Dinsdag 07/07/2020

Er gaapt een kloof

Velen beklagen de kloof die er, zogezegd rond 1900, is ontstaan tussen de ‘ernstige’ en de ‘lichte’ muziek. De schuld daarvoor dragen naar verluidt de componisten die de veilige bodem van de tonale muziek verlieten. De werkelijkheid is uiteraard niet zo simpel.

Beide muziektheaterstukken die we vandaag bespreken tonen dat op hun manier aan. I Medici van Leoncavallo heeft een uitmuntend literair libretto van de componist zelf, dat aan d’Annunzio herinnert. Voor de muziek vond Leoncavallo veel inspiratie bij Wagner maar hij compenseerde dat met strakkere vormen en krachtige melodieën. De hoofdrollen zijn zeer zwaar en waren voor de groten van zijn tijd geschreven, de tenorrol van Giuliano bijvoorbeeld voor Francesco Tamagno, Verdi’s eerste Otello. Een kolfje naar de hand van Plácido Domingo dus. Wat de man op zijn leeftijd nog doet, is verbluffend. Toch wordt hij nog overtroffen door Carlo Álvarez, die Lorenzo de’Medici voor zijn rekening neemt. Het is moeilijk te vatten waarom deze opera niet meer succes had. Dramaturgisch onevenwichtig, wordt gezegd. Meestal bedoelt men daarmee: “niet op het eerste gezicht begrijpelijk”.

De nazi’s hadden helemaal geen last met de operette Der Zarewitsch van Franz Lehár. Integendeel, ze behoorde tot Hitlers en Goebbels’ lievelingsstukken - ondanks het feit dat de librettisten beiden Joden waren - en het ‘Wolgalied’ kreeg tijdens de slag om Stalingrad zelfs een heel nieuwe betekenis. Wat de ‘kloof’ betreft, lag dit stuk en het genre als dusdanig aan de andere kant ervan (de publiekskant dus). En toch was het evenmin een eeuwig leven beschoren. Wie het nu met enige afstand beluistert, moet vaststellen dat de beste muzikale momenten een heel hoog niveau bezitten, maar dat de slechtste onuitstaanbaar zoetelijk of zelfs belachelijk zijn. En het dramaturgische evenwicht? Tja, de schlagers komen op het moment dat je ze verwacht. Je kunt er niet omheen: de schaamteloze publieksvriendelijkheid van de operette heeft evenveel tot de kloof bijgedragen als het vermeende intellectualisme van de modernen. Toch: een cd is niet enkel een historisch leerstuk, het is ook een artistiek product. Op deze wordt uitmuntend gezongen, met name de tenor Matthias Klink. Dirigent Ulf Schirmer glijdt nauwelijks naar het sentiment af maar geeft alle ruimte aan de orkestratievirtuositeit van Lehár.

R. Leoncavallo, I Medici. Plácido Domingo, Carlos Álvarez, Daniela Dessì e.a., koor en orkest van de Maggio Musicale Fiorentino, Alberto Veronesi (Deutsche Grammophon).

F. Lehár, Der Zarewitsch. Alexandra Reinprecht, Matthias Klink e.a., koor van de Beierse radio, Münchens radio-orkest, Ulf Schirmer (CPO).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234