Dinsdag 01/12/2020

InterviewMarius Gilbert

Epidemioloog Marius Gilbert: ‘Belangrijker dan het exacte aantal contacten is het signaal’

Marius Gilbert: ‘We moeten mensen zoveel mogen responsabiliseren en liefst via zoveel mogelijk verschillende kanalen.’Beeld RTBF

Meer dan het laten dalen van de curves, moet het doel zijn om ze op dit niveau te stabiliseren. Dat zegt epidemioloog Marius Gilbert (ULB). ‘Blijft het aantal ziekenhuisopnames een hele winter op dit niveau? Ik zou er direct voor tekenen.’

Eerst en vooral: was u verbaasd dat er nu nieuwe maatregelen kwamen?

Gilbert: “Neen, zeker niet als je weet dat we aan het begin van de herfst staan. De stijging van het aantal nieuwe besmettingen stopt maar niet, ook al is het niveau waarop dat nu gebeurt niet alarmerend.”

Ah neen? Waarom niet?

“De snelheid waarmee de cijfers nu toenemen, is niet te vergelijken met de snelheid waarmee de indicatoren stegen tijdens de eerste golf. Toen verdubbelde het aantal gevallen om de twee of drie dagen.

“Maar we zien wel dat de indicatoren sinds twee of drie weken maar blijven stijgen. Dat moet stoppen. Als we dat zijn beloop laten gaan, riskeren we dat de impact op de gezondheidszorg veel groter wordt. Daarom dat we dus moeten tussenkomen, met enige vooruitziendheid. We weten dat als we een maatregel nemen het minstens een week duurt eer we dat zien in het aantal nieuwe besmettingen, minstens twee weken voor de ziekenhuisopnames en minstens een maand voor de sterfgevallen.”

Zullen de nieuwe maatregelen ervoor zorgen dat de besmettingscurves beginnen dalen?

“Het objectief moet eerder zijn om de curves te stabiliseren op het huidige niveau. Dat is nog min of meer in de hand te houden: ziekenhuizen worden nu nog niet overrompeld.”

In Brussel toch wel? Daar moet men net patiënten transfereren naar andere ziekenhuizen.

“Ja, dat klopt. Maar dat doet men net om de normale activiteiten door te kunnen laten gaan. Ik zeg niet dat het allemaal goed is, maar het is wel beheersbaar. Dat is wat we willen. Stel dat het aantal ziekenhuisopnames gedurende de hele winter op dit niveau zou blijven: ik zou er direct voor tekenen.

“We moeten het hele plaatje bekijken: op nationaal vlak zitten we momenteel niet met een groot probleem, in de provincies Brussel, Luik en Waals-Brabant wel. Het is dus nu belangrijk om te reageren om te voorkomen dat het aantal opnames ook elders begint met stijgen. Als dat gebeurt, zouden we nog meer ziekenhuizen moeten aanspreken en op een bepaald moment zal de gewone zorg dan in het gedrang komen. Dat willen we vermijden.”

Over naar de inhoud van de maatregelen: is die goed volgens u?

“Ze zenden in elk geval een duidelijk signaal uit: het is absoluut nodig dat we ons aantal contacten terugdringen, zeker op plaatsen waarvan we weten dat er meer besmettingen plaatsvinden. Waar dat is? In de familiale kring: mensen die familie of vrienden zien zonder aandacht te hebben voor afstandsvoorschriften.

“Daarnaast zijn er ook maatregelen die de horeca raken. Dat verbaast me niet. Je moet zaterdagavond maar eens rondlopen in Brussel en zien op hoeveel verschillende plaatsen er zich problematische situaties voordoen.”

De regering maakt een verschil tussen cafés en restaurants. De eerste groep moet al om 23 uur sluiten en er mogen maar vier mensen aan een tafel zitten, voor restaurants verandert er niets. Waarom is dat zo?

“We weten dat de protocollen beter opgevolgd worden in restaurants. In cafés is er veel meer circulatie tussen tafels. Simpel gesteld: mensen feesten er meer, zeker op een later uur als de alcohol meer vloeit. Dan vergeet men de veiligheidsvoorschriften al sneller.”

Zien we dat ook terug in de besmettingscijfers?

“Ik weet niet of we een groot verschil zien in de cijfers tussen cafés en restaurants. Wel weten we dat een groot aantal van de besmettingen van de afgelopen dagen terug te voeren was naar een café of restaurant.

“Er zijn nog veel zaken die we niet weten. Maar veel mensen die gebeld worden door contacttracing zeggen dat ze in de dagen voor hun besmetting vastgesteld werd, op café of restaurant gingen. Anderzijds is het momenteel nog niet mogelijk om te zeggen hoeveel van de clusters hun oorsprong vonden in een café of restaurant.”

Wat opvalt aan de nieuwe veiligheidsvoorschriften, is dat ze dan wel strenger mogen zijn, het ontbreekt ook aan een breder kader. Er is nog altijd geen sprake van een barometer.

“Dat hoeft geen probleem te zijn. Daar wordt aan gewerkt, dus misschien volgt het in de komende weken. Ik geloof dat men daar niet op heeft willen wachten en dat is een goede zaak.

“Al was de grote moeilijkheid volgens mij niet dat de maatregelen niet streng genoeg waren, wel dat bepaalde groepen ze niet opvolgden.”

Gaan de strengere voorschriften iemand die zich al niet hield aan maximaal vijf nauwe contacten nu wel overtuigen om zijn contacten terug te draaien?

“Nogmaals, belangrijker dan het cijfer, is het signaal. De mensen die zich nu al niet hielden aan vijf nauwe contacten, zullen dat wellicht ook niet doen voor drie nauwe contacten. Wat wel kan gebeuren, is dat ze dat aantal misschien terugdraaien van vijftien naar tien. Ook dat is al beter.

“Wel gebeurt de communicatie nog steeds te veel top-down. Het is allemaal zeer institutioneel, alles gaat via de conventionele media. Dat er al meer ingezet wordt op sociale media is een pluspunt, maar het volstaat niet: bepaalde groepen bereiken we onvoldoende.

“Dus moeten we evolueren naar een communicatie die bepaalde groepen viseert en dichter bij de mensen staat. Hoe? Door beroep te doen op tussenfiguren: mensen die in een sporthal werken, straathoekwerkers, leiders in een jeugdbeweging of zelfs café-uitbaters. We moeten mensen zoveel mogen responsabiliseren en liefst via zoveel mogelijk verschillende kanalen.”

Marius Gilbert

- 47 jaar

- Focust in zijn onderzoek op de vogelgriep en de risico’s van pandemieën

- Sinds 2015 hoofd van het Spatial epidemiology Lab (SpELL)

- Graag geziene gast in de Franstalige pers om duiding te geven bij de pandemie

- Maakte lang deel uit van Celeval, tot hij daar twee weken geleden uitstapte

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234