Vrijdag 07/05/2021

Opinie

Er is iets aan het rotten in het koninkrijk van Spanje

Vincent Scheltiens Beeld RV
Vincent ScheltiensBeeld RV

Vincent Scheltiens is historicus aan de UAntwerpen. Hij schrijft onder meer over nationalisme en de contemporaine geschiedenis van Spanje.

Carles Puigdemont is door Duitse agenten aangehouden in de gemeente Schuby (Sleeswijk-Holstein) toen hij vanuit Denemarken op weg was naar ons land. Dat was het gevolg van de reactivering door het Spaanse Hooggerechtshof van het Europese aanhoudingsmandaat tegen de afgezette Catalaanse minister-president. Naar verluidt waren het de Spaanse geheime diensten die hun doelwit vanuit Finland gevolgd hadden en de Duitsers tipten over zijn komst.

De aanhouding op aandringen van Madrid getuigt van revanchisme ten aanzien van de Catalaanse onafhankelijkheidsgezinde politieke meerderheid. Dat bleek afgelopen donderdag al toen vijf Catalaanse toppolitici die op borg vrij waren op last van het Hooggerechtshof opgesloten werden. De aanklacht tegen deze verkozenen des volks is niet min: rebellie tegen de staat, goed voor een maximumstraf van dertig jaar cel.

Confrontatiestrategie

In een land dat formeel de scheiding der machten kent, kunnen gerecht en regering niet zomaar op een hoop gegooid worden. Anderzijds weet men in Spanje hoe de PP (Partido Popular) met welgemikte benoemingen zijn greep versterkte op het gerecht zoals ze dat ook deed op de media. Het PP-minderheidskabinet toont met deze uitdieping van de confrontatiestrategie dat het niet bereid is tot dialoog maar in de criminalisering volhardt.

In een democratisch land mag dat bevreemdend genoemd worden: tot nader order vormen de onafhankelijkheidsgezinden nog steeds de meerderheid in het Catalaanse parlement. Naast die formele representativiteit is er ook het feit dat ze met hun onafhankelijkheidsproject voorlopig geen kant uitkunnen en er dus, in tegenstelling tot wat Madrid beweert, van hen geen acuut gevaar voor de eenheid van Spanje uitgaat.

De afgelopen weken slaagden ze er immers niet in een regering op de been te brengen. De eenzijdige onafhankelijkheidsgezinde aspiraties werden al grotendeels opgeborgen. Dit zorgde voor een onderlinge verdeeldheid en het afhaken van de linksradicale CUP. Zo mogelijk nog crucialer: noch de Europese Unie noch het bedrijfsleven lust het onafhankelijkheidsstreven.

Om de confrontatiestrategie van Madrid te begrijpen moeten we dus verder dan Catalonië kijken. De afgelopen weken waren alle Spaanse steden het toneel van massale mobilisaties tegen de regering die de pensioenen geen gelijke tred met de levensduurte laat houden. De eenzijdige besparingen op zorg, pensioenen, onderwijs… blijven een deel van de bevolking de straat opjagen. Te meer dat parallel hiermee de PP verzinkt in de corruptieaffaires.

Nieuwer is dat die PP de hegemonie binnen het rechtse, Spaans-nationalistische kamp dreigt te verliezen. Dat gebeurde al in Catalonië, waar bij de recente regioverkiezingen de partij gedecimeerd werd en Ciudadanos met de winst aan de haal ging. Peilingen kondigen aan dat deze electorale verschuiving zich ook in de rest van Spanje kan voordoen. Beide partijen doen dus aan anti-catalanistisch opbod en zwengelen het Spaans nationalisme aan dat door zijn Catalaanse variant getriggerd werd. Ciudadanos eist straffen en spreekwoordelijk bloed. De PP doet daar nog een klets bovenop.

In hun schaduw volgt de opportunistische sociaaldemocratie die zowel op de sociale als op de Spaans-nationalistische slakken zout wil leggen.

De PP speelt met vuur en alle democraten in Europa kunnen maar beter opletten. Je hoeft het Catalaanse onafhankelijkheidsstreven – dat tot nu toe uitblonk in geweldloosheid – niet bij te treden om in te zien dat er iets aan het rotten is in het koninkrijk van Spanje.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234