Woensdag 03/03/2021

Er is een alternatief voor asiel voor jongens als Sharifi

Had Navid maar als Benjamin kunnen doen: de gepaste procedure volgen. Catherine Vuylsteke is senior writer van deze krant en auteur van 'Vroeger is een ander land'. Zij maakte de documentaire 'The Art of Becoming'.

Mauro, Scott Manyo, Parweiz, en nu Navid Sharifi. Het wordt steeds langer, het lijstje van jongemannen die hier eerst moederziel alleen aanbelandden, om vervolgens na enige jaren van ijver en hoop een aanmaning te krijgen om opnieuw te vertrekken. Dat er weinig of niets is om naar terug te gaan en dat ze ondertussen nieuwe individuen zijn geworden, met een compleet ander mens- en wereldbeeld dat nog moeilijk te rijmen valt met de realiteit van pakweg Afghanistan of Guinee, is daarbij schijnbaar van geen tel.

Vervolgens worden vrienden, politici en mediacontacten gemobliseerd - menige Vlaamse kijker pinkt een traan weg bij het zien van de prompt gedraaide reportages en dappere politieke statements. En met enig geluk wordt het noodlot alsnog afgewend.

Tot het volgende verhaal zich aandient. En daar hoeft niet aan te worden getwijfeld. Kijk naar de aankomststatistieken voor bijvoorbeeld Afghanen, traditioneel de grootste groep niet-begeleide minderjarigen. Tussen begin januari en eind augustus van dit jaar arriveerden er 162.

Hun gemiddelde leeftijd is zestien, met enige 'bad luck' wacht het vliegtuig naar Kaboel hen in 2016. Tegen die tijd heeft ons land immers voldaan aan zijn onder het Verdrag van de Rechten van het Kind voorziene verplichtingen. Misschien kunnen de tickets nu al worden gereserveerd?

Argumenten
Sommigen denken dat een en ander voortvloeit uit de hardvochtigheid van het Commissariaat Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen. Ik geloof dat niet. Asiel wordt niet zomaar geweigerd. Elke beslissing moet omstandig worden beargumenteerd en tal van Europese onderzoeken wezen uit dat België tot de beste leerlingen van de klas behoort. Vaak zijn er gewoon geen goede redenen om het statuut van politiek vluchteling aan te vragen. Wegens: er is geen gegronde vrees voor vervolging op basis van ras, seksuele geaardheid, religie of politieke overtuiging.

Een in Iran opgegroeide jongen als Navid heeft het daar als Afghaanse migrant wellicht niet makkelijk gehad. Alleen valt hij niet onder de Conventie van Genève.

Tegelijk: gelukkige gezinnen sturen hun kinderen niet weg. In het jaar dat ik acht niet-begeleide minderjarigen heb gevolgd voor mijn boekVroeger is een ander landzag ik duidelijk dat familiaal geweld, gebroken gezinnen, armoede en verslavingsvraagstukken evengoed aan de basis liggen van het al dan niet vrijwillige, eenzame vertrek van kinderen naar Europa.

En ook tegenover die jongens en meisjes hebben we verplichtingen, die niet prompt vervallen eenmaal ze de kaarsjes van hun achttiende verjaardag hebben uitgeblazen. Het goede nieuws is evenwel dat we nu al beschikken over een wet die een langdurig en in de meeste gevallen permanent verblijf in ons land voor hen mogelijk maakt.

De wet van 8 december 2011, die de regels van de omzendbrief van 15 september 2005 vervangt, voorziet juist een regeling voor niet-begeleide minderjarigen die geen asiel aanvragen. Stapsgewijs en rekening houdend met het integratieproces van de jongere, worden verblijfsdocumenten afgeleverd.

Neem Benjamin, het gewezen Ghanese straatkind dat als verstekeling in Antwerpen aanbelandde. Welke vervolgingsgronden had dit kind moeten inroepen, aangezien zijn problemen lagen in de voortijdige dood van zijn moeder en het vertrek van zijn vader? Zijn pijn en verdriet zijn niet geringer dan die van pakweg Danesh, de zoon van een Sri Lankaans Tamiltijger-kader, die eveneens in mijn project meestapte en wél asiel kreeg. Maar de oorzaken ervan verschillen fundamenteel. Benjamins verhalen gaan over de stokslagen in zijn geboorteplaats Elmina, de wreedheid van de havenpolitie in het Ivoriaanse Abidjan en het wachten op een goed schip dat hem naar eten, kennis, een flat en een leven zal brengen.

Had Benjamin asiel aangevraagd, dan riskeerde hij onderhand een enkeltje naar Accra. Hij volgde evenwel de procedure voor niet-asielzoekers en woont ondertussen volkomen legaal in ons land als jongvolwassen leerling-lasser.

Benjamins verhaal is dat van veel niet-begeleide minderjarigen. Maar waarom vragen ze dan toch altijd weer asiel aan? Experts wijzen op de moeilijkheden om doodsbange en niet zelden getraumatiseerde kinderen meteen bij aankomst hun echte verhaal te laten vertellen. Mensensmokkelaars hebben hen immers op het hart gedrukt dat ze de bekende leugens moeten vertellen en zo gezwind papieren zullen krijgen.

Debat ten gronde
Velen zijn overigens niet klaar voor de waarheid. Niet alleen is die te pijnlijk, bovendien stelt ze de verteller vaak zelf in een weinig gunstig daglicht. Bijgevolg wordt de ware toedracht in kleine stukjes ontvouwd, het verhaal verandert naargelang er meer tijd is verstreken en het vertrouwen kon groeien. Niet zelden blijkt na enige tijd dat er volstrekt geen grond is voor asiel. Maar tegen die tijd is de procedure al goed onderweg en zijn kostbare maanden of zelfs jaren verloren. En aldus komt de gevreesde exit bij meerderjarigheid voor velen steeds dichterbij.

Een betere informatie van alle voogden en betrokken begeleiders, alsook een minder haastige oriëntering zouden veel problemen kunnen vermijden. Maar we moeten dringend ook het debat ten gronde voeren over de jongeren die achter de statistieken schuilgaan. Welke kansen kunnen en willen we bieden en onder welke duidelijke voorwaarden? Cruciaal daarbij is het langetermijnsperspectief voor de betrokkene, wiens stem uiterst zelden wordt gehoord.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234