Woensdag 26/06/2019

Energiearmoedeplan

Energiefactuur drijft mensen met laag inkomen tot wanhoop: "De aanmaningen blijven komen"

Wendy (27): "Enkel mijn tv steekt nog in het stopcontact, mijn kleren zijn tweedehands."

"Alleen mijn tv zit in het stopcontact", zegt Wendy (27). Een op de vijf mensen kan zijn energiefactuur niet betalen. Maar er komt een Vlaams actieplan.

Niemand kijkt zo uit naar de lente als Wendy. Ze is al maanden spaarzaam met de verwarming, het licht en de droogkast, zeker nu de elektriciteitsprijzen bijna de helft duurder zijn geworden. Een op de vijf gezinnen heeft, zoals zij, problemen om de energiefactuur te betalen. De Vlaamse regering komt vandaag met hulp.

Het raam bestaat uit enkel glas en is onderaan helemaal aangedampt. Waar de warme lucht botst met de tocht, vormen zich druppels. "Alle warmte van de verwarming ontsnapt meteen weer", zegt Wendy terwijl ze over haar dijen wrijft om zich te warmen, "maar de huisbaas wil het raam niet vervangen."

Zelfs op een milde dag is het koud in de woonkamer. Soms twijfelt Wendy om alles wat ze nodig heeft naar de slaapkamer te verslepen en alleen daar te stoken. "Mijn buurvrouw heeft haar verwarming uitgedraaid omdat die toch niet helpt en loopt in een winterjas en een dikke pull rond. Ik ga misschien een petroleumvuurtje kopen."

Kapotte cabrio

Wendy woont in een appartement in Turnhout. Het is een verouderd appartementsblok uit de jaren 60, een tijd toen de woorden 'isoleren' en 'energiebesparen' nog niet bestonden. Het is dan ook behelpen. "Mijn licht blijft uit tot het donker is, alleen de televisie zit in het stopcontact en de droogkast gebruikt ik alleen als het echt moet."

Het leven heeft Wendy al tegengewerkt. Ze voedt in haar eentje haar zoontje van nu zeventien maanden op en werkt deeltijds als poetsvrouw totdat ze een andere, betere job vindt. Aan het einde van de maand is het altijd weer euro's tellen. Als ze spreekt over haar energiefactuur, kent ze de bedragen daarop dan ook vanbuiten.

"Voor gas: 100 euro voorschot per maand en op het einde van het jaar nog een opleg van 137 euro. Voor elektriciteit: 51 euro per maand en achteraf nog 400 euro extra. Ik heb altijd gezegd dat ik geen kredietkaarten in huis wil, maar onlangs ben ik verplicht geweest om een Visa-kaart aan te schaffen. De aanmaningen blijven maar komen."

In de officiële armoedestatistieken komt Wendy niet voor. Ze heeft geen budgetmeter of sociaal tarief, daarvoor verdient ze te veel. Wanneer ze bij het OCMW aanklopt, sturen ze haar door. Wendy ziet er goed uit, is modieus gekleed en heeft een kleine cabrio. Zo iemand heeft toch geen hulp nodig? Schijn bedriegt soms. "Ik draag alleen maar tweedehandskleding. De cabrio komt van Ali in Borgerhout voor 2.000 euro. Het dak gaat niet meer open", vertelt ze half lachend, half gegeneerd.

Wendy is niet alleen. Volgens de Koning Boudewijnstichting leeft een op vijf Vlaamse gezinnen in energiearmoede. Ze kunnen hun woning niet verwarmen zoals het moet en ze hebben moeite om hun factuur te betalen. Vooral huurders, alleenstaande ouders en bejaarden zitten snel in de penarie, maar het kan iedereen overkomen.

Een scheiding, een ziekte, een ontslag: een tegenslag en de maandelijkse energiefactuur wordt plots een serieus obstakel. Het laatste jaar is de elektriciteitsprijs met bijna de helft gestegen door onder meer de invoering van de Turtel-taks, de verhoging van de btw op elektriciteit en de nieuwe vennootschapsbelasting op intercommunales.

In enkele kustgemeenten is het aantal kinderen dat in armoede geboren wordt, sterker gestegen dan elders in Vlaanderen Beeld Jonas Lampens

Vlaams energieminister Annemie Turtelboom (Open Vld) legt haar energiearmoedeplan vandaag op de tafel van de regering. Dit plan moet vermijden dat kwetsbare gezinnen wegzakken in een moeras van onbetaalde rekeningen. Over alle verschillende hulpmaatregelen is maandenlang onderhandeld door de regeringspartijen.

Opeenvolgende regeringen hebben al iets geprobeerd, bijvoorbeeld met gratis vergelijkingstesten aan huis om kwetsbare gezinnen te helpen om het goedkoopste contract te selecteren. Er zijn energieleningen voor kwetsbare gezinnen die ze kunnen afbetalen van besparingen op de energiefactuur. Zo wordt renoveren voor hen interessant.

Uit de kladversies die rondgaan bij OCMW's en welzijnsorganisaties valt op te maken dat Turtelboom blijft inzetten op de renovaties. Vandaag wonen uitgerekend mensen met een laag inkomen meestal in de energieverslindende woningen vol gaten en kieren, waardoor ze veel broodnodig geld verloren zien gaan via hun energiefactuur.

Een ander werkpunt is de versnippering van het armoedebeleid. Zo zijn er vandaag allerlei maatregelen waarbij de doelgroep telkens verschilt. De groep die in aanmerking komt voor een kortingsbon voor zuinige huishoudtoestellen, komt bijvoorbeeld niet helemaal overeen de groep voor verhoogde premies van de netbeheerder.

'Geen papieren tijger'

Het sociaal tarief is waarschijnlijk de meest gekende maatregel tegen energiearmoede. Dit goedkopere tarief wordt volgens welzijnsorganisaties aan een veel te kleine groep toegekend. De groep in energiearmoede is zoveel keer groter. Maar dit is een federale maatregel. Aan het sociaal tarief kan Turtelboom zelf niets aanpassen.

"We zijn heel blij dat er nu een energiearmoedeplan komt", reageert Leen Smets van Samenlevingsopbouw Antwerpen. Zij werkt al jaren rond energiebeleid. "Nu komt het er voor alle ministers, niet alleen voor Turtelboom, op aan om het plan daadwerkelijk uit te voeren. Het mag geen papieren tijger worden. Er is snel hulp nodig."

En Wendy? Zij hoopt vooral dat verhuurders binnenkort sneller worden aangezet om te renoveren. "Omdat ik alleen ben, moet ik op zoek naar een goedkoper appartement. Maar alle centen die ik zo uitspaar, dreig ik weer kwijt te raken via mijn energiefactuur. Als ik dan ook een tip mag geven: kies geen appartement in de zomer."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden