Dinsdag 15/10/2019

Column

Er is een nar onthoofd. Laat dat het goede nieuws zijn: een vorm van onmacht is ontbloot

Beeld Bob Van Mol

Guillaume Van der Stighelen is columnist en auteur van 'Echt' en van 'Maak van je merk een held'. Hij reageert op de dodelijke aanslag op de redactie van Charlie Hebdo in Parijs vandaag.

Blijf lachen.

In de zeventiende eeuw schreef de Franse dichter Jean de Santeul: "Castigat ridendo mores". Er is geen beter middel om de fouten uit de moraal te halen dan er eens goed mee lachen. Hij brak daarmee een lans voor een nieuwe literaire vorm: de satire. De spot.

De mens is altijd op zoek geweest naar een oplossing voor de moeilijkheden die het samenleven met zich meebrengt. Van kleine huiselijke onenigheden over burenruzies tot massale agressie rond de aders van rijkdommen die de aarde in zich verbergt. Mannen met baarden kwamen van heuvels gewandeld met in hun handen stenen tafels waarin zinnen te lezen stonden die aanzetten tot orde. In de hoop dat mensen een beetje vriendelijker met elkaar zouden omgaan. Regels die neerkwamen op één en dezelfde wijsheid: doe een ander niet aan wat je zelf niet graag zou hebben. Om de geloofwaardigheid te helpen zegden ze erbij dat het beitelen van hogerhand kwam. Dat hielp. Reclame is geen uitvinding van deze tijd.

Het waren leefregels. Antwoorden op de vraag, wat mag en wat mag niet. Wat is goed en wat is slecht. En waar ligt de grens tussen wat goed is voor mezelf en wat goed is voor de anderen. Heel eenvoudige vragen die een markt hebben geschapen voor antwoorden. Het ene al wat toegankelijker dan het andere. Dat heeft geleid tot allerlei vormen van kritiek. Zwaarden werden gesmeed, galgen gebouwd en legers gestuurd ter vernietiging van die tegenspraak. Van al die vormen van kritiek is er maar één die het echt overleefd heeft. Dat is humor. Je kan mensen schrijven, toespreken, gevangen zetten of martelen, niets is opgewassen tegen humor. Het verstand kan gestuurd worden, het gevoel niet. Politici die macht willen, gebruiken humor. Wijze koningen in de middeleeuwen hadden narren. Om de volksgedachte te vertolken en te ontzenuwen. Hun zwakke zonen verstonden dat niet altijd en richtten hun woede dan op die nar. Zwakkelingen die hunkeren naar macht, vallen humor aan.

Er is een nar onthoofd. Laat dat het goede nieuws zijn: een vorm van onmacht is ontbloot. Nee, het zal de pijn van de nabestaanden niet verzachten. Maar lach. Lach harder. Lach luider. Lach zachter. Lach gemener. Lach teder. Lach vrolijk of lach groen. Maar lach. En blijf lachen. Als eerbetoon aan de jongens die niets anders wilden dan ons wijzen op de beperkingen van de wijsheid die wij allen menen in pacht te hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234