Zaterdag 29/01/2022

'Er hangt ontzettend veel agressie in de lucht'

De Franse feministe en journaliste Caroline Fourest maakt rustig brandhout van elke vorm van extremisme, of dat nu religieus of politiek is, van Tariq Ramadan komt of Marine Le Pen. Dat levert haar niet alleen vrienden op. 'Er is erg veel agressie, ook fysiek.' Lode Delputte

Welk verschil maakt een internationale vrouwendag nog op een moment dat vrouwenrechten al bij al redelijk tot het sociaal bewustzijn doorgedrongen zijn?

Fourest: "De vrouwendag heeft iets ouderwets en is voor feministen misschien minder interessant dan voor journalisten, die het moment kunnen aangrijpen om een balans op te maken. Het klopt ook dat van alle revoluties de emancipatie van de vrouw zowat de meest geslaagde is en de aloude pijlers van de macht omgegooid heeft. Alleen: net zoals alle revoluties vecht ook de feministische revolutie tegen contrarevolutionairen, contrafeministen dus, en die zijn erg actief op dit moment, zeker in naam van het christendom, het jodendom en de islam."

In uw tijdschrift ProChoix argumenteert u volop tegen de anti-abortusbeweging.

"De strijd tegen abortus is een typisch terrein waarop de religie als dekmantel fungeert om de vrouw haar seksuele vrijheid te ontnemen, omdat elke vorm van emancipatie net voortvloeit uit de vrijheid over het eigen lichaam. Door de seksualiteit los te koppelen van haar exclusieve verbondenheid met voortplanting, bevrijd je niet enkel de vrouw, ook de man. In een reactie op die bevrijding zie je pleidooien voor de terugkeer naar conservatieve kledingcodes of minder vermenging op het openbaar vervoer. Neem de joodse integristen die gescheiden bussen eisen in bepaalde wijken van Jeruzalem. Het doet denken aan de pijnlijkste episodes uit de segregatie."

U bent lesbisch en was een voorvechtster van het Franse samenlevingscontract (Pacs). Het valt op dat president Sarkozy, toch eerder een ethische liberaal, in deze campagne de rechts-conservatieve kaart trekt en expliciet het homohuwelijk verwerpt. Qu'est-ce qui se passe?

"De campagne wordt erg op de rechterflank gespeeld en is daarom ook hypocriet. Want op ethisch vlak was Sarkozy's partij, de UMP, de jongste jaren juist positief geëvolueerd. Ook de meeste Fransen zijn vandaag voor totale gelijkberechtiging van homokoppels. Dat Sarkozy toch voor verharding kiest, heeft veel te maken met zijn achterstand in de peilingen. Enkel rechts kan hij nog stemmen rapen."

Sarkozy wil natuurlijk zoveel mogelijk kiezers van het extreem rechtse Front National afsnoepen. Van haar kant probeert Marine Le Pen zich dan weer een gematigd karakter aan te meten, pakweg als pleitbezorgster van het seculiere karakter van de staat.

"Marine Le Pen stelt zich alleen emancipatorisch op als het is om zich tegen de islam af te zetten. Haar partij spreekt enkel over vrouwenrechten als ze zichzelf daarmee als modern kan profileren en de islam als achterlijk. Le Pens verdediging van de laïciteit past dus in haar discours over de choc des civilisations, terwijl je bijvoorbeeld in de Maghreb veel geëmancipeerde vrouwen hebt en in Europa veel vrouwen die dat volstrekt niet zijn. Het volstaat enkele laagjes van Le Pens woorden af te krabben om te zien dat haar discours xenofoob blijft. In haar ogen moet de islam zich ook niet aanpassen aan het non-confessionele, wel aan een aartskatholiek Frankrijk."

Zelf hekelt u zowel het discours van het FN als dat van de islamistische academicus-activist Tariq Ramadan. Wat hebben die groepen met elkaar gemeen?

"Ik behoor tot de generatie jongeren die in opstand kwam tegen de opmars van extreem rechts en bestudeer het FN sinds veertien jaar. Daarvandaan ging ik ook andere groepen onderzoeken. Al die bewegingen staan een autoritair, patriarchaal en seksistisch samenlevingsmodel voor. Neem de Moslimbroeders: zij gebruiken de hoofddoek als middel om hun territorium af te bakenen, om te laten zien dat de vrouwen in kwestie aan hen toebehoren en ook de exclusieve verantwoordelijkheid hebben voor de kuisheid in de samenleving. Integristen instrumentaliseren hun recht op andersheid om homofobe, antisemitische en racistische taal te spuien en andere minderheden tot doelwit te nemen. Enkel een helder en redelijk debat kan dit probleem oplossen en vermijden dat het allerlei politieke strategieën gaat dienen."

Van debat gesproken: in België haalde u in februari het nieuws, toen een discussie over extreem rechts aan de Université Libre de Bruxelles moest worden stopgezet nadat manifestanten met een 'Burqa Pride' de boel op stelten gezet hadden.

"De Brusselse herriemakers waren zelf geen islamisten, wel pro-islamisten die bovendien ageerden op aanstichten van een wetenschappelijk medewerker (economist Souhail Chichah, LD), het toppunt! Wat me overigens opvalt is dat zowel zij als de aanhangers van extreem rechts gefascineerd zijn door maskers: boerka's voor de enen, bivakmutsen voor de anderen. In het recente boek Bienvenue au Front van onderzoeksjournaliste Claire Checcaglini las ik tot ontzetting een uitspraak van de echtgenoot van de vicepresidente van het FN: hij stelde voor dat een groep mannen in bivakmutsen mij naar het bos van Rambouillet (nabij Parijs, LD) zou ontvoeren, me er aan een boom zou vastbinden, er hun ding zouden doen en me zouden achterlaten - vreselijk.

"Om maar te zeggen dat er in ons tijdvak ontzettend veel agressie in de lucht hangt, ook fysiek. Ik weet dat, als ik naar de ULB kom, ik beter kleren kan aantrekken die ik niet meer nodig heb. En dat ik me op een boksmatch moet voorbereiden veeleer dan op een debat. In Frankrijk hebben we ook onze radicalen, maar het zijn haast watjes vergeleken met wat ik in België heb gezien. De onzen zouden ook nooit vrijspel krijgen aan universiteiten, zeker niet aan een instelling die zich een tempel van het vrij onderzoek noemt. Hoe kon de ULB naar een tempel van de reactie afglijden? In 2007 was ik er al eens en toen was het ook van je dat... Ik werd uitgemaakt voor joodse, lesbienne, franc-maçonne en raciste. Het professoraat keek tandenklapperend toe."

Niet langer lieftallig dus, het kleine België?

"De tijd dat iemand een taart naar de kop gooien een sympathieke volkssport was bij jullie, is voorbij. We moeten de emancipatorische traditie van mei 68 vooral niet verwarren met 'alles kan en alles mag'. Wat aan de ULB gebeurd is, is niet anders dan een verplaatsing naar de reële ruimte van het niveau dat op internetfora wordt gehaald, of in tv-programma's waar de discussie versmald wordt tot één minuut voor Hitler versus één minuut voor de Joden. Dan heb je geen democratie meer."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234