Woensdag 21/10/2020

Er komen geen andere tijden meer

Meesterlijke plaat van een wijze man die alles al heeft gezien

'I have already confessed, no need to confess again', zingt Bob Dylan in het openingsnummer van Modern Times. Wellicht een tongue-in-cheekverwijzing naar zijn recente autobiografie en Martin Scorseses rockumentaire. De als ondoorgrondelijk bekendstaande artiest is blijkbaar van oordeel dat hij zich nu wel voldoende heeft blootgegeven. Dylan mag in zijn lange carrière dan wel honderd miljoen platen hebben verkocht, dat maakt hem in zijn eigen ogen nog niet tot publiek bezit.

Modern Times, ingeblikt met zijn vijfkoppige tourband en (onder het pseudoniem Jack Frost) geproducet door De Meester zelf, ligt stilistisch in het verlengde van het vijf jaar oude Love and Theft. In die zin mag de cd-titel ironisch worden opgevat. Dylan trekt zich immers terug op vertrouwd domein en hanteert muzikale formules die ruim een halve eeuw geleden al hun deugdelijkheid hebben bewezen. Beetje gemakzuchtig? Zeker, maar dat mag: op zijn leeftijd hoeft de zanger, die tijdens de sixties zo nadrukkelijk zijn stempel op de populaire muziek wist te drukken, niet langer het hipste jongetje van de klas te zijn.

Op zijn nieuwe plaat vervalt hij dus makkelijk in de swingende bluesshuffles en rock-'n-rollgrooves die we kennen van 'Highway 61 Revisited' of 'Subterranean Homesick Blues'. Dat is het geval in 'Thunder on the Mountain', 'Someday Baby', het vermoedelijk naar de orkaanramp in New Orleans verwijzende 'The Levee's Gonna Break' en 'Rollin' and Tumblin''. Dat laatste, met een sound die herinnert aan de prille Sun Sessions van Elvis Presley en Johnny Cash, is eigenlijk een song uit 1929 van Hambone Willie Newbern, waar later varianten van opdoken in het oeuvre van Robert Johnson en Muddy Waters. Dylan eigent zich de riff, de melodie en een deel van de tekst toe, maar verweeft die vrijelijk met zelfverzonnen regels, een tactiek die hij in het verleden al vaker heeft toegepast.

Hetzelfde principe zien we aan het werk in 'Nettie Moore', oorspronkelijk een negentiende eeuwse folksong over een vrouw die als slavin wordt verkocht en zo haar geliefde kwijtraakt. Bob Dylan bewaart enkel titel en beginregels, voegt er, naast flarden uit songs van Robert Johnson en WC Handy, een handvol eigen metaforen aan toe en transformeert het in een lied over scheiding en rusteloosheid.

De zanger werpt zich wel vaker op als het muzikale geheugen van Amerika. Zo goochelt hij op Modern Times weer met swingtime jazz uit de thirties (in het charmante 'Beyond the Horizon') en komt hij op de proppen met schuifelende popballads van het soort waar crooners als Bing Crosby en Nat 'King' Cole tijdens de jaren veertig naam mee maakten. Luister maar eens naar het relaxt klinkende 'Spirit on the Water' of het troostende 'When the Deal Goes Down'. Allebei zijn het vrij directe, van lust doordrongen lovesongs, maar behalve romantiek schuilt er duidelijk ook een filosofische en spirituele component in Dylans werk. God is trouwens een recurrent personage op de cd. Maar ook al hoopt Dylan in de herfst van zijn leven op verlossing, zijn religieuze beleving blijft erg persoonlijk en schenkt hem zekerheid noch gemoedsrust.

Modern Times verwijst tegelijk naar de gelijknamige film van Charlie Chaplin uit 1936 en de thematiek van de kleine man die het slachtoffer dreigt te worden van een genadeloos economisch klimaat of een wereldorde die nauwelijks rekening houdt met de zwakken in de samenleving. De parallellen met het Bushregime in de VS zijn frappant. Toch verwijst Dylan nooit expliciet naar het hier en nu. Hij maakt gebruik van mythen en legenden om zijn woede en walging tot uiting te brengen. Dat leidt meteen tot de twee hoogtepunten op de cd, songs die zo aan de canon van klassieke Dylansongs mogen worden toegevoegd. Het majestueuze 'Workingman's Blues #2' is een doorvoelde ode aan de maatschappelijke underdog en 'Ain't Talkin'' een bittere talking blues in een folky verpakking die zich aandient als een apocalyptisch visioen over de huidige staat van de wereld.

De muzikanten spelen doorgaans losjes en spontaan, alsof ze de nummers nog aan het aftasten zijn, maar ze dringen wél moeiteloos door tot de essentie. Ook aan de zangpartijen heeft Dylan dit keer extra aandacht besteed: zijn frasering is verrassend helder en ieder kraakje en barstje in zijn gehavende stem draagt bij tot de expressie. Een meesterlijke plaat van een wijze man die alles al heeft gezien en beseft dat er geen andere tijden meer komen. (DS)

Modern Times van Bob Dylan verschijnt maandag bij Columbia

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234