Donderdag 29/10/2020

Treinramp Buizingen

‘Er rijden moordtreinen rond.’ Nabestaanden van Buizingen zijn nog altijd niet gerust

De uitspraak in de rechtbank werd dinsdagochtend met veel belangstelling gevolgd.Beeld BELGA

Bijna tien jaar na de dodelijke treinramp in Buizingen kennen de slachtoffers en hun nabestaanden eindelijk de oorzaak. De opluchting is groot, al hebben de NMBS en Infrabel volgens hen nog altijd niet hun les geleerd. ‘Er rijden moordtreinen rond.’

Als ze naar haar werk in Brussel spoort, zit ze altijd in de omgekeerde rijrichting. “Die positie heeft destijds mijn leven gered”, zegt Anita Mahy (61) uit Frameries, bij Bergen. Al bijna tien jaar ijvert ze voor gerechtigheid voor de slachtoffers en de nabestaanden van de treinramp in Buizingen. Zo ook voor zichzelf. “Ik zat in het vierde rijtuig. Omdat ik achterstevoren zat, werd ik bij de botsing in de zetel gedrukt. De persoon tegenover me had minder geluk.”

Die bewuste winterdag, 15 februari 2010, kwamen negentien mensen om het leven. Meer dan driehonderd anderen raakten gewond. Meteen circuleerde het gerucht dat de chauffeur van de piekuurtrein uit Leuven voorbij een rood sein zou zijn gereden, waarop hij om 08.28 uur frontaal op de IC-trein uit Quiévrain was geknald. Maar of dat klopte, hoe dat kon gebeuren, en wie daarvoor verantwoordelijk was, dat bleef altijd onduidelijk.

Vanochtend, bijna tien jaar na datum, schepte de politierechtbank dan toch duidelijkheid. Alles wijst erop dat de bestuurder uit Leuven – die het ongeval overleefde – wel degelijk voorbij een rood sein is gereden. Zelf beweert hij nog steeds dat het sein op groen stond, maar de datagegevens spreken dat tegen. Bovendien was hij even voordien voorbij twee gele lichten gereden. In spoortaal betekent dat afremmen, omdat het volgende stoplicht op rood staat.

Opluchting

“Alles wijst erop dat de treinbestuurder onoplettend is geweest, een menselijke fout”, aldus de rechter. Hoewel de man schuldig werd bevonden, krijgt hij geen straf. De NMBS en Infrabel hebben het immers nagelaten om de sporen en de treinen voldoende te beveiligen, om de impact van een menselijke fout te beperken. Daarmee hebben zij volgens de rechtbank een veel grotere fout gemaakt. Ze krijgen beiden een boete van 550.000 euro.

Voor de slachtoffers is dit vonnis een opluchting, zegt advocaat Jan Buelens. “We voelden langs alle kanten dat de spoorbedrijven de verantwoordelijkheid bij de treinbestuurder probeerden leggen. Nu is hun verantwoordelijkheid duidelijk aangetoond.” Tegelijk zijn velen onder hen kwaad. Omdat het proces een ware uitputtingsslag is gebleken. En omdat het duidelijk heeft gemaakt dat het ongeval vermeden had kunnen worden.

Beeld Photo News

Zo was de NMBS-locomotief uit Leuven uitgerust met een oud veiligheidssysteem dat niet meer voldeed aan de wettelijke vereisten. “Met een andere locomotief had de ramp waarschijnlijk niet plaatsgevonden”, stelt de rechter. Infrabel, van haar kant, liet de twee treinen kruisen zonder een spoorwissel te voorzien. Zo probeerde ze een vertraging van tien minuten in te halen. Ook dat was een verkeerde beslissing. Volgens de rechtbank had de wissel de ramp kunnen vermijden.

“Als je dan ziet dat de toenmalige CEO van Infrabel (Luc Lallemand, ADB) nog steeds de plak zwaait, dan kan ik dat alleen maar beschouwen als een slag in ons gezicht”, zegt Mahy. Dat gevoel leeft ook bij Patricia Vanden Eynde (54), die haar 39-jarige broer bij de ramp verloor. “In elk ander bedrijf word je ontslagen, of op zijn minst gestraft, als je zo’n zware fout maakt. Niet bij Infrabel, blijkbaar. Daar krijg je een herbenoeming.”

Op persoonlijk vlak is de uitspraak voor Patricia erg belangrijk. “Het waren tien lange jaren. Ik hoop dat ik het nu een plaats kan geven”, zegt ze. Al hoopt ze toch vooral dat dit ook voor de Belgische spoorwegen een nieuw begin zal zijn. “Als het proces iets heeft aangetoond, dan is het dat de veiligheid op het spoor beter moet. De rechter heeft de pijnpunten blootgelegd. Ik hoop dat de verantwoordelijken leren uit hun fouten.”

Shiften van twaalf uur

Na Buizingen rolden de spoorwegen het Europese veiligheidssysteem ETCS uit. Dat verkleint de kans dat een trein door rood rijdt. Maar op dit moment is nog maar een kwart van de sporen daarmee uitgerust. Pas tegen 2025 zal het hele net beveiligd zijn. “Tot dan staat de deur nog altijd open voor een nieuwe ramp”, zegt Mahy, die naar eigen zeggen uitkijkt naar haar op pensioen op 1 mei. Vanaf dan moet ze namelijk geen trein meer nemen. “Toch als je ziet wat voor moordtreinen er rondrijden.”

Naast de beveiliging van de sporen is er volgens Mahy en co nog een ander gevaar. In het ontwerp van sociaal akkoord bij de spoorwegen, dat door de vakbonden werd verworpen, wil de spoordirectie shifts van twaalf uur invoeren. “Dat gaat regelrecht in tegen een aanbeveling van de parlementaire onderzoekscommissie Buizingen”, stelt advocaat Jan Buelens. “En dat terwijl ze in hun verdediging hebben aangevoerd dat ze alle aanbevelingen hebben gevolgd.”

En de NMBS en Infrabel? Die willen het vonnis eerst bestuderen voordat ze een standpunt innemen. In principe hebben ze een maand tijd om beroep aan te tekenen. Maar of ze dat zullen doen, lijkt onwaarschijnlijk. De slachtoffers hebben al laten verstaan dat ze dat een verkeerd signaal zouden vinden. “Het belangrijkste is dat er nu eindelijk een uitspraak is”, zeggen de woordvoerders van beide spoorbedrijven. “Intussen zetten we ons samen in om de veiligheid te verhogen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234