Vrijdag 18/10/2019

Er luidt een nieuwe bel bij Alcatel

De werknemers van Alcatel Bell wisten al dat ze na de zomer niet meer 'naar den toren' zouden gaan werken waarin het bedrijf sinds 1884 was gevestigd, maar nu het Franse Alcatel fuseert met het Amerikaanse Lucent komen ze meteen in een nieuw bedrijf terecht. Vraag is of er in die fusieonderneming nog plaats is voor ieder van hen.

'Binnen een paar weken begint de verhuis uit de Alcateltoren op Antwerpen-Zuid", zegt Eric Schiets van de BBTK, die de bedienden binnen het ABVV vertegenwoordigt. "Het gebouw dateert uit 1884 en draagt 120 jaar geschiedenis met zich mee. De oudere werknemers hebben het bedrijf al verlaten en bij de jongeren is de emotionele binding met het gebouw wat doorbroken, maar mij doet het iets." In 2001 werkten bij Alcatel in België nog 6.800 werknemers, nu 2.800. "Het oude gebouw was niet meer van deze tijd. De infrastructuur is niet aangepast aan de flexibele werkomgeving die vandaag nodig is", zegt Kris Keymeulen, woordvoerder van Alcatel België. "Bovendien is het nieuwe gebouw vlak bij het Centraal Station veel beter bereikbaar."

De verhuis symboliseert de gedaanteverwisseling die Alcatel in België onderging. De logge telefooncentrales en vaste telefoons van vroeger maakten plaats voor een mengvorm van telefonie, dataverkeer, internet en nu ook videobeelden. Het bedrijf is gespecialiseerd in telecommunicatieapparatuur zoals adsl-modems waarmee je snel op het internet kunt. De arbeiders van weleer werden kenniswerkers en de Antwerpse fabriek veranderde in onderzoeks- en ontwikkelingscentra die samenwerken met universiteiten en ICT-bedrijven en net door hun innovatiekracht ervoor moeten zorgen dat Alcatel Bell blijft voortbestaan in ons land.

"De fusie past in de evolutie van de markt", zegt Rudi Thomaes, nu VBO-topman, in een vorig leven voorzitter van het Belgische directiecomité van Alcatel. "Er zijn grote groepen ontstaan zoals British Telecom, het Spaanse Telefonica en zijn Zuid-Amerikaanse dochters en Deutsche Telekom. Tot nu was er nog niet veel consolidatie in de telecom, in tegenstelling tot de farmaceutische sector of het bankwezen. Je had wel grote ondernemingen die kleine bedrijfjes opslorpten, maar met Alcatel en Lucent gaan nu twee groten samen. De strategie is er een van schaalgrootte, het bouwen van een groot bedrijf dat op twee continenten een sterke poot heeft.

Die schaalvergroting heeft een prijs. De nieuwe telecomboreling (voorlopig zonder naam maar op Cisco na de grootste ter wereld) die ontstaat uit de fusie van het Franse Alcatel en het Amerikaanse Lucent schrapt 8.800 banen, maar de verwachting is dat België gespaard blijft van een sociaal drama. Net de uitbouw van Antwerpen tot een van de zes onderzoekscentra van de groep (de andere zijn Dallas, Shanghai, Ottawa, Marcoussis en Stuttgart) is de beste bescherming tegen ontslagen. Meer dan honderd ingenieurs werken aan breedband- en aanverwante technologieën die u pas binnen enkele jaren zult gebruiken. "Een team dat bij topklanten erkenning geniet, is de sterkte van Alcatel Bell. De afzet zijn de mensen en hun teams en die zijn goud waard", stelt Rudi Thomaes. De meeste werknemers van Alcatel België werken op de vestiging in Antwerpen, maar ook in Geel en Namen zijn er afdelingen. Naast Alcatel Bell werken bij Alcatel Alenia Space in Charleroi en Hoboken nog zo'n zeshonderd mensen.

Toch zou het huidige personeelsbestand van 2.800 mensen dalen. Ooit waren bij Alcatel Bell 15.000 mensen aan de slag, nu blijven er nog 2.800 over, van wie zo'n tweehonderd arbeiders. "We hebben moeten leren leven met de veranderingen en heel wat mensen lijden daaronder. Er zijn minder aanwervingen, waardoor ook de druk is verhoogd." Eric Schiets heeft het er moeilijk mee dat een topbedrijf met hoogstaande producten en goed opgeleide mensen toch in onzekerheid blijft leven. De vakbondsafgevaardigde vreest dat Antwerpen toch in de klappen zal delen. "Er is een grote synergie tussen Alcatel en Lucent, maar er zijn ook overlappingen: denk maar aan de vaste telefonie. Zal een van de afdelingen moeten verdwijnen? Wij zijn Lucent aan het screenen en hebben contact opgenomen met de Amerikaanse vakbonden."

ITT (International Telephone and Telegraph Corporation) heette het bedrijf nog waar Eric Schiets in het begin van de jaren tachtig voor ging werken. "We werden met rust gelaten, de dienstverlening was goed, er werd winst gemaakt en de mensen hadden veel autonomie", zegt Schiets over het bedrijf dat het in 1882 in Antwerpen opgestarte Bell Telephone Manufacturing Company nog voor de Tweede Wereldoorlog opslorpte. In 1972, net voor de eerste oliecrisis, werkten voornamelijk in de Antwerpse toren bijna 15.000 werknemers.

In 1987 verwierf het Franse Alcatel ITT. "De Fransen brachten een andere bedrijfscultuur mee. Ze verstevigden de greep op het bedrijf. Er kwam nog meer druk in de jaren negentig." Maar Alcatel Bell had vaste klanten, de 6.500 werknemers in 1996 hadden nog vaste contracten, het bedrijf was goed verankerd en deed goeie zaken in China.

"In 1998 begonnen de afvloeiingen", herinnert Eric Schiets zich. "Algemene diensten zoals de bewaking en de catering werden geoutsourcet." Vooral vanaf 2003 stortte de zaak in elkaar, toen de internethype voorbij was. "Tussen dan en nu raakten bijna 3.000 mensen hun werk kwijt. Dat zijn er meer dan bij Renault Vilvoorde destijds, maar omdat het in schijfjes gebeurde, viel dat zo niet op", aldus Schiets. De pijnlijke herstructurering maakte het bedrijf weer winstgevend. "Maar een stabiele periode zoals vroeger komt nooit meer terug. Chinese firma's komen concurreren en er zijn veel fusies", zegt Schiets.

Rudi Thomaes is optimistisch over Alcatel/Lucent: "De financiële analisten waren vaak negatief over telecom. De sector deed het niet goed in aandelenmarkten, was het zwakke broertje. Ik verwacht nu betere prestaties." Eric Schiets ziet het somberder in en trekt de zaak open: "Op een studiedag bleek dat hightech in Vlaanderen niet zoveel voorstelt als wordt gedacht, economisch gezien gaat het maar om maar een paar procent."

De vakbondsafgevaardigde schrok op die dag van laconieke commentaren over hoe je de delokalisatie toch niet kunt tegenhouden en stelt vast dat in België en Vlaanderen "de politieke moed ontbreekt om hightech te stimuleren zoals in Finland gebeurt. Het is fout aan het lopen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234