Woensdag 27/10/2021

'Er kunnen nog meer mensen naar het toneel'

vervolg van pagina 17

Lanoye: "Het engagement is er vaak wel, maar het is soms niet vanzelfsprekend om dat te formuleren. Jullie brengen toch geen entertainment. Zelfs als jullie Boeing Boeing zouden spelen, zou er toch een ingreep komen die wat geladener is. Wat is jullie meerwaarde?"

Van Opstal: "Met De Queeste heb ik Shock gemaakt. Over terrorisme in Palestina. Dat was een periode van enorme verdieping. Ineens zitten er dan, in tegenstelling tot anders, hoofddoeken in de zaal. Dat had voor mij al een maatschappelijke relevantie. We baseerden ons op gesprekken, brieven, getuigenissen. Als je dan kostuums moet kiezen, wordt dat zo banaal."

Tom Lanoye kan niet zonder politiek. Schreef u de stukken met de nakende verkiezingen in het achterhoofd?

Lanoye: "Nee, als ik letterlijk over politiek wil schrijven, blijf ik dat in mijn columns doen. In Diplodocus zit toevallig een stuk over hoofddoeken. Ik schreef het voor het hier een item werd en belde in paniek naar Domien: we zullen dat moeten schrappen. Maar het is ook waanzin om er niet over te schrijven. Anders wordt het te steriel. Die ondertoon moet erin blijven. Ook De Jossen is heel politiek. Iemand wordt uit de groep gezet of wil eruit stappen, daarover worden wrange dingen gezegd. Het publiek kan dat transponeren, ofwel naar de directe omgeving, ofwel naar wat er op dit moment werkelijk staat te gebeuren met de verkiezingen of op wereldvlak. Zo werkt theater, zo werken alle kunstvormen, als een prisma. Het lokt verschillende opvattingen uit en die kunnen samen de democratie kneden, de kritische zin aanscherpen, doen nadenken. Dat zou een maatschappelijke rol voor toneel kunnen zijn die legitimeert waarom er zoveel geld naartoe gaat."

Hoe evolueerde uw visie als schrijver tegenover het toneel?

Lanoye: "Die is altijd hetzelfde. Ik hou ervan. Dat iemand die hier en nu leeft en een stuk schrijft dat wordt gespeeld door een theatergroep, was vijftien jaar geleden niet zo vanzelfsprekend. Of dat twee stukken met zoveel bombarie in première gaan en dat zoveel Vlaamse jonge schrijvers in Duitsland zo populair zijn: Verhelst, Olyslaegers... Dat schept mogelijkheden. Als schrijver moet je niet meer concurreren met Claus en Van den Broeck. Er is een veel grotere vrijheid. Zet Verhelst, Sierens, Vanluchene, De Pauw, Lanoye naast elkaar... die rijkdom. Het theater bloeit in de Nederlanden als nooit ervoor en nergens ter wereld. Het klinkt chauvinistisch, maar het is zo. Ik heb na de bewerking van Medea de vrijheid om twee nieuwe stukken te maken voor jonge groepen. Voor mij is dat fantastisch. Dat is mijn kant van het verhaal."

Van Opstal: "Het is onwaarschijnlijk dat een land mensen tijd en ruimte en geld geeft om hiermee bezig te zijn, om stil te staan. Als je dat commercialiseert, gooi je een hoop dingen weg die heel belangrijk zijn."

Van Der Meiren: "Theatermakers zijn verwend."

Maar structuur kan ook dodelijk zijn.

Van Der Meiren: "Beslist. Kun je je inbeelden dat ik op mijn 27ste al de kans kreeg artistiek leider te worden? (Publiekstheater-Arca, adw). Normaal gebeurt zoiets op je 50ste. Dan moet je je goed omringen, met mensen op wie je kunt vertrouwen."

Lanoye: "Logge structuren als vroeger bestaan haast niet meer. Er zijn weinig vaste contracten."

Maar de productiedwang blijft wel.

Lanoye: "Dat is inderdaad een structureel probleem. Goede voorstellingen worden te snel afgevoerd, om weer nieuwe te maken. Een voorstelling tweehonderd keer spelen, vraagt natuurlijk dat je tussentijdse repetities blijft organiseren. Amlett van Jan Decorte zou moeten worden hernomen tot daar geen publiek meer voor is. Hetzelfde geldt voor De Leenane trilogie, De Krippel of Ten oorlog, dat in Nederland maar drie weken liep. Dat worden ijkpunten. Dit soort repertoiretoneel heeft nadelen, maar in Duitsland heb ik ook de voordelen ervan ontdekt. Wij hebben geen traditie die zich wapent tegen wat op ons afkomt aan bijna industrieel amusementstheater, dat wel speelt tot er geen sponsors en toeschouwers meer zijn. We moeten een manier vinden om het kunstenpubliek te verdedigen en te vergroten. Er gingen nog nooit zoveel mensen naar toneel, maar het kunnen er nog veel meer zijn."

De Jossen met Tom Dewispelaere, Geert Van Rampelberg, Jan Bijvoet..., tot 19 juni op tournee en in de Bourla. Info: www.toneelhuis.be, 03/235.04.90 (Thassos). Diplodocus Deks, met Jacob Beks, Sien Eggers, Lucas Vanden Eynde..., van 8 mei tot 5 juni in het Groot Huis. Info: www.publiekstheater.be en www.kvs.be.

'Goede voorstellingen worden te snel afgevoerd, om weer nieuwe te maken'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234