Donderdag 17/10/2019

Reportage

"Er kan oorlog van komen. Is het dat wel waard?"

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu sprak van "een geweldige dag voor het Israëlische volk". Beeld AFP

Precies op de 70ste verjaardag van de staat Israël gaat vandaag de Amerikaanse ambassade in Jeruzalem officieel open. De Palestijnen zijn woedend, maar ook nogal wat Israëli's hebben een ongemakkelijk gevoel. "Ik vraag me af of Trump wel een wijs besluit genomen heeft."

"Trump is een vriend van Zion." "Trump, maak Israël weer groot." Spandoeken en Amerikaanse vlaggen sieren de straten rondom het consulaat van de VS in Jeruzalem, dat vandaag officieel als ambassade geopend zal worden. Met zijn beslissing om de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem te verhuizen laat de Amerikaanse president Donald Trump een lang gekoesterde Israëlische wens in vervulling gaan.

Dat de ceremonie plaatsvindt op de dag dat Israël zijn 70-jarig bestaan viert, is reden voor nog meer vreugde. Minister van Defensie Avigdor Lieberman omschreef de gebeurtenis op voorhand in de overtreffende trap: "Belangrijk, historisch, dramatisch." Premier Benjamin Netanyahu: "Het is een geweldige dag voor het Israëlische volk."

Trump had met de gedachte gespeeld om zelf de opening te verrichten, maar laat de eer aan zijn dochter Ivanka, haar echtgenoot Jared Kushner (tevens Midden-Oosten-adviseur op het Witte Huis) en andere topfunctionarissen. Wel zal Trump via een videoverbinding ambassadeur David Friedman feliciteren met diens nieuwe onderkomen en Israël met zijn 'verjaardagscadeau'.

Trump besloot eind vorig jaar tot de verhuizing van de ambassade kort nadat hij Jeruzalem als hoofdstad van Israël had erkend. Van Palestijnse zijde waren de reacties fel. "Een klap in ons gezicht", zei de Palestijnse president Mahmoud Abbas. "Een oorlogsverklaring", oordeelde Ismail Haniyeh, leider van de Hamas-beweging, die in de Gazastrook aan de macht is.

Twee staten

De Palestijnen eisen oostelijk Jeruzalem op als hoofdstad van een eigen staat. Israël beschouwt Jeruzalem als 'ongedeelde' hoofdstad. Gisteren werd de verovering van het oostelijke stadsdeel in de Zesdaagse Oorlog (1967) herdacht. In een toespraak vermeldde Netanyahu ook de winst van zangeres Netta Barzilai op het Eurovisiesongfestival. "Dat betekent dat het evenement volgend jaar in Jeruzalem zal worden gehouden."

Europese en islamitische landen, waaronder veel bondgenoten van de VS, veroordeelden de erkenning van Jeruzalem en de verhuizing van de ambassade. Ze zien er een nieuw obstakel in voor de beëindiging van het Israëlisch-Palestijnse conflict. "De enige oplossing is gebaseerd op twee staten, met Jeruzalem als hoofdstad van beide", zei EU-buitenlandchef Federica Mogherini.

De suggestie van Netanyahu dat sommige Europese landen de Amerikaanse stap zullen volgen, deed ze af als bluf. Tot dusver hebben slechts twee landen, Guatemala en Paraguay, laten weten dat ze hun ambassade naar Jeruzalem zullen verplaatsen. Het overgrote deel van de internationale gemeenschap huldigt het standpunt dat oostelijk Jeruzalem bezet gebied is.

Lees verder onder de foto.

Donald Trump stuurde zijn dochter Ivanka en zijn schoonzoon Jared Kushner (links naast haar) om de Amerikaanse honneurs waar te nemen. Beeld EPA

Bij de opening van de Amerikaanse ambassade zal vandaag maar een handvol Europese landen vertegenwoordigd zijn.

Volgens Israëlische opiniepeilingen staat ruim 60 procent van de bevolking achter de stap van Trump, maar houdt een even groot gedeelte rekening met gewelddadige reacties. Het is niet moeilijk Israëli's te vinden die twijfels hebben en de vreugde van hun politieke leiders niet delen.

Zoals een groep militairen in spe die vrijdagmiddag, kort voor sabbat, in het Onhankelijkheidspark nabij het Amerikaanse consulaat- generaal in Jeruzalem zingen en gitaar spelen. De 19-jarige Omer ("ik ga over twee maanden in militaire dienst, dus ik zeg mijn achternaam liever niet") is er niet gerust op. "Ik ben wel een beetje bezorgd. Er kunnen grote problemen ontstaan met Arabische landen. Ja, oorlog misschien. Mijn broer is al in dienst, net als veel vrienden. Mensenlevens kunnen in gevaar komen. Ik vraag me af of het dat wel waard is."

De 18-jarige Alon valt hem bij. "Het is geen verkeerde beslissing van de Amerikanen, want de Joden hebben diepe historische banden met Jeruzalem. Maar het is wel een riskant besluit." Omer: "Het kan hier in Jeruzalem fout gaan, met terreuraanslagen, of bij protesten op de Westelijke Jordaanoever. Ik hoop niet dat ik straks geweld moet gebruiken tegen onschuldige mensen. Een mensenleven is heilig."

Politiemacht

Even verderop in het park vraagt ook de Joods-Amerikaanse Joe (23) zich af "of Trump wel een wijs besluit genomen heeft". Joe ("geen achternaam in de krant, want ik ben nu leraar in Jeruzalem"): "Is het verstandig, met alle conflicten die er in deze regio al zijn? Amerika en Israël handelen naar eigen goeddunken, zonder zich iets aan te trekken van de rest van de wereld. De erkenning van Jeruzalem en de verhuizing van de ambassade zijn gevoelige onderwerpen."

De 49-jarige Abraham, een opzichter in de bouw die ook al zijn achternaam niet wil noemen, is niet onder de indruk van de komst van de ambassade. "Jeruzalem is van de Joden, voor eeuwig. Zo staat het in de Bijbel." Een bevriende Amerikaanse rabbijn, die naast hem in het gras zit, knikt. Trump erkent volgens Abraham eenvoudigweg "de realiteit", zoals de president trouwens zelf ook zei. "Ik heb veel Arabische werknemers, die tillen er echt niet zwaar aan."

Israël neemt evenwel het zekere voor het onzekere. Gisteren raakten Joden en Arabieren slaags in de oude stad van Jeruzalem. Een enorme politiemacht werd op de been gebracht om protesten rondom de opening van de ambassade zo nodig hardhandig de kop in te drukken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234