Dinsdag 27/10/2020

Epo werkte niet, pellicule des te meer

Als semiprofessioneel wielrenner verzandde hij in een dubieus dopingweb, tien jaar later heeft Kenneth Mercken een donkere kortfilm gedraaid. 'Mijn verhaal moest gewoon verteld worden', zegt hij. Met succes, want van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) kreeg hij een Wildcard in de categorie 'Fictie'. Al had 'Documentaire' ook gekund.

"Ooit van Nietzsche gehoord? Die zei ooit: 'Als je te lang in de duisternis staart, zal de duisternis ook in jou staren.' Wel, zo voel ik mij momenteel." The Letter, de kortfilm van de Limburgse regisseur Kenneth Mercken (34), start met een citaat van Nietzsche. En met een knal. Twee jonge Russische wielrenners ambiëren een klassieke wielerdroom, maar verzanden in een steeds stevigere dopinggreep. Met de immer grandioze Sam Louwyck als dubieuze ploegleider.

En een VAF Wildcard als omkransing. Immers, Merckens afstudeerproject werd deze week door het Vlaams Audiovisueel Fonds bekroond, net als Hans Van Nuffel (Adem) en Gust Van den Berghe (En waar de sterre bleef stille staan, Blue Bird) eerder. Vanavond wordt The Letter nogmaals vertoond, op het Internationaal Kortfilmfestival in Leuven.

"Het overvalt mij", zegt Mercken terwijl hij koffie zet. Geen spoor van fiets of camera in zijn appartement, hartje Brussel. "Zeker omdat dit eigenlijk een mislukt project was." Met veel zijsprongen doet Mercken de ontstaansgeschiedenis van The Letter, aanvankelijk Pot belge getiteld, uit de doeken. Bevlogen vertelt hij over de casting in Moskou, over hoe de eerste Russische hoofdrolspeler België niet binnen mocht en de tweede - inderhaast overgevlogen uit Buenos Aires - zichzelf al op de tweede draaidag onmogelijk maakte. "Plots vroeg die gast duizend euro per dag", lacht Mercken. "Dat was niet bepaald de bedoeling. Ik heb mijn script dan maar herschreven en nog snel in een café in Oostende, waar we The Letter hebben gedraaid, een andere Rus gezocht."

Honderdduizend eenheden epo

Het eindresultaat is verbluffend. Ook al is de kortfilm doorspekt met spaken, drinkbussen en versnellingsapparaten, centraal staat niet het wielrennen, maar het leven. The Letter vertelt over dromen en ambities, en hoe die de greep op de realiteit losrukken. Met het geratel van de fietsketting als hartslag van een pulserende koortsdroom. En dat allemaal samengebald in vijftien angstaanjagende minuten, vol expliciete spuitscènes en in your face citaten. De voyeuristische rauwheid van Gomorra gekoppeld aan de sluimerende agressie van La haine en de absurde gepikeerdheid van Le vélo de Ghislain Lambert, zeg maar. Mercken, filmstudent aan het Rits, is laureaat in de categorie 'Fictie'. Al had 'Documentaire' evengoed gekund.

"Er wordt enkel Russisch en Engels gesproken, maar dit is een zeer persoonlijke film", zegt Mercken. "Tien jaar geleden heb ik een jaar in Italië gekoerst. Ik woonde toen in Podenzano samen met twee Russen en een Zweed. Daar heb ik veel dingen meegemaakt. Ik was Belgisch kampioen bij de elite zonder contract, maar had een probleem met de hormonen van mijn geslachtsklieren. De ene dag kon ik alles, de andere raakte ik zelfs mijn fiets niet op. Absurd. Maar ik was toen al echt ver heen. Zogoed als alle middelen had ik geprobeerd."

Mercken is pas heel laat, op zijn negentiende, met semiprofessioneel wielrennen begonnen. Onder druk van zijn vader, vooral. "Mijn vader heeft zijn hele leven gekoerst, maar hij heeft nooit het niveau bereikt waar hij van droomde. Ik moest zijn droom waarmaken." The Letter kan dan ook gelezen worden als een fictieve brief aan een afwezige vaderfiguur. Met een sluimerende magerzucht als rode draad. Mercken: "Ik was echt obsessief met mijn gewicht bezig. Telkens als ik 's nachts had geplast, ging ik op de weegschaal staan. En meer dan tachtig gram pasta dagelijks mocht ik niet eten. Elkaars aders bewonderen, dat vonden wij echt fascinerend. Die Russen hadden het moeilijker met dat harde regime, maar ze durfden niet terug naar Moskou. Ik had al honderdduizend eenheden epo gekregen, maar dat werkte niet bij mij. Mijn ploegleider nam mij op een dag mee naar een bekende Italiaanse wielerdokter. Die raadde mij groeihormoon aan. Toen ik hoorde dat ik daardoor nog harder zou rijden, zei ik meteen ja. 'Maar, manneke, ge weet toch dat dat groeihormoon al uw lichaamscellen doet groeien? Ook eventuele kankercellen?', zei hij. Het woord 'kanker' bleef maar door mijn kop spoken. In de auto van dat doktersbezoek naar huis heb ik beslist om te stoppen met koersen."

Acteur of regisseur zou hij worden. Op zijn vijfde kreeg Mercken van zijn oudere broer Eraserhead van David Lynch voorgeschoteld, een en ander werd geprikkeld. "Ik heb me dan ingeschreven aan het Rits", zegt Mercken. "In het begin was de omschakeling echt heel moeilijk. Mijn leven als wielrenner was erg georganiseerd. Die dag is er een wedstrijd, dus train je zo lang en zo hard en neem je op dat uur een pil en op dat uur een baxter. Maar om een film te maken moet je veel meer geduld hebben. En je hebt veel minder zelf in handen. Ik merk nu al dat ik door het regisseren een ander persoon ben geworden. Ik weet zeker dat ik de juiste beslissing heb gemaakt, maar zet me nu terug in dat kamertje en ik zou misschien toch ja zeggen... Al is een film maken ook echt wel kicken, natuurlijk."

Niet alleen zichzelf, ook jongeren wil Mercken bijsturen. "Het zou mooi zijn als jonge gasten dankzij mijn film stil zouden staan bij hun keuzes. Mijn verhaal moest gewoon verteld worden. Ook vanuit het wielermilieu krijg ik trouwens alleen maar positieve reacties. Ik beschuldig ook niemand. En ik vind het nog steeds een fantastische sport."

Langspeelfilm

Aan de twee Russen heeft Mercken The Letter nog niet kunnen tonen. Aan zijn vader wel. "Hij snapt echt niet dat mensen niet aan wielrennen kunnen doen en heeft helemaal niets met film. Maar hij is wel komen kijken en achteraf was hij duidelijk trots. En ik denk ook wel dat hij begreep dat de film deels over hem gaat."

Zestigduizend euro is aan de VAF Award verbonden. Een welkome stimulans. Samen met Koen Mortier (22 Mei, Ex-drummer) werkt Mercken momenteel aan zijn eerste langspeelfilm. "Die zal nog persoonlijker worden", besluit hij. "Maar misschien maak ik eerst nog een kortfilm over iets heel anders. Want het laatste wat ik wil, is 'die gast van die donkere wielerfilms' worden."

The Letter wordt vanavond vertoond op het Internationaal Kortfilmfestival in Leuven. www. kortfilmfestival.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234