Zaterdag 08/08/2020

InterviewHeidi Theeten (UAntwerpen)

Epidemioloog Heidi Theeten: ‘We weten niet wie al beschermd is tegen het virus of met hoeveel ze zijn’

Heidi Teethen: ‘Mensen die ziek geweest zijn en antistoffen aangemaakt hebben, hebben een kans dat ze beschermd zijn. Maar een kans blijft maar een kans.’Beeld Tine Schoemaker

Zes procent van de Belgen heeft antistoffen tegen het coronavirus. Dat zijn er dubbel zoveel als eind maart.  ‘Of antistoffen hebben ook wil zeggen dat je beschermd bent, is nog lang niet duidelijk’, waarschuwt epidemioloog Heidi Theeten (UAntwerpen).

In de week van 20 april had zes procent van de Belgen antistoffen in het bloed. Dat blijkt uit de tweede ronde van de serologische studie van professoren epidemiologie Pierre Van Damme en Heidi Theeten (UAntwerpen). Eind maart, bij de eerste ronde, was dat nog drie procent. “Dat betekent dus dat het virus zich zelfs tijdens de lockdown nog verder kon verspreiden”, zegt professor Theeten. “Al moeten we er meteen bij zeggen dat we zonder de maatregelen nog veel hogere percentages zouden zien.”

Hoe kan het virus zich tijdens een lockdown verder verspreiden?

“Daar hebben we geen zicht op. We weten namelijk niet veel over de bloedstalen die we gebruiken voor ons onderzoek. Het gaat om stalen die door de labo’s waar we mee samenwerken volautomatisch geselecteerd worden. Het enige wat we weten is hun leeftijd, geslacht en postcode. Voor de rest niets, omdat we ook geen toestemming vragen. We weten dus niet waar die mensen een besmetting opliepen of hoe. Maar deze werkwijze laat ons wel toe om heel snel te werken.

“Het gaat voor alle duidelijkheid om patiënten die een bloedtest ondergingen buiten het ziekenhuis. Het zijn dus wellicht mensen met mildere infecties of over wie onzekerheid was. En vooral mensen die om andere redenen dan corona een bloedonderzoek hebben laten doen. De eerste keer ging het om bijna 4.000 stalen, deze keer waren het er net geen 3.400. We plannen nog drie rondes in ons onderzoek.”

Heidi Teethen zag in het onderzoek naar antilichamen een stijging bij de twintigers. ‘Wellicht hebben ook zij hun contacten sterk verminderd, maar liggen die toch nog op net iets hoger niveau.’ Beeld Tine Schoemaker

In uw onderzoek zag u vooral ook een stijging bij de twintigers en de tachtigplussers. Is daar een verklaring voor?

“Aangezien we de context van de stalen niet kennen, zijn ook dat enkel vermoedens. Maar bij de tachtigplussers gaat het wellicht om een weerspiegeling van de epidemie in de rusthuizen. De bewoners daar hebben wellicht iets meer kans om een bloedprik te ondergaan als ze zich niet goed voelen dan leeftijdsgenoten die nog thuis wonen.

“Bij de twintigers tasten we volledig in het duister. We weten wel uit vroeger contactonderzoek dat het de leeftijdsgroep is die heel veel contacten heeft. Wellicht hebben ook zij hun contacten sterk verminderd, maar liggen die toch nog op net iets hoger niveau.”

Wat bekijken jullie precies in de test?

“We kijken of er antistoffen zijn en zo ja, hoeveel. Met die ‘hoeveel’ zijn we nu nog niets. Want er is geen grens bekend vanaf wanneer iemand genoeg antistoffen heeft om beschermd te zijn. Dat zullen we met dit onderzoek ook niet kunnen bepalen. Daar zijn andere onderzoeken voor opgestart en het is nog wachten op de resultaten. Van de mensen die antistoffen hebben, kunnen we enkel met zekerheid zeggen dat ze wel degelijk de infectie hebben doorgemaakt. Maar we weten dus niet wie beschermd is of met hoeveel ze al zijn.”

Dus coronapasjes, waar bepaalde landen aan lijken te denken en die aangeven wie immuun is en wie niet, zijn eigenlijk onzin?

“Op dit ogenblik kan niemand waterdicht zeggen: die mens kan niet meer ziek worden en is ook niet besmettelijk. Mensen die ziek geweest zijn en antistoffen aangemaakt hebben, hebben een kans dat ze beschermd zijn. Maar een kans blijft maar een kans. Die persoon kan even gevaarlijk zijn als elke andere mens.”

Een maand geleden had nog maar 3 procent van de Belgen antilichamen tegen het coronavirus. Heidi Teethen: ‘Zonder de maatregelen zouden we nog veel hogere percentages zien.’Beeld Tine Schoemaker

En blijkbaar zijn er mensen die met zekerheid besmet waren, maar toch geen antistoffen blijken te hebben. Zoals de eerste besmette Belg, meneer Soubry. Hoe kan dat?

“Ook dat is niet met zekerheid te zeggen. Wellicht komt het omdat hij nooit ziek is geweest. Hij werd getest, enkel en alleen omdat hij uit China terugkwam. Hij bleek virus in de neus te hebben, maar mogelijk was dat maar een kleine dosis. Het virus wordt in de neus opgespoord met een heel gevoelige test. Die geeft al resultaat, ook als er maar enkele partikeltjes aanwezig zijn. Maar de test zegt niets over hoe diep de infectie is gegaan. Vermoedelijk bij hem niet diep genoeg om antistoffen aan te maken.

“Maar ook hier: eigenlijk zijn dat enkel vermoedens. Er zijn bij hem op dat moment geen antistoffen gemeten. En ook kort daarna niet, want die testen waren er nog niet. We kunnen dus ook niet zeggen of die man ooit wel antistoffen had. Waarschijnlijk niet, omdat het toch wel heel snel zou zijn als die nu al verdwenen zijn.”

Kan de verdubbeling van het aantal mensen met antistoffen te maken hebben met Pasen? Aangezien het tot twee weken na de besmetting duurt vooraleer je antistoffen kan vinden.

“De weken waar deze testen over gaan, zijn inderdaad de eerste drie van april. Daar zit Pasen bij. Maar of het daarom door Pasen komt, weten we niet. Zelf had ik niet de indruk dat mensen zo uitbundig Pasen hebben gevierd. Mocht dat wel zo geweest zijn, dan zou dat blijken uit de ziekenhuiscijfers. Wat niet het geval was. En die bepalen nog altijd veel meer over of we de infectie onder controle hebben of niet.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234