Zaterdag 24/10/2020

Energieprijzen

"Energiefactuur wordt nadeliger voor wie weinig verbruikt"

Nu steeds meer consumenten zelf elektriciteit produceren, is er nood aan een andere samenstelling van de factuur, vindt de VREG. Niet iedereen is het voorstel genegen.Beeld Photo News

Als het van de VREG afhangt, ziet onze energiefactuur er straks weer anders uit. Vanaf 2019 zou er meer naar de capaciteit van de elektriciteitsinstallatie worden gekeken, en minder naar reëel verbruik. Een eerlijk en duidelijk tarief is nodig in een wereld waarin consumenten steeds vaker zelf elektriciteit produceren, klinkt het. Maar critici vrezen dat het nieuwe voorstel zuinige verbruikers benadeelt.

Dat de energiefactuur straks anders moet worden samengesteld, daaraan valt volgens Vlaams minister van Energie Tommelein niet veel te lievemoederen. "Het moet absoluut duidelijker en eerlijker", klinkt het daar. "Door de transitie naar hernieuwbare energie waarbij we anders consumeren en zelf produceren moeten we een anders samengestelde, toekomstbestendige elektriciteitsprijs zoeken."

In dat licht moeten we het voorstel van de VREG zien - dat voor alle duidelijkheid nog eerst aan alle betrokkenen en stakeholders moet worden voorgelegd voor het wordt goedgekeurd. Maar onder meer Groen en sp.a vrezen dat het voorstel lijnrecht indruist tegen de ambitie om minder energie te verbruiken. "Ik wil gerust meedenken over manieren om het netbeheer betaalbaar te houden", zegt Johan Danen (Groen). "Maar laat ons vermijden dat we dezelfde fout maken als bij de energieheffing, waarbij het variabele luik te weinig belang kreeg."

Vlaams minister van Energie Bart Tommelein (Open Vld).Beeld BELGA

"Kleine verbruikers benadeeld"

Het voorstel van de VREG komt er omdat mensen die zelf elektriciteit produceren - bijvoorbeeld via zonnepanelen - minder elektriciteit van het distributienet afnemen. Wie niet zelf elektriciteit produceert, dreigt daardoor steeds meer te moeten betalen voor de distributie. Dus, zo redeneert de VREG, zorgt een basistarief voor álle netgebruikers voor een eerlijker verdeling van de kosten.

Daardoor weegt het reële verbruik in het nieuwe VREG-voorstel minder door in de distributietarieven: dan berekent men tarieven op basis van capaciteit. Hoe zwaar de elektriciteitsaansluiting is, wordt dan belangrijker. Of u die capaciteit dan vaak of minder vaak echt nodig hebt, speelt geen rol. "Mensen kunnen dan wel kiezen voor een lichtere installatie", zegt Danen. "Alleen: ook wie zuinig omspringt met energie wil wel 's tegelijk wassen, koken en stofzuigen. En dan red je het niet met zo een lichtere installatie."

Bovendien: is het wel logisch dat verbruik minder in rekening wordt gebracht, net nu iedereen wordt geacht om zuinig om te springen met elektriciteit? In het scenario dat de VREG voorstelt zullen kleinere gebruikers het gelag betalen, vreest onder meer Rob Beenders, Vlaams Parlementslid bij sp.a. "Met een dergelijk capaciteitstarief wordt elke stimulans voor energie-efficiënte maatregelen, zoals zonnepanelen of isolatie, weggenomen", zegt hij.

"De laagverbruikers worden benadeeld. De simulaties wijzen uit dat consumenten met een gemiddeld verbuik van 3.500 kWh met een dergelijke capaciteitsfactuur meer zullen betalen. Bij verbruik van 7.000 kWh daalt het bedrag dat je moet betalen dan weer in vergelijking met nu."

Het VREG-voorstel past volgens Beenders in de trend van de steeds meer op forfaitbedragen gebaseerde stroomfactuur. "Alle prijsstijgingen zijn forfaitair", zegt hij. "Er wordt geen rekening gehouden met het verbruik. Terwijl je moet zorgen dat wie minder verbruikt, ook minder betaalt."

En daar wringt het schoentje, zegt ook Johan Danen. "Wie in het nieuwe voorstel van de VREG minder betaalt dan de norm, die is de klos. Voor een kleine groep mensen met een heel laag verbruik van minder dan 600 kWh - denk maar aan kotstudenten - dreigt de stroomfactuur fiks duurder te worden. Een regeling waarin laag verbruik niet beloond wordt, ondermijnt energiezuinigheid. Waarom zou je een zuinige, duurdere koelkast kopen als het op je energiefactuur geen invloed heeft? Oké, ik ga ervan uit dat mensen ook uit ideologische redenen energiezuinig willen zijn. Maar het moet ook economisch worden aangemoedigd."

Krijgen we na de Turteltaks een wijziging in de stroomprijzen die hard zal toeslaan bij wie het zich minst kan veroorloven? Zo kunnen huiseigenaars zelf kiezen over de capaciteit van hun elektriciteitsaansluiting, huurders hebben die keuze niet. "Wie een sociale woning huurt, kan daar al helemaal de dupe van worden", zegt Beenders. "In die woningen wordt vaak gekozen voor hoge capaciteit: vaak is er geen aardgasaansluiting, waardoor er verwarmd moet worden met elektriciteit."

"Ik zal nooit beloven dat er een verandering komt, en dat het dan voor iedereen hetzelfde zal blijven", reageerde Bart Tommelein vandaag in het Vlaams Parlement. "Het tarief zal zeer nauw samenhangen met hoeveel je verbruikt. Gratis bestaat niet, maar er zullen sociale tarieven zijn. Deze zaak wordt al meteen gepolitiseerd om de mensen bang te maken. Dit is een consultatieronde, men moet eerst nog de mening vragen van de spelers op het terrein. "

Rob Beenders (sp.a).Beeld BELGA

Moeilijk evenwicht

Beenders vindt het markant dat het nieuwe tariefvoorstel als een beslissing van de energieregulator wordt afgedaan. "De VREG staat inderdaad in voor de uitvoering van de tarieven, maar de principes daarvoor staan wel in de richtsnoeren voor de VREG."

Het staat zelfs letterlijk in het regeerakkoord van de Vlaamse regering, zegt Beenders. "Op pagina 88 van dat akkoord lezen we: "Distributienettarieven elektriciteit en aardgas worden hervormd tot een zuiver netgerelateerd tarief per doelgroep dat de capaciteit die een klant reserveert reflecteert." Dat gaat dus wel degelijk over dit capaciteitstarief ."

Het is een moeilijk evenwicht, geeft ook Danen aan. "De VREG is inderdaad onafhankelijk", zegt hij. "Maar ik kan me moeilijk voorstellen dat ze compleet de andere richting willen uitgaan dan het parlement dat op energiezuinigheid inzet."

"U weet weet allemaal dat dit een bevoegdheid is van de onafhankelijke regulator is en dat een regering en minister niet kan en mag tussenkomen", riposteerde Tommelein vandaag op vragen over het onderwerpen in de plenaire vergadering van het Vlaams Parlement.

Wie wint, wie verliest?

"Dit voorstel van de VREG is maar een eerste consultatiedocument", zegt Vlaams Parlementslid Johan Danen. "Maar dat bleek in het verleden zeer richtinggevend. We willen waarschuwen voor de mogelijke negatieve effecten op bepaalde profielen. Dit voorstel moet nog zeer goed bekeken en bijgestuurd worden."

• Prikkel voor energie-efficiënt verkleint
De vaste component op de factuur wordt groter, soms tot 35 procent

• Kleine verbruiker is de dupe
Iemand die 600 kWh per jaar gebruikt gemiddeld 106 euro op jaarbasis meer betalen dan nu

• Huurders worden benadeeld
Zij kunnen niet kiezen of ze een lichtere of zwaardere aansluiting hebben.

• Impact op studentenkamers en appartementen
Grote impact voor studentenkamers met eigen aansluiting, en voor appartementsgebouwen bij aansluiting gemeenschappelijke delen.

• Grotere verbruikers betalen minder

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234