Zaterdag 04/12/2021

'Energiefactuur is een tweede belastingbrief'

De elektriciteitsfactuur van een gemiddeld Vlaams gezin is in twee jaar tijd met 18 procent gestegen. Dat is liefst vijf keer zoveel als in Wallonië, terwijl in Brussel zelfs sprake is van een daling.

Waar geven we ons geld aan uit? Met die vraag als uitgangspunt neemt de FOD Economie om de twee jaar het huishoudbudget van Belgische gezinnen onder de loep. Uit de laatste studie blijkt dat het aandeel dat we aan elektriciteit besteden tussen 2014 en 2016 is gestegen. Opvallend daarbij is het verschil tussen de gewesten. In Vlaanderen steeg de factuur van een gemiddeld gezin met 18,1 procent. Dat is maar liefst vijf keer zoveel als in Wallonië (3,6 procent), terwijl Brussel zelfs een daling van 2,9 procent laat optekenen.

Björn Rzoska, Groen-fractieleider in het Vlaams Parlement, wijst erop dat de prijsstijging zich bij de armste gezinnen nog harder laat voelen. Voor hen gaat de factuur met 24 procent omhoog. "Vlaanderen vergroot de armoede in plaats van ze te verkleinen."

Hoe valt het verschil tussen de gewesten te verklaren? In eerste instantie komen we uit bij de Turteltaks die de regering-Bourgeois in 2016 in het leven riep. Die energieheffing moest de schuldenberg uit het verleden wegwerken die was ontstaan door het uitreiken van groenestroomcertificaten voor onder meer zonnepanelen en biomassacentrales. In één klap steeg de elektriciteitsfactuur voor een Vlaams gezin met 100 euro per jaar.

"Maar ook als je de Turteltaks buiten beschouwing laat, zie je een stijging van 6,5 procent in Vlaanderen, nog steeds bijna het dubbele van Wallonië", stipt Rzoska aan.

Dat valt te verklaren door de distributienettarieven, die deze legislatuur fors werden opgetrokken. Volgens Vlaams minister van Energie Bart Tommelein (Open Vld) valt alles te herleiden tot de groenestroomcertificaten. Voor 2014 werden de distributienetbeheerders verplicht om die certificaten op te kopen zonder dat volledig aan de consument door te rekenen. "Johan Vande Lanotte (toenmalig sp.a-minister, DB) heeft dat destijds bevroren, zodat het jarenlang niet werd doorgerekend. Maar zo ontstond dus wel een schuldenberg", zegt Tommeleins woordvoerder Margot Neyskens. Die werd de afgelopen jaren grotendeels weggewerkt. In de eerste plaats dus door de Turteltaks, maar ook door het optrekken van de distributienettarieven.

Een derde verklaring ziet André Jurres van groenestroombedrijf NPG Energy in de investeringen in hernieuwbare energie. "Vlaanderen heeft meer inspanningen geleverd, zeker vergeleken met Brussel. Dat is ook logisch: in Brussel is maar weinig beschikbare ruimte, en dus ook minder mogelijkheden."

Het verschil is volgens Rzoska vooral dat de investeringen in Wallonië en Brussel in veel mindere mate via de factuur worden doorgerekend aan de consument. "De energiefactuur is in Vlaanderen een tweede belastingbrief geworden", zegt hij. "Er worden allerlei zaken in die factuur gestopt." Hij pleit er dan ook voor om de factuur te vereenvoudigen, door onder meer de groenestroomtarieven eruit te halen. Tommelein maakt zich sterk dat in de volgende meting, volgend jaar, een sterke daling te zien zal zijn. "De schuld is grotendeels weggewerkt, en de heffing valt weg."

Lijken uit de kast

Het alternatief voor de Turteltaks, dat Tommelein eerder deze week presenteerde, zou een gemiddeld Vlaams gezin vanaf volgend jaar nog 9 euro kosten. Rzoska vraagt dat het plan van de Vlaamse regering wordt nagerekend door het Vlaams Energieagentschap of het Rekenhof. "De factuur mag niet worden doorgeschoven naar de volgende generatie. We moeten de mensen kunnen garanderen: 'Zo lossen we het op, zoveel zal het u kosten, en er gaan geen lijken uit de kast vallen.'"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234