Vrijdag 25/09/2020

Interview

"Er is maar één grote liefde. Wat volgt, zijn kopieën"

Lomme: 'Ik ben oud en versleten. En ik was zo'n schoon wijveke.' De Meyere: 'Je bent mooi oud, Chris.' Lomme: 'Merci. Jij ook.'Beeld Franky Verdickt

De film waarin ze samen spelen mag dan onversneden romantisch zijn, de twee hoofdrolspelers weten dat het leven niet altijd zo loopt. Chris Lomme (77) en Jo De Meyere (76) over liefde, verliefd zijn, en ouder worden. "Wat dat is, graag zien? Ik vind dat een erg moeilijke vraag die u stelt."

Zij is in december 77 jaar geworden. Hij wordt even oud in februari. Ze zien er prachtig uit. Allebei. En dan die stemmen. Zelfs al zouden ze een boodschappenlijstje voorlezen, raakte je van slag. Mochten ze een koppel zijn, zouden ze elkaar overigens perfect aanvullen, zoals dat in relatietermen heet. Hij is bedachtzaam, overpeinzend en galant. Zij feller, uitdagender, ongeduldiger ook.

Daarvoor alleen al moet je regisseur Cecilia Verheyden dus dankbaar zijn. Dat je door haar filmAchter de wolkeneen gesprek kunt hebben, zelfs al is het amper een uur, met de twee hoofdrolspelers en grootheden Chris Lomme en Jo De Meyere.

Laat de liefde in het echte leven zich soms moeilijk samenvatten, dan is dat makkelijker bij de suikerzoete romantiek van deze film: als Emma (Lomme) op de begrafenis van haar echtgenoot haar eerste liefde Gerard (De Meyere) na vijftig jaar terugziet , laait de liefde in al haar warmte tussen de twee weer op. Kiezen ze deze keer, nu ze beiden in de zeventig zijn, wel voor elkaar? Het antwoord laat zich raden, maar het zou zonde zijn dat hier zo duidelijk te stellen.

Voor het een film van Cecilia Verheyden werd, wasAchter de wolkeneen toneelstuk van Michael De Cock. Een dat hij speciaal voor Lomme en De Meyere schreef. Een waarmee ze meerdere jaren door Vlaanderen hebben getoerd, goed voor 150 voorstellingen.

Het was, gek genoeg, de eerste keer dat ze samen op de planken stonden. Maar zo gek is dat niet, zegt De Meyere. "Zij was vroeger verbonden aan de KVS in Brussel, ik aan NTGent en Arca, en in die tijd waren theateracteurs nogal honkvast. Samen spelen is er dus gewoon nooit van gekomen. Het was wel altijd onze droom gebleven. En Michael was vereerd, zei hij, dat hij iets voor ons kon schrijven. Hij heeft het met veel liefde en respect gedaan. Respect voor ons als acteurs, maar ook voor ons persoonlijke verhaal. Want we hebben wel een stukje van ons eigen leven verteld in het theaterstuk en in de film."

Lomme: "Maar - dat moeten we er direct bij zeggen - het is niét ons leven dat verteld wordt. Wat een goede schrijver doet, is met persoonlijk materiaal een universeel verhaal schrijven. In het theaterstuk, en ook in de film, zitten wel kleine privésituaties, maar die zullen voor veel mensen heel herkenbaar zijn."

De Meyere:(glimlacht)"Tipje van de sluier voor de mensen die de film gaan zien: het verhaal van de sinaasappelen komt wel rechtstreeks uit mijn eigen leven."

Beeld © RV

Er zitten wel wat verschillen tussen het theaterstuk en de film. Wat vindt u daar van?
Jo De Meyere: "Ik ga daar eerlijk in zijn. Toen ik het filmscenario las, voelde ik mij in eerste instantie tekortgedaan. In het toneelstuk hadden we beiden een even groot aandeel, en had ik enkele prachtige, intense monologen. Tijdens mijn openingsmonoloog bijvoorbeeld, worden de spots ineens op haar gericht, en komt zij zo in mijn leven. In de film is het juist omgekeerd. Daar kom ik in haar leven.

"Ik ben een vrij theatrale speler, en als acteur dacht ik dus: als ik die monologen niet meer heb, ben ik mijn handvaten kwijt. Daar ben ik toch even niet goed van geweest. Ik zei zelfs smalend tegen Chris: 'Je zult alleen op de rode loper moeten paraderen, want er is een hoofdrol voor jou geschreven, maar niet voor mij.'

"Maar nu ik de film in zijn geheel heb gezien, denk ik er anders over. De liefde tussen twee mensen die elkaar na vijftig jaar terugvinden is gebleven. En als ik niet in beeld kom, wordt er wel over mijn personage Gerard gesproken. Door Emma zelf, door haar dochter, of haar kleindochter. Hij is dus voortdurend aanwezig. Maar die monologen mis ik, dat kan ik niet ontkennen."

Chris Lomme: "Cecilia heeft de vrouwen meer zichtbaarheid gegeven, door een dochter en een kleindochter van mij in het verhaal te schrijven(gespeeld door Katelijne Verbeke en Charlotte De Bruyne, red.). Ik begrijp dat wel. Kinderen zijn belangrijk als een van de ouders een nieuwe relatie begint. In de film wordt Emma niet zozeer door zichzelf geremd, maar door haar dochter. Daardoor voelt Emma zich vreselijk schuldig. Wat flauwekul is. Laat mensen alstublieft leven. Die focus zat niet in het toneelstuk."

De Meyere: "Nog een verschil is dat het theaterstuk een open einde had. Je wist niet zeker wat er ging komen van hun hervonden liefde. Het einde van de film is veel publieksvriendelijker. Daar waren we allebei niet zo'n voorstander van."

Lomme: "Maar ik vind het wel goed dat die nieuwe focus er is. Er moet veel meer respect zijn voor oudere mensen. Het is een schande, hoe rap oude mensen worden uitgesloten en betutteld. Dat betuttelen is het ergste wat je kunt doen."

De Meyere: "Ja, jij kunt dat weten, jij werkt zelf in de palliatieve zorg.(Lomme werkt daar af en toe als vrijwilligster, red.)En toch heb ik altijd het gevoel gehad dat mijn omgeving een groot respect heeft voor ons als oudere acteurs."

Lomme: (glimlacht)"Ze houden wel van ons. Dat is een feit."

Hoe komt dat, denkt u?
Lomme: (schatert)"Omdat we zo goed zijn, tiens!"

De Meyere: "Los van het feit dat we allebei al vijftig jaar toneelspelen, komen we ook al vijftig jaar geregeld in de huiskamer met verschillende rollen. Eigenlijk zijn we kind aan huis bij veel mensen."

Lomme: "Ze houden ook van ons omdat we geen pretentie hebben. Mensen weten dat ik nooit nee zeg als ze met me op de foto willen. Maar -(wijst naar haar wangen)- soms heb ik wel het gevoel dat mijn 'elastiekskes' verslijten door al dat glimlachen."

De Meyere: "Chriske, de dag dat ze je niet meer gaan herkennen ..."

Lomme: "Ik droom daar soms van!"

De Meyere: "Oh nee, ik niet."

Lomme: "Tot mijn honderdste ga ik toch niet werken. Ik heb nog projecten lopen tot 2019, dan ben ik tachtig. Ik weet niet of ik daarna nog zal doorgaan."

Beeld Franky Verdickt

Geldt dat voor u ook, mijnheer De Meyere?
De Meyere: "Ik hoop dat ik zelf voel wanneer het genoeg is geweest. En ik hoop dat mijn naaste omgeving ook zo verstandig is om het me in te fluisteren als het zover is."

Lomme: "Mijn man (de acteur Nand Buyl, die in 2009 overleed, red.) heeft tot zijn 86ste gewerkt. Dat was lang."

De Meyere: "Het wordt wel zwaarder en zwaarder."

Lomme: "Voor mij niet. Ik ben een betere actrice dan vroeger, denk ik."

De Meyere: "Natuurlijk, ik ook, hoop ik, door de maturiteit, de ervaring, alle rollen die ik al gespeeld heb. Maar het wordt fysiek zwaarder. Aan een grote rol studeer ik nu vier, vijf maanden. Vroeger had ik daar zes weken voor nodig. Reproduceren is geen probleem, maar het memoriseren is een ellendige, moeilijke fase."

Lomme: "Over twee weken speel ik in het stukHet kraken van de maan. Daarin heb ik een monoloog van twintig bladzijden, en ik heb die in een maand geleerd. A rato van drie uur per dag. Pure discipline. Het blokken is inderdaad het minst leuke aan ons vak. Maar ik ben zo blij als ik nieuwe stukken kan spelen. Niet dat ik geen bestaande teksten meer wil doen, maar ik vind het geweldig als een auteur speciaal voor mij iets nieuws wil schrijven. (glimlacht) Ik vraag dat soms ook, ja."

De Meyere: "Dat kan ik nog altijd niet eisen. Daar heeft Chris een voorsprong op mij. Er ontstaat nu en lichte jaloezie bij mij." (glimlacht)

Laten we even naar de film gaan. Op een gegeven moment vraagt Emma aan haar kleindochter, die een lief heeft maar eigenlijk niet goed weet of hij wel de juiste is: 'Ziet ge hem graag?' Wat is dat dan volgens jullie, graag zien?
Lomme: (direct)"Boven uzelf gaan. Verliefd zijn is iets dat u overkomt, maar houden van, en blijven houden van, dat is compromissen sluiten. Ik heb vijftig jaar met mijn man geleefd, en ik zag hem liever dan mezelf. Met veel ups en downs, maar hij was belangrijker dan ik. Dat gold omgekeerd trouwens ook, denk ik. Weet je wat het is, houden van? Niet possessief zijn, niet overdreven jaloers zijn, en de andere laten leven. Een individu moet kunnen blijven zijn wie hij of zij is."

De Meyere: "Ik vind dat een erg moeilijke vraag die u stelt."

Lomme: (onverstoorbaar)"Ik zie zo veel mensen knoeien. Ik heb zelf ook veel geknoeid. Mensen vragen me wel eens om raad, en dit is dan wat ik zeg: geen egoïsme, geen bezitsdrang, en geen overdreven jaloezie. (tegen De Meyere:) 't Is toch waar hè?"

De Meyere zwijgt. En peinst. En zegt dan: "Ik heb daar eigenlijk nog nooit echt over nagedacht, weet u dat? Hoe moet ik dat nu gaan uitleggen? Het gaat gewoon om pure gevoelens. Smoorverliefd op iemand worden. Fysiek en mentaal. Haar alles gunnen. Voelen dat het klikt tussen elkaar. Een soort van mystiek die tussen jullie beiden hangt."

Lomme: "Verliefd worden is zowel het zaligste als het gevaarlijkste, want 'houden van' moet daarover raken. Anders ben je totaal verloren."

De Meyere: "Ik ga een bekentenis doen. U weet dat mijn vrouw twaalf jaar geleden is gestorven, en een tijd terug heb ik een nieuwe relatie gehad van een klein jaar. Het was een coup de foudre, maar inderdaad, zoals Chris zegt, dan moet je trachten dat te bestendigen. Je leert elkaar kennen, je tast elkaar af, en dan kan die coup de foudre je op een totaal verkeerd pad gebracht hebben.

"Plots blijkt dan toch dat er erg grote contrasten tussen jullie zijn, of dat je bepaalde zaken niet meer vindt bij elkaar. Dat je gedesillusioneerd raakt in mekaar. Met andere woorden: er bestaat geen handleiding. Het is elke keer afwachten of je terecht of ten onrechte voor die ander bent gevallen."

Als mensen met jullie ervaring daar al geen handvaten voor hebben, zijn we allemaal vogels voor de kat.
Lomme: "Uiteraard! Op dat vlak zijn we allemaal naïeve kinderen. Dat verandert niet als je ouder wordt, hoor. Ik ben nu al drie keer verliefd geweest. En het is altijd hetzelfde. Wat er wel bijkomt, is de angst om dat hele proces weer mee te maken. Doe het toch niet meer, zeg ik dan tegen mezelf. Maar ik ben zo'n blaas dat ik het toch weer probeer." (lacht)

De Meyere: "Ik ga iets heel persoonlijks zeggen: ik hou te veel van mijn vrijheid. In die relatie van enkele jaren geleden moest ik te veel toegevingen doen. En dat wilde ik niet. Heel egoïstisch, maar dat is niet erg: in een relatie mag je vanuit je eigen wereld denken en voelen."

Beeld Franky Verdickt

Ooit hebt u in een interview gezegd: 'De echte liefde komt maar één keer langs, al de rest zijn afkooksels.'
De Meyere: "Dat komt uit de toneeltekst vanAchter de wolken. Ik heb het dus schaamteloos gepikt van Michael."

Lomme: "Ik weet niet of die uitspraak klopt."

De Meyere: "Denk eens terug aan Nand?"

Lomme:(fluisterend)"Ja, dat was mijn grote liefde."

De Meyere: "Wel, dat bedoel ik. Alles wat daarna komt, zijn kopieën. Als ik aan mijn eigen vrouw denk, klopt het in elk geval."

Lomme: "Natuurlijk, ik ben vijftig jaar samen geweest met Nand. Dat is niet niks. Het is moeilijk om opnieuw met een andere man te beginnen."

Omdat Nand nog altijd zo aanwezig is?
Lomme: "Hij is altijd aanwezig geweest. Al heel mijn leven lang. En dat zal nooit veranderen, ook al zou ik een andere vriend hebben."

De Meyere: "Ik wil geen relatie meer, maar daar moet ik een prijs voor betalen. Je leeft en geniet en proeft van je vrijheid, maar er zitten serieuze consequenties aan vast. Toen ik vannacht thuiskwam, nadat ik een voorstelling vanEen Oscar voor Emilyhad gespeeld in Zolder, stak ik de sleutel in het slot, en hing er - zoals altijd - alleen maar stilte in mijn huis. Daar moet je mee leren leven. Met het alleen zijn gaat soms ook eenzaamheid gepaard."

Lomme: "En tristesse."

Maar liever dat dan te veel toegevingen te moeten doen?
De Meyere: "Absoluut."

Lomme: "Vrouwen kunnen dat beter, toegevingen doen. Dat is voor mij het probleem niet. Het probleem is dat ik verliefd moet worden. En momenteel ben ik dat niet."

Een nieuwe liefde, zoals in de film, is dus niet zo vanzelfsprekend voor jullie?
Lomme: (knipoogt naar De Meyere) "Anders waren wij ook allang samen geweest, toch? (lacht) Mopje, hè."

De Meyere: "Vergeet niet dat wij naar de acht gaan. Ik denk daar soms aan. Op dit moment noem ik ons nog altijd 'jonge bejaarden'. Maar als er een acht komt, over drie jaar dus voor ons allebei, dan zijn we oud."

Lomme: "Ik heb gisteren Alice Toen gezien. Die is 92. Wel, die is jong."

De Meyere: "Jong van inborst, jong van gevoel, al wat je wilt, maar ..."

Lomme: "Jo gaat er dus niet meer aan beginnen, denk ik. Ik kan het nog wel. Maar enkel een latrelatie. Niet in mijn huis."

De Meyere: (lacht) "Het zou een mooie titel zijn voor een stuk:Niet in mijn huis."

Lomme: "Ik sta ervoor open, hoor, maar het gaat waarschijnlijk niet meer gebeuren. Ik denk dat ik te veeleisend ben."

Beeld Franky Verdickt

In de film is er ook aandacht voor intimiteit. Is dat iets wat onderbelicht blijft? Denken we te vaak dat ouderen daar geen behoefte aan hebben?
Lomme: (droog) "Ik vind dat er veel dingen overbelicht zijn van de jeugd. Ik word misselijk als ik vrouwen in hun bloot gat en met hun blote tieten in die muziekclips zie. Ik heb iets tegen exhibitionisme van laag allooi."

Sommigen noemen dat feminisme.
Lomme: "Ik weet wel hoe het genoemd wordt. Ik vind het goedkoop. Maar om op je vraag te antwoorden: ik zei daarstraks al dat oudere mensen te vaak betutteld worden, en dat geldt zeker als het over seks gaat. Natuurlijk heb je daar nog behoefte aan. Het is niet omdat je oud bent dat je niet meer wilt leven."

Wat willen jullie dan zeker nog bereikt hebben in dit leven?
De Meyere: "Ik ben doodgelukkig met mijn kinderen en kleinkinderen. Als ik mijn vier voetballende kleinzonen zie in het weekend, word ik gek van vreugde. Zij zijn de ene pilaar in mijn leven, mijn werk is de andere. Net zoals Chris zit ik vast tot januari 2019. (zwijgt even) Onlangs kreeg ik een sms van regisseur Frank Van Laecke: 'Jo, ik ben een stuk aan het schrijven dat in oktober 2018 in première moet gaan, mag ik een rol voor u bedenken?' Dan word ik toch even niet goed. Ik heb hem teruggestuurd: 'Heel graag. Maar begin vlug te schrijven. En hou er rekening mee dat je iemand anders zal moeten zoeken als ik dood ben.' A ja, hoe kan ik nu in godsnaam nog plannen maken voor over drie jaar?"

Is dat niet beangstigend?
Lomme: "Nee, dat is de realiteit. Ik ben daar ook mee bezig. Maar zolang mijn hersenen nog goed draaien, zolang ik nog de moeite waard ben om naar te kijken en goed werk lever: waarom niet?

"Ik begrijp die twee pilaren van Jo. Zelf heb ik geen kinderen. Door omstandigheden. Maar ik ben zot van mensen. Ik geef graag. Aan mijn familie, mijn vrienden, mijn metekinderen."

Hebben jullie eigenlijk getwijfeld om die naakt- en vrijscènes in de film te doen? Jullie stellen je daar toch heel kwetsbaar op.
De Meyere: "We hebben geen enkele twijfel gehad. Wij zijn professionele maniakken. Of we nu in het theater spelen of in een serie of een film: wij geven ons altijd voor 100 procent."

Maar hoe professioneel ook, naakt blijft naakt.
De Meyere: "Je moet natuurlijk wel een soort van gêne overwinnen."

Lomme: "Het zijn de moeilijkste scènes die je je kunt voorstellen."

Schrikken jullie dan van jullie eigen lichaam op het scherm?
Lomme: "Natuurlijk. Oud. Versleten. Jakkes."

De Meyere: "Je bent niet versleten."

Lomme: (stellig) "Ik ben oud en versleten. En ik was zo'n schoon wijveke."

De Meyere: (schatert) "Je bent mooi oud, Chris."

Lomme: "Merci. Jij ook. Maar ik weet toch niet of ik het zo plezant vind."

U denkt ondertussen niet: het zij zo?
Lomme: "In het leven wel, maar als je je op zo'n groot scherm ziet, dan komt dat binnen. Er is een scène waarin ik in bad zit en huil. Wel, ik huil daar echt. Van pure ellende."

De Meyere: "Ik herinner me dat je die scène heel confronterend vond. Maar als we die rol aanvaarden, is het onze dwingende plicht om onszelf in al onze oudheid te etaleren. Ik weet dat het misschien gênant is soms, maar ik heb er geen probleem mee. Integendeel, ik geef mij graag over aan de fysieke confrontatie die twee oude mensen aangaan. Dat moet zo. Wij zijn acteurs. Wij moeten ons nu eenmaal overgeven aan de kunst."

Achter de wolken, vanaf 10/2 in de bioscoop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234