Maandag 30/11/2020

Preventie kindermisbruik

"Enkel potentiële daders kunnen kindermisbruik echt voorkomen"

Beeld Zeloot

Eén op de vijf minderjarigen wordt slachtoffer van seksueel grensoverschrijdend gedrag maar toch is er in Vlaanderen weinig laagdrempelige daderpreventie. De nieuwe anonieme hulplijn voor pedofilie Stop It Now! brengt daar verandering in. ‘Geen dag te vroeg. Enkel met daderpreventie voorkom je kindermisbruik echt.’

Ze beseften altijd al dat er kritiek kan komen, omdat het thema zo gevoelig ligt. De initiatiefnemers van de nieuwe anonieme hulplijn voor daderpreventie bij kindermisbruik zijn er evenwel van overtuigd dat de potentiële impact van het project, namelijk minder kindermisbruik, te belangrijk is om er niet mee door te gaan. 

De hulplijn moet eerst en vooral een luisterend oor bieden aan iedereen die worstelt met seksuele aantrekking tot kinderen. Afstand en volledige anonimiteit helpen daarbij. Ook de omgeving van iemand die bijvoorbeeld kinderporno kijkt of met gevoelens worstelt, kan bij de lijn terecht voor advies en ondersteuning.

'Absolute noodzaak'

"Het is geen populair politiek thema. In die zin is het erg moedig van minister Vandeurzen (Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, CD&V) om in die hulplijn te investeren", zegt criminologe Minne De Boeck, verbonden aan het Univer­sitair Forensisch Centrum aan het UZA, dat het project mee trekt.

Maar voor De Boeck en co. is de hulplijn een absolute noodzaak als we dat cijfer van één op de vijf minderjarige slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag naar beneden willen krijgen.

De experte, maar ook Liesbeth Kennes, preventie- en beleidsmedewerker seksueel grensoverschrijdend gedrag bij CAW Oost-Brabant en oprichter van slachtofferorganisatie Wij Spreken Voor Onszelf, ziet belangrijke motivaties om Stop It Now! ook in Vlaanderen te lanceren. 

Stop it Now! boekt al 25 jaar succes in de VS, en heeft ook een Britse en Nederlandse versie die aantonen dat er nood is aan daderpreventie. Er is met andere woorden een onbenut potentieel in de strijd tegen kindermisbruik in Vlaanderen.

De Boeck: "Tussen pedofiele gevoelens hebben en kindermisbruik plegen, zit een afstand. Het ene leidt niet per se tot het andere, en daartussen tijdig ingrijpen is slachtoffers voorkomen. Dat gebeurt nu veel te weinig. Er is vooral aandacht voor bestraffing achteraf, wanneer het te laat is, terwijl dit een probleem van volksgezondheid is dat om preventie op alle niveaus vraagt."

Stap naar hulpverlening is groot

Ongeveer 1 procent van de mannen heeft ooit pedofiele gevoelens, seksuele aantrekking tot prepubertaire kinderen, ervaren. In ons land zouden dat zowat 40.000 mannen zijn. "Het is dus geen heel klein groepje zonderlingen, zoals velen denken. We weten dat slechts een minderheid van de pedofielen overgaat tot effectief kindermisbruik, maar wel lijdt onder de gevoelens en andere psychologische problemen. De stap om hiervoor hulp te zoeken is groot, omdat die gevoelens bespreken een enorm taboe is – ook in de hulpverlening", zegt De Boeck. "Zo raken ze in een isolement, wat ervoor kan zorgen dat ze geen aansluiting meer vinden met onze samenleving en 'troost' gaan zoeken bij een kind. De groep die gebukt gaat onder pedofiele gevoelens en geen daden wil stellen de hand reiken zodat ze gepaste hulp krijgen kan daarom kindermisbruik voorkomen", vervolgt de criminologe.

De initiatiefnemers hopen dat Stop It Now! in Vlaanderen eveneens een serener maatschappelijk debat opent. Want ook dat is preventie, en nu staat dat debat bol van riskante en foute stereotypen.

De Boeck: "Stop It Now! wil het idee van de monsters en de vieze mannen in de bosjes doorprikken. Dat beeld bestendigt kindermisbruik op twee manieren. Niet alleen zoekt wie zich gedemoniseerd voelt geen hulp, en kan zo het risico op daden toenemen, het zorgt er ook voor dat de 'gewone' mannen, die kinderporno bekijken of op een andere manier een grens dreigen te overschrijden, zich niet herkennen in het beeld van een stereotiepe pedofiel, waardoor ze makkelijker blind kunnen blijven voor hun probleem."

Kinderen weerbaar maken

Om de stereotypen af te voeren, zou iedereen volgens de experte moeten zien dat niet alle pedofielen kindermisbruikers zijn en niet alle kindermisbruikers pedofielen zijn, dat er een afstand zit tussen gevoelens en gedrag en dat kindermisbruik iets nabij is. In 85 tot 90 procent van de gevallen kent de dader het kind en in ongeveer een derde van de gevallen gaat het om familie.

Liesbeth Kennes verwoordt nog een andere reden voor de hulplijn. "Het gaat steeds weer over de verantwoordelijkheid van slachtoffers. Wil je niet verkracht worden, dan moet je maar geen kort rokje dragen, zo luidt de typische redenering. Natuurlijk is het goed dat we kinderen weerbaar maken. Maar je kunt niet alle verantwoordelijkheid bij mogelijke slachtoffers leggen. Bovendien zullen er altijd kwetsbare kinderen zijn, en kindermisbruikers zoeken die uit. De enigen die het misbruik echt kunnen voorkomen, zijn de plegers en de potentiële plegers van dat misbruik", zegt Kennes.

 "Dit project zegt eindelijk eens aan die groep van mannen met pedofiele gevoelens en kindermisbruikers: 'Jullie zijn verantwoordelijk. Jullie kunnen en móéten misbruik voorkomen en stoppen'."

Worstel je met pedofiele gevoelens of maak je je zorgen over de gevoelens of het gedrag van iemand in je directe omgeving? Bel Stop It Now! gratis, anoniem en vertrouwelijk. 0800/20050 – vragen@stopitnow.be – www.stopitnow.be

Beeld Eiko Ojala
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234