Dinsdag 12/11/2019

'Er sluipt te veel feelgood in 'Thuis''

Luc Vancampenhout neemt met gemengde gevoelens afscheid van Thuis, de succesvolste Vlaamse soap ooit. 'Ik blik met dankbaar-heid terug, maar er zijn in het achttiende seizoen verkeerde keuzes gemaakt, zowel in de verhaallijnen als bij de personages.' Karl van den Broeck

In de jaren tachtig van de vorige eeuw gold Luc Vancampenhout als een beloftevolle romanschrijver. Zijn debuut Bijna tot La Mancha uit 1978 werd bekroond met De Debuutprijs en daarna volgden nog drie boeken. Toen ging hij voor het theater en de televisie werken.

In 1995 wilde de BRTN de populaire VTM-soap Familie beconcurreren met Thuis. Luc Vancampenhout is de enige die in de vaak wisselende redactie permanent zijn plaats heeft gehad, tot vorige week, toen de achttiende seizoensfinale werd uitgezonden. Die eindigde - traditiegetrouw - met een huwelijk en een moord (?). De cliffhanger zal Vlaanderen nog drie maanden in de ban houden.

Vancampenhout beschouwt het als een mooie afronding dat hij de inspiratie leverde voor de allerlaatste scène door de twee verhaallijnen (huwelijk en wraakneming) letterlijk op straat te laten samenlopen. Hij grijnst : "Eigenlijk liet ik me voor die scène inspireren door Aristoteles en diens eenheid van plaats."

Vancampenhout beklemtoont dat er afscheid werd genomen in wederzijds respect en erkentelijkheid, al waren de spanningen te groot geworden om door te gaan. "Er werd te veel aan mijn scenario's veranderd, en te vaak met een tekort aan vakkundigheid. Ik vind ook dat er verkeerde keuzes werden gemaakt, zowel in de verhaallijnen, als bij de personages."

In de loop der jaren heeft Thuis heel wat netelige thema's bespreekbaar gemaakt: homoseksualiteit, homoadoptie, orgaandonatie, alcoholisme, nieuw samengestelde gezinnen. Het lijkt wel de dagelijkse les zedenleer op televisie.

Vancampenhout: "De homobeweging is ons erg dankbaar voor de verhaallijn Franky -Tibo, bekroond met een huwelijk. Dit seizoen kregen we nog een heel mooie brief van een koppel dat hun eigen tweestrijd weerspiegeld zag in die van Rosa en Waldek toen die uiteindelijk besloten Kaspers lichaam af te staan voor orgaandonatie."

De Marokkaan Mo en de Pool Waldek werden ook vaste waarden.

"Mo is inmiddels gelukkig getrouwd met (alweer) een westerse vrouw, en Waldek is weer die absolute goeierd die zijn belager Kurt grootmoedig vergeeft."

Thuis is dan ook een soap. Het moet allemaal braaf blijven, toch?

"Toen Frank ontdekte dat zijn zoon homo was, had ik een scène geschreven waarin het tot een zeer heftige confrontatie kwam tussen hen. Die is uiteindelijk fel afgezwakt, Frank mag zelfs zijn wanhoop niet uitschreeuwen. Niet vloeken hoor, dat is niet netjes.

"Er was zelfs een tendens om Frank zich al na twee weken te laten verzoenen met de situatie. Een homohater in Thuis, dat kun je toch niet maken, zeg! Er is een soort politiek correct moralisme in Thuis geslopen. Niet de moraal van de pastoor, maar van het sociaal wenselijk burgerlijk gedrag."

"Lynn (Abigail Abraham) beschuldigt Tom (Wim Stevens) valselijk van verkrachting. Er was voorzien dat ze zichzelf zou verwonden. Dat is er uiteindelijk uitgegooid wegens te onkies, maar daardoor is er geen bewijs meer, en geen grond voor een rechtszaak.

"De didactiek haalt het te veel op de dramatiek. Men wil blijkbaar niet té ver gaan. En Tom zal nu met Judith en de kids een stabiel nieuw samengesteld gezin gaan vormen. Prima, maar wat is er dramatisch aan stabiliteit? Er is één gouden regel in het drama: gelukkige mensen hebben geen verhaal.

"Een andere tendens is de vervrouwelijking: de mannen zijn gedomesticeerd. Ze koken allemaal... ook Bram, ook Luc. En Frank stofzuigt al. Het moet allemaal gevoelig en ontroerend wezen, feelgood wordt de nieuwe mantra. Sentimentaliteit loert om de hoek."

Er zaten dit seizoen ook een paar serieuze flaters in Thuis. Dat Marianne bijvoorbeeld een contract zou tekenen om te trouwen met meester Courtois om haar zoon te beschermen, is van de pot gerukt. Ook de verkrachting van Lynn was een wankel verhaal.

"Ik ben blij dat je dat zelf opmerkt. Het verhaal wordt getrokken door de plot, niet gestuwd door de karakters, zoals het moet. Ik vond het mijn professionele plicht om daarop te blijven hameren, en dat heeft geleid tot mijn vertrek."

De kijker is wel erg vergevingsgezind. De kijkcijfers gaan soms naar

1,2 miljoen.

"Ik had een daling van de kijkcijfers verwacht, maar op dat vlak kende Thuis zijn sterkste seizoen ooit. Ik zat er dus grondig naast en ik ben niet te beroerd om dat toe te geven. Ik wens mijn vroegere collega's een even succesrijk negentiende seizoen toe. Onwaarschijnlijke lijnen en karakters hebben dus blijkbaar geen invloed op het kijkgedrag. Fascinerend, iemand zou dat eens wetenschappelijk moeten onderzoeken. Misschien heeft het te maken met die fameuze suspension of disbelief.

"Het zal zeker te maken hebben met de graad van vertrouwdheid die in de loop der jaren is gegroeid, ook met het verwachtingspatroon, waardoor gaandeweg meer wordt geaccepteerd. Vergelijk het met iemand die fan is van een bepaalde komiek, en ook voluit lacht om diens flauwe grappen."

U debuteerde als romancier. In cultureel correcte kringen wordt vaak neerbuigend gedaan over soaps. Heeft u zich daar ooit aan gestoord?

"Ach, niemand kijkt naar Thuis, maar iedereen heeft het gezien. Guilty pleasures, nietwaar. Ik heb dit nooit als minderwaardig beschouwd: scenario's schrijven is een moeilijk en veeleisend vak. Diegene die zwaar heeft gelobbyd om mijn job in de pikken, is na drie maanden alweer aan de kant gezet wegens niet goed genoeg. We hebben bij Thuis klassieke personages neergezet die in het collectieve geheugen van Vlaanderen gegrift staan. Als elke dag meer dan een miljoen mensen naar je programma kijken, dan heeft dat een serieuze sociale relevantie.

"Als je de lijst van topacteurs overloopt die ooit in Thuis gespeeld hebben, dan zal het wel niet zo slecht geweest zijn als sommigen beweren: Leah Thys, Nand Buyl, Koen De Bouw, Ann Petersen, Janine Bischops, Bob De Moor, Herbert Flack, Michael De Cock enzovoort."

"Ik zal aan Thuis vooral terugdenken met dankbaarheid. Het achttiende jaar was niet goed, maar een score van zeventien op de achttien is toch schitterend."

De VRT mag wel blij zijn met een soap als Thuis. Man bijt hond bleek perfect vervangbaar en voor Blokken vinden ze misschien ook nog een opvolger. Maar Thuis vervangen...

"Ik weet het niet, en ik weet ook niet of die optie wordt overwogen. Ik denk dat het grootste gevaar voor Thuis schuilt in het enorme succes ervan. Daardoor ontstaat de neiging om dat succes te consolideren, misschien te krampachtig, en dat kan dan weer leiden tot angst voor vernieuwing. Die angst is ongegrond, want het verleden heeft bewezen dat een ijzersterk product als Thuis kan evolueren zonder dat de fundamenten worden ondergraven."

27 jaar na uw laatste roman schrijft u opnieuw een roman.

"Ik voelde steeds sterker de behoefte om terug te keren naar mijn begin. Een kus van vuur is een hallucinant verhaal over kunst en commercie, ambitie en wrok, begeerte en bedrog, geweld en gruwel. Ik beheers inmiddels de knepen van het vak. En ik heb, ook stilistisch, willen bewijzen dat ik goede literatuur kan schrijven. Als de kritiek oordeelt dat dit niet het geval is, dan ga ik op mijn bek, maar dat risico wil ik nemen. Ik heb alvast een uitgever die meteen in dit boek heeft geloofd."

Luc Vancampenhout, Een kus van vuur, uitgeverij Kramat, 215 pagina's, 18,95 euro.

Luc Vancampenhout

l Geboren in Vorselaar in 1947. Was een tijdlang docent Nederlands

l Debuteerde in 1978 met Bijna tot La Mancha, bekroond met De Debuutprijs.

l Daarna volgden nog drie romans en een reeks toneelstukken

l Schreef ook scenario's voor onder andere Het Park en Witse

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234