Maandag 16/12/2019

Gender

Enkel vrouwen aanwerven? ‘Momenteel mag het hier niet, maar Hof zou het door de vingers kunnen zien’

Beeld Photo by Ani Kolleshi on Unsplash

In Nederland schiet de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) nogal bruusk op het glazen plafond: de instelling stelt haar vacatures voor wetenschappelijk personeel minstens anderhalf jaar lang enkel open voor vrouwen. Mannelijke sollicitanten komen er niet meer in. Of dat ook bij ons de toets zou doorstaan, kan niemand voorspellen.

Vanaf 1 juli geldt de maatregel voor alle vacatures voor de vaste wetenschappelijke staf van de TU/e:  geen mannelijke, enkel vrouwelijke sollicitanten. De universiteit wil zo vrouwen een kans geven in een wereld waar overwegend ‘meneer de professor’ de plak zwaait - momenteel is slechts 16% van het aantal hoogleraren aan de TU/e een vrouw. “Sinds 2010 stapelen we de ene na de andere maatregel op om meer vrouwen aan te trekken”, klinkt het bij de technische universiteit. “We maken vooruitgang, maar de cijfers kruipen tergend traag vooruit. Terwijl verschillende studies erop wijzen dat een balans tussen mannen en vrouwen bevorderlijk is voor organisaties.” Pas als er na 6 maanden geen geschikte sollicitant werd gevonden, wordt de positie weer opengesteld voor mannen. Na anderhalf jaar evalueert de academische instelling of ze het beleid verder zet. “Als wetenschappers vissen we natuurlijk in een kleine vijver, maar in geen geval gaat de lat omlaag.” Mannen zijn wel nog steeds welkom als promovendi, postdoctoraal onderzoeker of bij het ondersteunende personeel.

Gemengde reacties

Het plan weekt in Nederland naast bijval ook heel wat negatieve reacties los. Klachten kreeg de universiteit nog niet aan haar been, maar veel mannen laten weten zich gediscrimineerd te voelen, vrouwen voelen zich een excuustruus. Decaan en hoogleraar Elphi Nelissen noemde de maatregel gisteren “best verregaand, maar er moest iets gebeuren.” Ook ons land kent trouwens dat academisch onevenwicht:  in Vlaanderen was in 2018 3 op de 4 gewoon hoogleraren een man. Een campagne moet dat cijfer opkrikken. En om alvast in de bedrijfswereld de weegschaal in balans te houden, verplicht onze quotawet beursgenoteerde bedrijven sinds 2011 om een derde vrouwelijke bestuurders onder hun rangen te hebben.

De universiteit zegt pas zeker te weten dat het plan de toets doorstaat, mocht het ooit tot een zaak komen bij het Europees Hof van Justitie. Volgens dat principe zou het ook in België ingevoerd kunnen worden. “Al weten we niet goed of het juridisch wel of niet mag”, vertelt Liesbet Stevens, adjunct-directeur van het Instituut voor de Gelijkheid van Mannen en Vrouwen. “Europese wetgeving verbiedt discriminatie op basis van geslacht. Een man kan dus zeggen dat hij manifest uitgesloten wordt omdat hij man is. Kijk naar de zaak die we onlangs wonnen: een mannelijke sollicitant werd niet aangenomen in een klerenwinkel omdat ze een vrouwelijke werknemer zochten. Dan houd je iemand tegen omdat hij tot een minderheid behoort.” Deze situatie kadert in een andere context, stelt Stevens. “We beschouwen dit als een positieve actie, een uitzondering op die discriminatiewet. De universiteit wil duidelijk een scheefgegroeide situatie rechttrekken. Vergeet niet dat tijdens een selectieprocedure veel verborgen mechanismen werken: zo geeft een groep meestal het voordeel aan een kandidaat die op hen lijkt en worden vrouwen geacht hun carrière op pauze te zetten voor het gezin. Op die manier zitten mannelijke kleuterleiders in hetzelfde schuitje als vrouwelijke proffen - ze zijn in de minderheid. En ook een bedrijf mag perfect manieren bedenken om meer mannen aan te werven, als ze vinden dat het evenwicht onjuist zit.”

Vanaf 1 juli geldt de maatregel voor alle vacatures voor de vaste wetenschappelijke staf van de TU/e: geen mannelijke, enkel vrouwelijke sollicitanten. Beeld ANP XTRA

Paardenmiddel

Maar hoe ver mag je daarin gaan? “Omdat niets lijkt te werken, grijpt de universiteit naar een paardenmiddel”, aldus Stevens. “Op basis van de huidige rechtspraak zou het Hof dit niet tolereren. Mannen krijgen geen kans, terwijl de positie steeds naar de beste kandidaat moet gaan. Maar: de maatregel moet in verhouding zijn met de ongelijkheid die men wil oplossen. En in de wandelgangen wordt al langer gezegd dat het Hof de strenge regels zou willen versoepelen, omdat al die jaren positieve actie nog niet tot het gewenste effect geleid heeft.”

Wat de algemene man-vrouw-verdeling betreft, doet ons land het overigens niet zo slecht. Op basis van gegevens van het RSZ bestaat het aantal tewerkgestelden in ons land momenteel voor 50,8% uit mannen en 49,2% uit vrouwen. “Daar kan het dus niet aan liggen”, aldus Stevens. “Het echte probleem is doorstroming. In de academische wereld bestaat er, net als in het bedrijfsleven, zoiets als de lekkende pijp: hoe hoger je klimt, hoe meer vrouwen afvallen.  We verdedigen quota, maar die vragen tijd. Pas vanaf 30% begint echte omschakeling, en daar zit de academische wereld nog ver vanaf.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234