Dinsdag 25/02/2020

'Er verschijnen te veel boeken en er gebeurt te weinig mee'

Peter Quaghebeur en Erwin Provoost, de tv-makers die voor de zomer aan het hoofd kwamen van WPG Uitgevers België, zijn vastbesloten het stof van de uitgeverswereld blazen. De uitgeverij moet een mediabedrijf worden.

Peter Quaghebeur was jarenlang de sterke man bij de Vlaamse Mediamaatschappij (vtm, 2BE, Q-music), tot hij in de zomer van 2011 vertrok na een conflict met Christian Van Thillo over de te volgen koers. Erwin Provoost maakte naam als producer van films en series (De zaak Alzheimer, Flikken, Windkracht 10) en was daarna algemeen directeur van het productiehuis Eyeworks. Dat twee tv-makers aan het hoofd kwamen te staan van WPG Uitgevers België, de belangrijkste uitgever van Vlaanderen, zorgde in april voor flink wat wenkbrauwengefrons. Veel kaas van boeken uitgeven hadden beide heren immers niet.

Tot nu, want Quaghebeur en Provoost hebben niet de ambitie om de uitgeverij van onder meer Pieter Aspe en Suske en Wiske te laten zoals hij is. WPG Uitgevers België, de eigenaar van onder meer Manteau en Standaard Uitgeverij, moet dringend veranderen als het mee wil in het digitale tijdperk. "De dynamiek hier is toch heel verschillend in vergelijking met de tv-wereld", zegt Peter Quaghebeur. "Vastgeroest is misschien te sterk uitgedrukt, maar het gaat hier allemaal trager. Dit bedrijf moet op de snelheid van een mediabedrijf komen."

Moet WPG ook een mediabedrijf worden?

Provoost: "Vandaag wordt er gedacht in prints, en of dat nu papier of digitale boeken zijn doet er niet toe. Maar met zoveel content en zo'n grote redactie moet je meer kunnen dan boeken uitgeven. Die content is evenzeer geschikt om online te gaan, om tv of films mee te maken... We willen daar een stapje opschuiven. Vandaag zijn we een uitgever, hopelijk zijn we volgend jaar een mediabedrijf op basis van onze content."

Quaghebeur: "Vandaag hebben we ongeveer 800 auteurs onder contract. Als je daar drie, vijf of zeven mensen hebt met wie je meer kunt doen, zou dat goed zijn. Dat zijn talenten: zij hebben een goede kop, een goede stem, goede ideeën... We verdelen bijvoorbeeld De voedselzandloper in Vlaanderen. Of je het er nu mee eens bent of niet, Kris Verburgh heeft een visie die aanslaat. Hij heeft nu een proef gemaakt met Piet Huysentruyt. Hij kan iets, dus waarom zou hij vanuit de uitgeverij niet begeleid kunnen worden?

"Daarnaast zijn we ook aan het kijken naar concepten die misschien geen boek zullen voortbrengen, maar die we wel kunnen vertalen naar een ander platform, een ander medium. We hebben bijvoorbeeld ongeveer vijftig procent van de stripmarkt in Vlaanderen. Eigenlijk zijn we Studio 99: Suske en Wiske, Kiekeboe, De Rode Ridder, Bessy, Robert & Bertrand... Dat zit hier allemaal, alleen hebben ze er enkel strips mee uitgegeven. Studio 100 daarentegen heeft een concept gecreëerd en daarmee een wereld gemaakt op verschillende platformen, en eventueel kwam er daar een strip bij. Strips zijn daar een verre afgeleide van een concept. Bij ons zijn we begonnen met een strip en daar is het ook gestopt."

Welke plaats nemen boeken nog in in dit verhaal?

Provoost: "Dat blijft onze kern, alleen gaan we kijken of we er meer mee kunnen doen. Het is dus zeker niet de bedoeling dat we alleen tv-programma's gaan maken."

Quaghebeur: "We gaan ook niet zelf productiehuis spelen. Er zijn genoeg goede productiehuizen in Vlaanderen. We willen wel coproduceren: als we een talent, een format of een idee aanbrengen, willen we het verder begeleiden.

"We willen gewoon meer initiatief nemen dan vandaag het geval is. De uitgevers in Vlaanderen produceren veel, te veel, en dan wachten ze tot een tv-zender of productiehuis iets oppikt. Dan heb je als uitgever het initiatief niet meer in handen.

"Sonja Kimpen bijvoorbeeld is ontdekt door dit huis, waarna vtm haar opgepikt heeft en ze opeens een vedette werd met nog meer programma's en nog meer boeken. Bij zo'n succes steekt iedereen zijn hand uit - zender, manager, het gezicht, productiehuis... - en moet de winst verdeeld worden over heel veel partijen. Wie staat er dan het laatst in de rij? De uitgeverij, die zoveel jaar geleden het risico heeft genomen om te investeren in een onbekend talent. Het evenwicht is zoek en we willen dat herstellen."

Hoeveel afgeleide producties willen jullie per jaar hebben?

Provoost: "Dat is de grote luxe die we hebben: we moeten niet van televisie leven. Het zou zeer welkom zijn als het erbij komt, maar we zijn geen productiehuis die daar alleen zijn omzet uit haalt. We hebben onze vaste business: boeken uitgeven."

Maar de omzet van de boekenverkoop daalt. Is die diversificatie naar andere platformen dan niet noodzakelijk?

Provoost: "Dat geldt voor nogal wat bedrijven in de mediasector. Wij zijn ervan overtuigd dat we moeten diversifiëren. We hebben al een stevige onderbouw, die weliswaar minder stevig is dan een paar jaar geleden. Daar moeten we nu een antwoord op formuleren, maar we zien een mogelijkheid om vanuit die onderbouw te diversifiëren.

Quaghebeur: "Tegelijk moeten we onze fond de commerce - boeken uitgeven - ook grondig aanpakken. Daar willen we minder boeken uitgeven. En dat is niet alleen voor ons, maar voor alle uitgeverijen. Er komen in Vlaanderen ongeveer 20.000 titels op de markt, uitgegeven in Vlaanderen of in Nederland. De Standaard Boekhandel, die toch ongeveer 50 procent van de markt heeft, kopen er jaarlijks 5.000 à 6.000 in. Vijftienduizend titels worden dus niet verkocht door de marktleider. Wie verkoopt ze dan?

"Er wordt veel te veel uitgegeven. Men denkt te weinig na bij de uitgave. Dikwijls is het uit schrik dat als wij het niet doen een ander het wel zal doen. Het zal maar eens een Harry Potter of Jeroen Meus zijn. We willen daar anders naar kijken, in combinatie met het meer smoel geven aan Standaard Uitgeverij en Manteau. We willen meer boeken uitgeven die relevanter zijn dan wat vandaag wordt uitgegeven."

Jullie willen daar veel rationeler mee omgaan?

Provoost: "Bij cinema hoor je net hetzelfde: iedereen is het erover eens dat er veel te veel films uitkomen. Alleen is er niemand die zijn volume vermindert. Je zit vast in een bepaalde logica waarbij je denkt zoveel titels per jaar te moeten uitgeven, tot er iemand van buitenuit komt en vraagt waarom dat moet.

"We weten ook dat we nu niet opeens allemaal successen zullen hebben omdat we minder boeken uitgeven. Sommige successen zullen we niet zien aankomen. Andere boeken waar je heilig in gelooft, zullen niet marcheren. Maar dat wil niet zeggen dat je het volume niet wat kunt verminderen en met hetzelfde aantal mensen meer in de diepte te werken. Het moet meer zijn dan boeken uitgeven om de rekken te vullen."

Er vallen dus geen ontslagen?

Quaghebeur: "Er is geen herstructureringsplan. We willen kijken hoe we met dezelfde mensen meer en betere dingen kunnen doen. We willen vooral dat de mensen multifunctioneel worden. We verwachten dat ze de slag in hoofd maken: ja, we zijn uitgever, maar in de toekomst willen we ook andere dingen doen."

Is een uitgeverij die de omschakeling niet maakt, ten dode opgeschreven?

Provoost: "Ik denk dat welk mediabedrijf ook ten dode is opgeschreven is als je niet bereid bent aan te passen en na te denken over je businessmodel. Twee van onze zeer sterke, lucratieve poten vijf jaar geleden waren straatatlassen en woorden-boeken. Vandaag bedraagt die omzet ongeveer nul. Daar kun je niets aan doen en dus moet je nadenken over hoe je dat kunt oplossen."

Zullen e-books de redding zijn?

Provoost: "Vandaag betekenen die maar 1 procent van de omzet, maar je moet dat ook koppelen aan de hardware die onvoldoende voorhanden is. De iPad is heel duur en je kunt niet verwachten dat heel Vlaanderen zo'n toestel zal kopen. Kindles of Nooks zijn veel minder beschikbaar."

Quaghebeur: "Daar hebben de uitgevers ook een stuk boter op het hoofd. Die evolutie kan alleen maar versnellen als je het heft zelf in handen neemt. Bij televisie is de digitalisering heel snel gegaan omdat de overheid, de zenders en Telenet zelf het initiatief genomen hebben met Vlaanderen digitaal. Binnen twee jaar lag er iets en zat Vlaanderen opeens op kop van het peloton en daar zitten we vandaag nog altijd. Met e-books zitten we in het peloton. Er is onzekerheid, iedereen duwt en trekt...

"Ik geloof wel dat de som van het papieren en digitale boek groter zal zijn dan de markt van het papieren boek vandaag. Je ziet dat al bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk. Je ziet dat ook in televisie als je de som van analoog en digitaal kijken neemt. Ik ben er heilig van overtuigd dat dat ook zo zal zijn met het boek. Maar je moet dat wel zelf in gang duwen."

DIARREE VAN BOEKEN

Per dag komen er in Vlaanderen gemiddeld 55 nieuwe boeken op de markt. Samen met die op de voorpagina vormen deze titels de oogst van afgelopen week.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234