Zondag 27/09/2020

Interview

Epidemiologe Anne-Mieke Vandamme: ‘Je zou de maatregelen in omgekeerde richting kunnen terugrollen’

Epidemiologe Anne-Mieke Vandamme wil positief blijven en hoopt dat enkele maatregelen, zoals thuiswerk, in de toekomst behouden blijven.Beeld Thomas Sweertvaegher

Hoe keren we na de lockdown terug naar wat we met z’n allen ‘normaal’ noemen? Het is een vraag waar zowat elke expert vandaag de dag zijn of haar hoofd over breekt. ‘Scholen eerst enkele dagen open doen, zoals soms wordt geopperd, is een moeilijke beslissing maar kan een optie zijn’, zegt epidemiologe en virologe Anne-Mieke Vandamme (KU Leuven).

Met een virus dat voortdurend op de loer ligt om terug te kunnen slaan, moet je niet zot doen. Maar nu de epidemie stilaan lijkt te stabiliseren, kan er wel voorzichtig nagedacht worden over exitstrategieën. Oostenrijk maakte dat van haar maandag al bekend. Na Pasen mogen kleine winkels – onder strenge voorwaarden – weer opengaan, daarna volgen de grote winkels en nog later de horeca. Massabijeenkomsten en -feesten blijven wel verboden en alle Oostenrijkers moeten verplicht een mondmaskertje dragen.

Ook bij ons wordt druk nagedacht over hoe we uit de lockdown geraken, weet professor Vandamme. Al is ze wel een stuk voorzichtiger. “De cijfers wijzen er vooral op dat er een exit mogelijk is uit de lockdown.  Wanneer precies, is moeilijk te zeggen. Dat hangt van enkele belangrijke randvoorwaarden af. De twee grootste om alle maatregelen terug te schroeven, zijn de beschikbaarheid van een vaccin en antivirale middelen. Het eerste kan nog een hele tijd op zich laten wachten. Bovendien is het dan ook de vraag hoe beschermend zo’n vaccin is en hoe lang die bescherming duurt. Daar is nog veel onduidelijkheid over. De antivirale middelen kunnen er al heel binnenkort zijn, over een aantal maanden.

Lees ook

Hoe komen we ooit nog ‘uit ons kot’? Waarom we nu massaal testen nodig hebben.

Op zoek naar de uitgang: deze groep van 10 moet België uit de lockdown loodsen.

“Nu is veel te doen over het testen van mensen en dan via contact tracing apps (die opsporen met wie je contact hebt gehad, CG) er op toezien dat het virus zich niet verder verspreidt. Maar dat zal volgens mij nooit voldoende zijn. Uit een studie  van de Universiteit van Oxford blijkt dat zulke apps veelbelovend zijn maar dat het effect pas echt te zien is wanneer iedereen ze ook goed gebruikt.  Volgens mij gaan er bovenop die apps nog andere maatregelen nodig zijn, zoals we die nu vandaag hebben.”

Een groep van Nederlandse experten heeft volgens de Nederlandse krant NRC een Slack-groep gemaakt waarin ze mogelijke exitstrategieën delen met elkaar. Een van die ideetjes is beginnen met het vrijlaten van één regio, terwijl je daar alles inzet op het beschermen van kwetsbaren. Gaat dat goed, dan kan een andere regio volgen. Wat denkt u daarvan?

“Wij hebben dat soort discussiegroepen hier ook. Maar een regio loslaten is in mijn ogen een gevaarlijke strategie. Alle leeftijdsgroepen zijn kwetsbaar, alleen in meer of mindere mate. Dus als je de meest kwestbaren volledig in lockdown zet en de jongere mensen niet, krijg je veel besmettingen bij die jonge mensen. Daar zullen nog altijd overlijdens bij zijn. En een deel daarvan kan er ook blijvende consequenties aan overhouden en bijvoorbeeld chronisch longpatiënt worden. Bovendien weten we ook niet hoe lang de immuniteit die je de groep zo laat opbouwen zal standhouden. Daar is nog veel onduidelijkheid over.”

Een ander voorstel is beginnen met enkele dagen per week scholen te openen of horeca weer toe te laten. Gaat het goed, dan kan opgebouwd worden naar meer dagen.

“Dat is een van de pistes die bij ons ook wordt besproken. Het probleem is daarbij wel dat je het effect telkens maar twee weken later zal zien. Waardoor je dus pas, in het beste geval, om de twee weken kan opdrijven. U kan zich wel inbeelden hoe traag dat zal gaan.

“De vraag is ook wat je terugschroeft op welk moment. Je zou kunnen argumenteren, wanneer de situatie voldoende onder controle is, dat de maatregelen gaan teruggerold worden in omgekeerde richting van dat ze ingevoerd zijn. Dus eerst de scholen weer open, daarna winkels en horeca. Het risico is voor kinderen veel kleiner dan voor volwassenen. Mits voorwaarden natuurlijk, de kinderen moeten dan wel binnen het eigen gezin blijven. En dan moeten we nadenken over wat we doen als blijkt dat er één geïnfecteerd is. Maar dat laat ik over aan de crisiscel.”

Is scholen open laten gaan nu nog wel uit te leggen aan de bevolking? Dat vorige week een kind van 12 jaar aan het virus is gestorven, heeft er bij veel ouders ingehakt.

“We weten niet wat de onderliggende oorzaak is van dat sterfgeval. Het is zo dat corona niet enkel de longen maar ook het hart aanvalt. Er zijn kinderen die perfect gezond leven, maar die een hartconditie hebben waar niemand iets van af weet. Dat blijkt ook uit sterfgevallen van jonge sportertjes bijvoorbeeld. Heeft dat hier gespeeld? Dat weten we niet.

“We moeten, zoals ik al zei, vooral hopen dat we snel goede middelen hebben, antivirale therapie en uiteindelijk een vaccin, om ons hier uit te halen. Als we niets doen en we hebben die middelen niet, dan is de enige optie groepsimmuniteit kweken. En dan gaan er veel doden vallen. Dan zal alles wel binnen de twee jaar voorbij zijn, schat ik. Maar niemand kan garanderen dat we over drie of vier jaar niet weer met problemen zitten.

“We moeten wel positief blijven denken. Ik zie in onze maatschappij ook een beweging om een aantal maatregelen, minstens voor een stuk, te behouden. Thuiswerk, bijvoorbeeld. Maar ook afstandsonderwijs. Dat kan bijvoorbeeld voor een deel huiswerk vervangen. In plaats van dat huiswerk, kunnen kinderen op die manier extra onderwijs krijgen als dat nodig is. Ik denk dat hier goede dingen kunnen uit voortkomen. Als we ze tenminste willen zien.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234