Maandag 23/09/2019

Ene na andere Trump-topper valt baas af

Minister van Defensie James Mattis is de derde Amerikaanse topfunctionaris in de rij die zijn baas, president Donald Trump, in het openbaar heeft tegengesproken. Onder zijn voorgangers zou dat niet zijn getolereerd, maar Trump zwijgt deze dagen over het drietal dat hem in amper vijf dagen afviel.

"Diplomatieke oplossingen zijn altijd mogelijk", zei Mattis, nadat Trump kort daarvoor nog gedecideerd had getwitterd dat "praten niet het antwoord is" op het wapengekletter van Noord-Korea. Eerder hadden minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson en economisch adviseur Gary Cohn de gulden regel aan hun laars gelapt dat meningsverschillen met de president nooit in het openbaar worden geuit.

Tillerson leverde de opvallendste kritiek. "De president spreekt voor zichzelf", zei hij afgemeten in een tv-interview over de omstreden reactie van Trump op de rellen in Charlottesville. "Ik denk dat niemand twijfelt aan de waarden en normen van het Amerikaanse volk." Hij weigerde duidelijk te zeggen of Trump deze waarden verdedigt.

Cohn, die onder andere Trumps vergaande belastingplan in elkaar timmerde, eigende zich de vrijheid toe om te zeggen dat de regering-Trump "beter zijn best moest doen" om haatgroepen als de Ku Klux Klan te veroordelen. "Burgers die opkomen voor gelijkheid en vrijheid kunnen nooit op één lijn worden gesteld met neonazi's en de KKK", aldus de adviseur in een interview. De vingerwijzing naar Trump was klip en klaar. Cohn stelde zelfs een ontslagbrief op aan Trump, maar hij besloot uiteindelijk toch te blijven.

Is het toeval dat de drie kort na elkaar dissidente standpunten uitten of kampt Trump, zeven maanden na zijn inauguratie, met een heuse revolte? Presidentiële historici braken zich donderdag het hoofd hoe lang het geleden was dat én de minister van Defensie én die van Buitenlandse Zaken zo openlijk de president tegenspraken. Conclusie: wat nu gebeurt, is zeldzaam. Het woord 'insubordinatie' wordt zelfs gebruikt.

Normaal gesproken stellen topfunctionarissen de president op de hoogte van hun bedenkingen tijdens een overleg in het Oval Office. Waarna ze, als ze de strijd hebben verloren, weer overgaan tot de orde van de dag. Of ze leveren hun ontslagbrief in. Niets van dat alles, in het geval van het trio Tillerson-Mattis-Cohn. De uitspraken van het drietal volgen op de opmerkelijke verklaring waarmee Amerika's hoogste generaals zich onlangs in bedekte termen distantieerden van Trumps weigering om de extreemrechtse betogers in Charlottesville ondubbelzinnig te veroordelen.

Tillerson en Mattis weten veel Amerikanen aan hun zijde. Een peiling van Fox News van woensdag is wat dit betreft dodelijk. Een meerderheid, 56 procent, zegt dat Trump "het land uit elkaar rukt" met zijn uitspraken en plannen, minderheden niet respecteert en niet goed heeft gereageerd op Charlottesville.

Troepen naar Afghanistan

Het Witte Huis probeert intussen de berichten over een naderende crisis in Washington de kop in te drukken. "De president heeft vertrouwen in zijn team", bezweert Trumps woordvoerder. Maar achter de schermen, zo meldde Politico donderdag op basis van bronnen in het Witte Huis, heeft hij volop zijn gal gespuwd over de openlijke terechtwijzingen. "Normaal gesproken zou een minister van Buitenlandse Zaken al na een uur zijn ontslagen voor zo'n uitlating op tv", aldus Rich Lowry, hoofdredacteur van het conservatieve blad National Review over Trumps zwijgen.

Ondanks de problemen, doet defensieminister Mattis wel nog voort met het uitvoeren van Trumps beleid. Gisteren bevestigde hij dat de VS extra soldaten naar Afghanistan zullen sturen. Tien dagen geleden had president Donald Trump al aangekondigd dat hij dat wilde doen. Aantallen werden nog niet bekendgemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234