Maandag 28/11/2022

AchtergrondTijgerpopulatie

Er leven steeds meer tijgers in het wild, maar is er wel genoeg wild leefgebied over?

Een Bengaalse tijger in India. Beeld AP
Een Bengaalse tijger in India.Beeld AP

Langzaam herstellen tijgerpopulaties wat. Vooral met de Siberische en Bengaalse tijgers gaat het goed. Nu moet vooral het leefgebied nog volgen. ‘Eerst moet het aantal antilopen, herten en gazelles er toenemen, daarna kunnen Siberische tijgers overgebracht worden.’

Erik van Zwam

Middenin het natuurpark Chitwan in Nepal zit soldaat Chin Bishwokarma onder een rieten afdak noedels te eten. Met nog vijf collega’s bewaakt hij vanuit een legerkampje het oerwoud. Ze speuren naar stropers. Elke dag gaat Bishwokarma met olifanten op patrouille door de jungle en meters hoog gras. In de nacht ligt hij regelmatig in een hinderlaag om indringers te betrappen, zo vertelt hij in de bloedhitte van de dag.

Er ligt een ketting van militaire posten door Chitwan. Het is een van de belangrijkste redenen waarom de populaties van onder meer de Bengaalse tijger fors zijn gestegen.

Duizenden wilde tijgers

In 2010 kwamen de staatshoofden van dertien landen waar tijgers in het wild leven bijeen in Sint-Petersburg. Ze besloten het aantal tijgers in de wereld in twaalf jaar te verdubbelen. Er waren toen hooguit 3.200 tijgers over in het wild, ooit waren dat er zo'n honderdduizend. Volgens een schatting van de internationale organisatie voor natuurbeheer IUCN zijn er nu tussen de 3.700 en 5.500 tijgers in het wild. “Geen verdubbeling, maar toch een groot succes. Vooral landen als Rusland, India, Bhutan en Nepal zorgden voor die groei”, zegt Gert Polet van het Wereld Natuurfonds (WWF).

Nepal spande zich bijzonder in en verdriedubbelde het aantal tijgers van 121 naar 355, volgens de laatste telling begin dit jaar. “Nepal heeft zwaar ingezet op antistroopmaatregelen met het leger en dat schrikt stropers af”, zegt Hans de Iongh, voorzitter van de Stichting Leo en hoogleraar natuurbeheer aan de Universiteit van Antwerpen.

Om Chitwan ligt de bufferzone waar lokale gemeenschappen geld verdienen aan wildsafari’s en natuurbeheer, en ze dus baat hebben bij de bescherming van tijgers, neushoorns, olifanten en andere bedreigde soorten. Zonder hen mislukt de bescherming van deze dieren.

Keerzijde

Het succes heeft ook een keerzijde. Meer tijgers betekent meer confrontaties met mensen. Het afgelopen anderhalf jaar zijn er rond Chitwan al zestien mensen gedood en opgegeten door tijgers. Lokale bewoners, die brandhout zoeken en grassen, om daken te maken, worden slachtoffer van menseneters. “Vroeger vielen er minder, zo’n negen slachtoffers per jaar”, zegt De Iongh.

Het zijn volgens hem tijgers zonder vast territoir die door dominante mannetjes naar de randen van Chitwan worden verjaagd en in de bufferzone terechtkomen. Daar zitten minder prooidieren en dan pakken die tijgers vee of mensen. “Tot nu werden probleemtijgers gevangen en in een ander park uitgezet. Er zitten tijgers bij die wel zeven mensen doodden. We hoopten op gedragsverandering.” Uit een lange studie blijkt dat probleemtijgers snel in hun oude gewoonten vervallen. De menseneters worden sinds kort vastgezet in grote kooien, maar die zitten inmiddels vol. Het doden van probleemtijgers is in het tolerante Nepal geen optie.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Op dit moment wordt het maximum aantal tijgers voor Nepal geschat op zo’n vierhonderd. Er zijn, volgens De Iongh twee mogelijkheden om tot een groter aantal te komen. In Chitwan worden bomen gekapt om grasland te creëren voor meer prooidieren zoals herten. “Meer prooidieren per hectare, betekent dat elke tijger met een kleiner leefgebied toe kan en dat er in Chitwan meer tijgers kunnen leven.” Ook wordt naar de Himalaya als nieuwe habitat voor de tijger gekeken. “Bengaalse tijgers leven in Bhutan tot op een hoogte van 3.000 meter. Waarom ze dat in Nepal niet doen, wordt onderzocht. Het zou mogelijkheden bieden, mits daar voldoende voedsel is.”

Ook het WWF kijkt daarnaar. De Siberische tijger ofwel de amoertijger, de grootste onder de tijgersoorten, is de afgelopen eeuw teruggekeerd van slechts dertig stuks naar zeshonderd. Hun leefgebied in Rusland en China begint vol te raken. “We kijken nu naar Kazachstan, waar vroeger de inmiddels uitgestorven Kaspische tijger leefde, en waar nu voldoende geschikt leefgebied is voor tijgers. Eerst moet daar het aantal antilopen, herten en gazelles toenemen, daarna kunnen Siberische tijgers hiernaar overgebracht worden”, zegt Polet hoopvol. Er zouden in Kazachstan zeker 150 amoertijgers kunnen leven.

Laatste wildernissen

Polet is bezorgd over de Zuid-Chinese tijger, die in het wild niet meer voorkomt, alleen nog in Chinese dierentuinen. Ook de kleinste tijgersoort, de Sumatraanse tijger, staat er beroerd voor. De druk op de laatste wildernissen op het Indonesische eiland is groot, mensen maken die natuurgebieden steeds kleiner. Van de Sumatraanse tijger zijn er volgens Polet nog hooguit tweehonderd in leven.

De 3.700 tot 5.500 wilde tijgers wereldwijd zijn verdeeld over zes ondersoorten. Binnen elke groep gaat het om een klein aantal tijgers en zijn de risico’s op uitsterven aanwezig, zoals al gebeurde met de Balinese en Javaanse tijger. Ook heeft Polet zorgen over de genetische diversiteit binnen de kleine populaties waarbij inteelt uiteindelijk dodelijk kan zijn. Ondanks de groei van het aantal tijgers zijn ze nog steeds bedreigd in hun voortbestaan. Ze zijn alleen nu iets minder bedreigd.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234