Woensdag 01/12/2021

Er broeit muziek in de laars

Zucchero, Eros Ramazotti, Laura Pausini, Paolo Conte: als het over Italiaanse pop gaat duiken steevast dezelfde namen op. Maar zoals elders in Europa begint nu ook aan gene zijde van de Alpen een en ander ondergronds te broeien. En wat blijkt? Er zit muziek in de laars.

Door Dirk Steenhaut

Brussel l Tijdens het jongste EuroSonicfestival in Groningen stonden niet minder dan negentien Italiaanse groepen op het programma. Vanavond treedt de Romeinse hardcoreband Zu op in Brussel en ook de internationale artiestengemeenschap heeft inmiddels de Apennijnenrock ontdekt.

Greg Dulli, bekend van Afghan Whigs en Twilight Singers, producete onlangs een cd van Afterhours, Robert Wyatt was te horen op een plaat van Cristina Donà, rockband Marlene Kuntz werd in de studio geassisteerd door Nick Cave en Bad Seedsviolist Warren Ellis, en John Parish is al een poosje de steun en toeverlaat van singer-songwriter Cesare Basile. David Byrne laat geen gelegenheid onbenut om de loftrompet te steken over het begrafenisorkest Banda Ionica en Arto Lindsay liet zich signaleren aan de zijde van het Piccolo Orchestra. Zu, een gitaarloos trio dat hardcore en no wave vermengt met freejazz, smeedde in het recente verleden dan weer allianties met Steve Albini, Mike Patton en Joe Lally van Fugazi. Ook kleine indielabels uit Bologna, zoals Unhip Records met Disco Drive en Settlefish of Homesleep met Midwest, Yuppie Flu en Julie's Haircut lopen steeds vaker in de kijker.

"Toch sijpelt Italiaanse pop- en rockmuziek maar moeizaam door naar het buitenland", zegt Silvia Poledrini, persverantwoordelijke van Arezzo Wave, een zesdaags, multicultureel festival dat jaarlijks in Toscane wordt georganiseerd en met vijftigduizend bezoekers per dag het grootste openluchtevenement in het land is. "Jongeren lijken de overheid nauwelijks te interesseren en rockmuziek wordt door de officiële instanties in Italië niet als cultuur beschouwd. Zo'n 95 procent van de beschikbare subsidies gaat naar klassieke orkesten en instellingen. Voorlopig ontbreekt de politieke wil om aan de huidige verdeelsleutel iets te veranderen."

"Onze politici nemen de crisis in de muziekindustrie ook niet ernstig", pikt Luca de Gennaro, muziekdirecteur van MTV Italia, in. "Als er illegaal gekopieerd of gedownload wordt, gebeurt dat volgens hen alleen maar omdat cd's te duur zijn. Voorts kampt het livecircuit met een schrijnend gebrek aan infrastructuur. Geen clubs betekent geen speelkansen. Vooral voor jonge bands is dat een serieuze handicap. In het beste geval kunnen ze terecht in een van de vele discotheken die tijdens de jaren tachtig werden neergepoot."

Poledrini: "Gelukkig werken festivals zoals het onze almaar professioneler. In de loop der jaren hebben we een goede samenwerking uitgebouwd met andere Europese concertorganisatoren en dat bracht ons op het idee een nonprofitorganisatie op te zetten ter ondersteuning van de Italiaanse scene. Financieel zijn we daarvoor aangewezen op privésponsors, want op overheidssteun kunnen we geen aanspraak maken. Het doel van onze stichting is tweeledig: we steunen de ontwikkeling van het lokale popcircuit en trachten Italiaanse bands te exporteren naar internationale podia."

"Het Italiaanse muzieklandschap is onoverzichtelijk, want enorm versplinterd", stelt de Nederlandse journalist Mark van Schaick, die met een Italiaanse is getrouwd. "Er zijn massa's kleine labels, maar hun impact blijft vaak beperkt tot bepaalde regio's. Bovendien zijn de afstanden groot. Groepjes die tussen twee optredens regelmatig 500 kilometer dienen af te leggen in een aftandse bestelwagen moeten wel zeer gemotiveerd zijn, willen ze muziek blijven maken."

"Onze rockscene bevindt zich in een paradoxale situatie", zucht journalist Gino Castaldo van de krant La Repubblica. "Het muzikale niveau ligt doorgaans hoog, de productie is gevarieerd en beïnvloed door sterke regionale tradities. Alleen bedienen de meeste songwriters zich uitsluitend van het Italiaans of een van de vele dialecten, waardoor hun actieradius ophoudt bij de landsgrenzen."

Anderzijds zijn jonge bands zoals Hot Gossip, Disco Drive of Super Elastic Plastic Bubble elders in Europa vaak bekender dan in hun eigen land. "Het zijn dan ook groepen die in het Engels zingen en een duidelijk internationaal appeal hebben. Wie platen wil verkopen doet er trouwens goed aan zich niet teveel op zijn thuismarkt te concentreren, want die is enkel voor de grote sterren lucratief. Samen met mijn krant heb ik jarenlang actie gevoerd opdat er een nieuw muziekdecreet zou worden uitgevaardigd ter ondersteuning van jong talent. Het bleek helaas een maat voor niets."

"Een ander probleem is de conservatieve mentaliteit van het Italiaanse publiek", vult Giusi Nibbi van de Arezzo Wavestichting aan. "Slechts een kleine minderheid voelt de drang actief op zoek te gaan naar nieuwe muziek. Wat door de mainstreammedia wordt genegeerd, krijgt dus nauwelijks een kans."

Zoals in de meeste Europese landen is hiphop bij Italiaanse jongeren razend populair, al is het politieke engagement van de eerste posses sinds de generatie van Jovanotti vervangen door een commerciëlere zienswijze. Linea 77 heeft van Litfiba de fakkel overgenomen als meest geliefde metalband, terwijl Mr T-Bone en Sud Sound System met hun mengeling van ska, reggae en dub graag geziene gasten zijn op festivalpodia. En dan zijn er nog de bands die lokale folktradities een punkinjectie geven, zoals Mau Mau of Yo Yo Mundi, een groep die met Sciopero een sfeerrijke soundtrack schreef bij een stille film van Eisenstein. Volgens Nibbi zit ook de Italiaanse elektronica in de lift, met Subsonica als voornaamste vertegenwoordiger. Maar ondanks het succes van een festival als Elettrowave bevond het creatieve zwaartepunt van de dansscene zich, volgens onze andere gesprekspartners, in de de jaren tachtig, met Black Box.

Gelukkig voor de Italiaanse indiescene is er sinds kort MTV Brand:New, een muziekkanaal dat 24 uur op 24 nieuwe muziek onder de aandacht brengt. "Daarbij zoomen we zoveel mogelijk in op jonge groepen", vertelt Luca de Gennaro. "En aangezien die doorgaans geen geld hebben om clips op te nemen, presenteren we hen live in de studio. Zo koppelden we net nog de punkfunkband Disco Drive aan de fel gehypete Klaxons. Zo hopen we de nieuwsgierigheid van het publiek te prikkelen en een internationale uitwisseling op gang te brengen."

Zu speelt vanavond met Joe Lally in Recyclart, Brussel, om 20 uur. Van 17 tot 22 juli vindt in Firenze het Italia Wave Lovefestival plaats. Het onderdeel Elettrowave ontvouwt zich op 20 en 21 juli.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234