Donderdag 21/10/2021

InterviewEvo Morales

‘Er dreigde een genocide in Bolivia plaats te vinden’: de comeback van Evo Morales, oud-president van Bolivia

Evo Morales. ‘Ik ben geen president voor de macht of het loon geworden.’ Beeld AFP
Evo Morales. ‘Ik ben geen president voor de macht of het loon geworden.’Beeld AFP

In 2020 maakte Evo Morales zijn comeback. Eind 2019 moest hij als gevolg van een staats­greep net na de presidents­verkiezingen nog naar Argentinië vluchten, maar nu is hij terug in Bolivia. ‘Het is de indiaan tegen de gringo.’

Een “staatsgreep”. Voor Evo Morales, de links-populistische Boliviaanse politicus die van 2006 tot 2019 zijn land leidde, is het helder wat er gebeurde bij de chaotische stembusgang in 2019. Internationale waarnemers kijken er wat anders naar. Volgens een rapport van de Organization of American States had Morales gepoogd te frauderen om de uitslag in zijn voordeel te keren, iets wat de voormalige president zelf ook nu nog met klem ontkent. “De stemmen van de steden kwamen eerder binnen, maar toen de stemmen uit rurale regio’s binnenkwamen, keerden de cijfers alsnog in mijn voordeel”, vertelt hij. “De oppositie zei dat ik deze stemmen te danken had aan fraude en orkestreerde via deze weg een staatsgreep.”

Waarom zouden ze een staatsgreep plegen?

Morales: “Het is de oude strijd van de VS tegen Bolivia, de ‘gringo’ tegen de ‘indiaan’, het kapitalisme tegenover ons economisch model en tot slot de strijd over het beheer van ons lithium. Een deel van de Bolivianen, vooral de elite, wil niet aanvaarden dat indianen zoals Evo Morales goede politieke actoren kunnen zijn. Dit in tegenstelling tot wat internationale rapporten beweren over ons beleid inzake armoedebestrijding en verbetering van de gezondheidszorg en onderwijs.”

Volgens uw tegenstanders dist u dat identitaire verhaal op om de bevolking te verdelen.

“Ach, De rechtse partijen beschuldigen mij van populisme. Voor mij betekent populisme echter geliefd zijn door de bevolking.

“Ons economisch beleid was georiënteerd op het versterken van onze interne handel en minder op het sluiten van handelsakkoorden met de VS. Wij willen niet meegaan in het verhaal dat IMF en VS promoten waarbij wij handelsakkoorden moeten sluiten die voor onze eigen bevolking nadelig zijn. Tijdens mijn eerste termijn heb ik ervoor gekozen om onze grondstoffen zoals elektriciteit, water en gas te nationaliseren. Bolivia bezit 70 procent van de lithiumreserve in de wereld.

“Ik wou niet langer dat Bolivia een reservoir van grondstoffen voor de wereld was, maar ik wou technologische ontwikkeling naar Bolivia halen om zelf afgewerkte producten te leveren. Vervolgens zijn we op zoek gegaan naar handelspartners in Azië, Europa en Afrika. We hebben bewust de Verenigde Staten niet toegelaten als handelspartner voor lithium. Wie met de VS handelt, verliest zijn vrijheid. Deze keuze heeft de VS ontzettend kwaad gemaakt en dit heeft een belangrijke rol gespeeld bij de staatsgreep.”

Waarom bent u gevlucht uit uw eigen land?

“Ik kon mij onmogelijk verzoenen met de gedachte dat de bevolking elkaar zou beginnen vermoorden. Er dreigde een genocide in Bolivia plaats te vinden. De spanning steeg zodanig dat het leger mij vroeg om meer kogels, zodanig dat ze een mogelijke staatsgreep konden tegenhouden. Ik heb geweigerd. Ik wou geen munitie kopen waarmee het leger onze eigen bevolking zou neerschieten. Ik ben tegen een cultuur van geweld. Ik heb ontslag genomen als president toen er twee doden waren gevallen in de stad Montero. Verschillende huizen van ministers en sympathisanten van MAS (de partij van Morales) werden in brand gestoken. Ook mijn huis en het huis van mijn zus zijn geplunderd en in brand gestoken.

“Ik besefte dat ik het veiligheidsapparaat niet langer onder controle had. De politie en militairen steunden de staatsgreep. Ik wou niet verantwoordelijk gesteld worden voor een massamoord. Daarom heb ik de zeer pijnlijke beslissing genomen om op te stappen en mensenlevens te redden. Dit was coherent met mijn levensfilosofie. Uiteindelijk bleek opstappen als president niet voldoende voor sommige extreemrechtse groeperingen. Ze wilden mij vermoorden.”

Evo Morales bij zijn geboortehuis, kort naar zijn terugkeer uit Argentinië. ‘Mocht er iets met mij gebeuren, dan mag je zeker zijn dat de Amerikanen hier achter zitten.’ Beeld AFP
Evo Morales bij zijn geboortehuis, kort naar zijn terugkeer uit Argentinië. ‘Mocht er iets met mij gebeuren, dan mag je zeker zijn dat de Amerikanen hier achter zitten.’Beeld AFP

Welke verandering wil u nu nog bereiken?

“Wij verzetten ons tegen de uitbuiting van de armen in Bolivia en Zuid-Amerika. Al meer dan tachtig jaar zijn multinationals in ons land actief. Ze genereren rijkdom voor zichzelf, maar Bolivianen zijn arm gebleven. Wij hanteren een ander economisch model. Voor ons moet rijkdom verdeeld worden. Iedereen moet toegang krijgen tot gezondheidszorg en onderwijs. Enkel door samen te werken, komen we vooruit. Wij aboriginals noemen dat La Minga, dat is een traditie van gemeenschapswerk ten voordele van het gemeenschappelijke nut. We willen geen neoliberale samenleving zoals de Verenigde Staten waarbij we onze natuurlijke rijkdommen opofferen, de kloof tussen arm en rijk vergroten en omwille van een veiligheidsdilemma enorm veel budget moeten investeren in defensie.”

Vanwaar uw afkeer voor de Verenigde Staten?

“Ik zal deze vraag met een anekdote beantwoorden. Welk land is het enige land op het Amerikaanse continent dat geen staatsgreep heeft meegemaakt? Wel, dat zijn de Verenigde Staten zelf. En waarom? Omdat zij het enige land zijn zonder Amerikaanse ambassade op hun grondgebied. Het is niet moeilijk om te achterhalen welke rol de Amerikaanse ambassades bij de verschillende staatsgrepen in Zuid-Amerika hebben gespeeld. Helaas werken verschillende politieke partijen in Bolivia samen met de VS om de belangen van de VS in plaats van de belangen van de eigen bevolking te verdedigen. Ze gaan daar zeer ver in.

“Persoonlijk kan ik je vertellen dat de VS al een aantal keren hebben geprobeerd om mij politiek te neutraliseren. Ze hebben mijn familieleden al met de dood bedreigd en ze hebben me al proberen te vermoorden. Dat is hen allemaal niet gelukt, maar mocht er iets met mij gebeuren, dan mag je zeker zijn dat de Amerikanen hier achter zitten.”

Waarom zouden de VS u naar het leven staan?

“Toen ik president van Bolivia ben geworden, heb ik immers duidelijke taal gesproken. Ik heb de militaire basissen van de VS in Bolivia gesloten en de Amerikanen ‘bedankt’ voor hun samenwerking. Daarna ben ik naar de Amerikaanse ambassadeur gegaan en heb ik hem met volgende boodschap terug naar de VS gestuurd: ‘Jij vindt mij als president en onze politieke partij MAS niet leuk. Het is beter dat je teruggaat naar een land waar het neoliberalisme toegejuicht wordt.’”

Tijdens de presidentsverkiezingen in oktober 2020 won Luis Arce van jullie partij MAS met 52,4 procent voorkeurstemmen. Had u zo’n overwinning verwacht?

“Luis Arce was mijn minister van Economie. Hij was een zeer goede minister en slaagde erin om de armoedecijfers en ongeletterdheid in Bolivia serieus te doen dalen. Vanuit Argentinië en Bolivia hebben we de voorbije maanden hard gewerkt om onze politieke partij MAS te verdedigen. De rechtse politieke partijen van Bolivia en de VS hebben alles geprobeerd om ons politiek succes af te nemen, maar ze zijn er niet in geslaagd!”

Hoe kijkt u naar het beleid van interim-president Janina Añez en haar regering?

“Er was geen sprake van beleid. Kijk maar hoe slecht ze hebben gereageerd op de coronacrisis. Onze armoede is niet gedaald en onze veiligheid is niet verbeterd. Het enige waar ze zich mee hebben beziggehouden is een anti-Evo-politiek te voeren. Ondertussen hebben ze ook de multinationals in Bolivia gelukkig gemaakt door verschillende contracten met hen te ondertekenen.”

Uw critici zeggen dat u zich vastklampt aan de macht, met alle mogelijke middelen.

“Ik ben geen president voor de macht of het loon geworden, maar enkel om de levensomstandigheden van de Bolivianen te verbeteren. De meeste arme Bolivianen zijn indianen. Ik heb dit nog tegen geen enkele journalist gezegd, maar ik heb economische problemen. Mijn levensonderhoud wordt betaald door de partij MAS. Een zaak is een echte leider te zijn en een andere zaak is rijk worden als politicus. Het probleem in Bolivia is dat de economische elite voor een deel ook de politieke elite van het land vormt. Ze kunnen zich niet inleven in de extreme armoede waarin de meerderheid van de Bolivianen leeft.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234