Vrijdag 18/09/2020

'Er schuilt een idealist in mij'

De Otto-Jan Ham die je ziet op televisie isthe real thing, verzekert zijn omgeving. Wie daaruit besluit dat de presentator vanDe ideale wereldeen zorgeloze krullenbol is, heeft het toch bij het verkeerde eind.Sjoukje Smedts

Otto-Jan Ham (34) heeft streken sinds hij voor televisie werkt. Dat zegt hij zelf lachend in aanloop van dit interview. Voor een gesprek met de man moet je tegenwoordig via "dehomiesvan de persdienst". Foto's kunnen, maar alleen na even aandringen. "Er zijn de laatste tijd zoveel beelden van mij gemaakt dat ik het een beetje angstaanjagend vind te bedenken dat die overal gaan rondzwerven", aldus Ham. Sinds de start van het nieuwe televisieseizoen presenteert hijDe ideale wereldop VIER. Een baan waarvoor hij zijn programmaHammertimeop Studio Brussel liet schieten. "Toen Wouter Vandenhaute me vroeg voor een dagelijks programma polste hij ook of er geen diva in mij schuilt. Ik verwittigde hem dat ik wel mijn momenten heb."

Ham vertelt het zonder oogcontact te maken. Hij probeert wel een papiertje tussen een spleet in de tafel te wrikken, legt even later kort zijn ene voet op diezelfde tafel, zet daarna zijn vingertoppen op alle mogelijke manier tegen elkaar, pulkt aan de hoes van zijn iPhone en doet het scherm van zijn telefoon om de zoveel tijd oplichten. Om naar een zoveelste sms te spieken, of om even naar de foto van zijn recent geboren dochter Dolores te kijken. "Tja, ik ben nogal chaotisch."

En dus spreekt Ham zich tijdens het eigenlijke interview een paar keer tegen, ook als het over die streken gaat. "Serieus nu, ik heb weinig tot geen streken. Als ik zou willen, zou ik ook om elf uur op de redactie kunnen binnenwandelen en wachten tot ik de kaartjes met vragen krijg. Als boegbeeld van een programma zou ik daar toch niet mee kunnen leven. Ik stoor me aan mensen die zich er wel zo gemakkelijk vanaf maken." Ham glimlacht even. "Ik erger me dus pertinent bont en blauw en ik besef dat ik mijn reacties daarop moet matigen. Cynisme is een mooi goed, soms. Maar je moet ermee oppassen, net zoals met ergernis en afgunst."

Was het daarom dat je lang twijfelde om fulltime voor televisie te gaan werken?

"Ik heb getwijfeld, maar vooral omdat de kans bestond dat de VRT de hakken in het zand zou zetten en me niet langer voor Studio Brussel zou laten presenteren. Het gebeurde uiteindelijk ook. Dat deed pijn, maar ik ben blij dat ik de stap naar televisie durfde zetten."

Wel als freelancer. Last van professionele bindingsangst?

"Bij de VRT begon ik indertijd als ambtenaar, maar toen ik van MTV het voorstel kreeg om in Amsterdam voor hen te gaan werken, werd ik zelfstandige. De beste beslissing die ik ooit heb genomen. Bij MTV kon ik uiteindelijk niet veel geweldige dingen doen, maar ik had mijn vrijheid terug. Bovendien zag Studio Brussel daardoor in dat het mij misschien ook maar een programma moest aanbieden. Sindsdien durf ik gemakkelijker beslissingen nemen, maar ik besef maar al te goed dat de risico's vaak groot zijn. Toen ik bij Studio Brussel een wekelijks programma presenteerde, kwam ik financieel bijvoorbeeld amper rond. Ik was bijna van plan me om te scholen tot elektricien."

Echt?

"Ik liep toch een week mee met een bevriende elektricien, dan leerde ik tenminste iets bij. Ik zocht in die tijd ook naar vrijwilligerswerk omdat ik me nuttig wilde maken. Anders kon het grote niets inslaan. Noem dat vrijwilligerswerk dus gerust een soort redding. Hoewel: tijdens de kerstperiode reed ik ooit naar de andere kant van het land om er voor te lezen aan kinderen. Al snel bleek dat die kinderen kerngezond waren en ook financieel niets te kort kwamen. Een lokale jeugdvereniging zocht gewoon iemand om hen bezig te houden en daar zat ik dan.(lacht)"

Heb je vandaag nog altijd een plan B?

"Meer dan één zelfs. Ik maakDe ideale wereldecht graag, maar ik besef dat het geen evidentie is. Als ik dan tijdens de opnames in een bejaardentehuis merk hoe mijn hart daar versnelt, weet ik bijvoorbeeld weer waarom ik als jongere overwoog om in de zorgsector aan de slag te gaan. Het onderwijs, nog zoiets dat me aanspreekt. Er schuilt een idealistisch mens in mij."

Waarom doe je dan professioneel niets waarmee je echt aan de ideale wereld werkt?

"Maar ik geloof echt in het idealistische kantje vanDe ideale wereld, al is het klein."

Stoort het dan dat de kijkcijfers niet hoger zijn?

"Dat valt wel mee, hoor. Vorige week bereikten we toch al 120.000 kijkers en daar ben ik blij om. Natuurlijk vind ik het jammer dat de traditionele tv-kijker niet sneller aanhaakt, maar dat is ook niet helemaal een verrassing. Er komen wel al veel reacties via sociale platformen en er wordt veel over het programma gepraat. Ook dat is belangrijk. Net als het feit dat ik het zelf een goed programma vind. Nog niet altijd, hoor. Na één aflevering was ik zelfs echt kwaad. Aangezien ik zoiets dan niet goed in woorden kan uiten, koos ik toen voor de ultraconstructieve methode: boos weglopen. En de telefoon niet opnemen als er wordt gebeld.(lacht)Maar we krijgen de kans om het programma te laten groeien, omdatDe ideale wereldlanger dan dit seizoen zal lopen."

Was dat ook niet het plan voorDe kruitfabriek, dat na een seizoen werd afgevoerd?

"Waarschijnlijk wel, maar bij ons is het honderd procent zeker dat er niet van dat plan wordt afgeweken. Dat zorgt voor druk, want je maakt een wezenlijk deel uit van het zendschema, maar tegelijkertijd vind ik het leuk om vanuit de positie als underdog te werken. Toen ik bij Studio Brussel begon, zat de zender ook op een historisch dieptepunt en werd er hier en daar geopperd om de boel te sluiten. Ik herken het gevoel en de drive die daar toen heersten nu bij Woestijnvis(het productiehuis achter 'De ideale wereld',sjs). Dat zit in zekere zin ook oprock bottom."

Het is het dus waard om de relatie met vrienden en familie er nu even voor on hold te zetten?

"Ja en nee. Toen ik vorige week naar het concert van Pixies ging, werd ik door zoveel mensen aangesproken dat ik amper met een goede vriend van me kon praten. En na het concert pinten blijven drinken zat er ook niet in. Achteraf voelde ik me zo bezwaard. Het zal zich nog wel uitwijzen hoe ik mijn tijd beter kan verdelen, maar nu schiet er veel bij in. Ook omdat ik sinds kort vader ben geworden."

Je vroeg je in het verleden nochtans af of je wel kinderen op deze wereld wilde zetten. Vanwaar de ommekeer?

"Voor mijn lief waren kinderen een sine qua non. Ik heb me daarin geschikt, want de wil om een kind te hebben, was groot genoeg om mijn angsten te lijf te gaan. Wayne Coyne van The Flaming Lips zei ooit dat je tot je 35 het leven leeft dat je werd gegeven. Vanaf dan moet je het zelf maken. Dat klopt volgens mij wel, ik herken het kantelpunt. Maar ik heb geluk: Dolores is een toffe, ze komt er wel.(lacht)Ik hoop alleen dat ze minder onzeker wordt dan ik. Dat ze meer met zichzelf in het reine is. Al klinkt dat nu waarschijnlijk zwaarmoediger dan ik het bedoel."

Je zus zei toch: 'Otto-Jan heeft een te groot hart om een mooi leven te leiden.'

"(Blijft lang stil)Daar zit waarschijnlijk veel waarheid in. Ik ben echt een gevoelsmens en dat staat me vaak in de weg om simpelweg van iets te genieten zonder mogelijke complicaties te zien. Let op, ik leef heel graag en dat helpt me om die manier van denken te counteren. Maar, ik ben een slechte slaper en zit dus vaak 's nachts beneden in de zetel te piekeren.

"Nu biedt het feit dat ik een kind heb soms wel een uitweg. Het zorgt ervoor dat ik besef hoe banaal sommige problemen zijn. Tegelijkertijd komen andere emoties dubbel zo hard binnen sinds ik vader werd. Een vriendin van me had bijvoorbeeld niet zo lang geleden een miskraam. Vroeger had ik, zeker als man, moeite om zoiets te plaatsen. Nu grijpt dat me extra hard aan."

Als je zo gevoelig bent, waarom maak je dan geregeld andere mensen belachelijk inDe ideale wereld?

"Ik weet dat het een tegenstrijdigheid is, zeker omdat ik moet toegeven dat er in mijn eigen programma stukken zitten waar ik zelf niet naar kan kijken. De plaatsvervangende schaamte is te groot.(lacht)Bovendien besef ik dat we, hoe waakzaam we ook zijn, soms al over de grens gingen. Zolang het de humor dient, vind ik toch dat we mensen op de korrel mogen nemen."

Enig idee waarom je humor zo graag daarvoor gebruikt?

"Omdat ik graag lach? Omdat ik houd van absurditeit? Omdat het de lont uit situaties haalt?"

Omdat het niet gemakkelijk was om dertig jaar geleden een Nederlands kind te zijn in Dilbeek?

"Dat zou zomaar kunnen. Iedereen moet zich leren verdedigen in het leven en humor is een wapen als een ander. Toch duurde het lang voor ik er zelf achterkwam dat ik wel vlot gebekt ben. Dat werd me pas duidelijk toen ik al op de middelbare school zat, en zelfs daar was ik geen haantje de voorste. Ik heb daarom al vaak gedacht dat het toch leuk moet zijn om iets écht goed te kunnen. Ik ben in niets de top."

Is dat geen pose?

"Nee, het is een spijtige vaststelling. Ik geloof wel dat iedereen ergens heel goed in moet zijn, maar dat het leven voor velen te kort is om erachter te komen wat dat dan is. Ik weet natuurlijk wel dat ik een soort naturel heb die werkt, dat ik een goede interviewer/presentator kan zijn en dat ik best een aangenaam mens ben om mee samen te werken."

Was het dan niet frustrerend dat Studio Brussel niet meteen een presentator in je zag?

"Bij momenten hadden de mensen achter Studio Brussel waarschijnlijk gelijk om me niet meteen te laten presenteren, maar ik heb me daardoor inderdaad jaren miskend gevoeld. Achteraf bekeken, was dat waarschijnlijk niet slecht. Het is niet altijd goed om te snel te groeien. Bovendien zorgde het ervoor dat ik zelf wat kansen heb afgedwongen. Want ik geloof niet in toeval. Ik ben niet een van die mensen die gelooft dat alles gebeurt om een reden, laat staat dat bepaalde gebeurtenissen een straf zijn van God.

"Maar dat ik nu samenwerk met Jelle De Beule en Jonas Geirnaert is volgens mij geen toeval. Het is iets waar ik onbewust naartoe heb gewerkt, door keuzes te maken die niet altijd voor de hand liggend waren. Ik hoefde niet tegen wil en dank televisiepresentator te worden."

Otto-Jan Ham

Studeerde communicatiebeheer aan de Arteveldehogeschool.

Werkte als muziekredacteur en presentator bij Studio Brussel. Hij presenteerde er onder andereOne Night StandenHammertime.

Was tegelijkertijd even aan de slag bij MTV in Amsterdam.

Presenteerde vorig jaar samen met Jelle De Beule en Elise Crombez het tegendraadse reisprogramma Is 't nog verop VIER.

Is sinds dit televisieseizoen het gezicht vanDe ideale wereldop VIER.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234