Dinsdag 19/01/2021

Epische roadmovie uit Anatolië

Once Upon a Time in Anatolia
Drama
Regie: Nuri Bilge Cylan
Met: Taner Birsel, Muhammet Uzuner, Yılmaz Erdoğan
Duur: 157 minuten

Once Upon a Time in Anatolia, winnaar van de Grand Prix de Jury van het Filmfestival Cannes 2011, is eindelijk ook bij ons in de zalen.

Nooit gedacht dat een bijna drie uur durende rit door het heuvelachtige binnenland van Turkije zo begeesterend kon zijn. Meer nog: dit is een subliem existentieel moord-of lijkmysterie in imponerende scope én een prachtige verstilde Turkse noir-variant met een enigmatische filosofische strik.

Meteen bevestigt de Turkse arthousecineast en fotograaf Nuri Bilge Cylan, regisseur van adembenemende tableaus als Uzak, Climates en Three Monkeys, zijn reputatie dat hij tot de belangrijkste moderne auteurs van de cinema behoort.

De intrige van deze zowel meditatieve als epische roadmovie is bovendien dermate eenvoudig dat je het nadien nauwelijks kan geloven dat de Turkse maestro rond een dergelijk summier gegeven zo'n betoverend en mysterieus gelaagd meesterwerk gecomponeerd heeft.

Zwarte humor

Au fond is deze rit door de afgelegen Anatolische steppe niet meer dan een lange nachtelijke zoektocht van een groep mannen naar een lijk. Eén die zich bovendien grotendeels afspeelt in het gouden licht van koplampen. Maar de visuele precisie, de aandacht voor detail (van Hettitische rotsafbeeldingen tot rollende appels in een beekje) en de meeslepende sfeer die Cylan weet te installeren, verraden de hand van een begeesterend verteller en een uitzonderlijk stilist.

Eén die bovendien aandacht heeft voor subtiel absurde en droge zwarte humor want via onbenullige gesprekken over prostaatkanker of Clark Gable komen we ook meer te weten over de mannen aan boord van een konvooi van drie wagens die we de hele film lang volgen: enkele politieagenten, een politiechef, een officier van justitie, een arts, twee helpers met een schop en de twee mannen die van de moord verdacht worden maar die zich niet meer kunnen herinneren waar ze het lijk juist begraven hebben. Langzamerhand gaan deze vermoeide mannen tijdens deze afmattende procedure-excursie echter hun geduld en greep op de realiteit verliezen waarbij een achteloos, door de justitieofficier (Taner Birsel) vertelde anekdote over het omen bij de dood van een vrouw van een kennis van hem, een belangrijke rol gaat spelen. Zonder dat je het goed beseft neemt Ceylan, als een slimme schaakkampioen die al ver vooruit kijkt, je zo via vaak lange en betoverende sequentieopnamen mee op een bespiegeling over de dood, het leven, de ontgoocheling van de liefde en de oeroude traditie van het verhalen vertellen. Of beter: de rationele wetenschap of de waarheid versus het mystieke en het intiem aanvoelen. Naarmate het verhaal vordert wint de figuur van de gedesillusioneerde dokter (Muhammet Uzuner) immers aan belang. Ceylans elegante en suggestieve filmtaal heeft daarbij evenveel aandacht voor de blikken en de gebaren van de zwijgzame mannen als voor het glooiende desolate landschap. En zijn scène waarin een mooie burgemeestersdochter de afgepeigerde mannen eten komt brengen, is één van de meeste betoverende varianten ooit op dat van de femme fatale. Ze overtuigt ons nog maar eens dat Ceylan behoort tot de moderne spirituele en melancholische meesters.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234