Zaterdag 03/12/2022

En weer was het de Dender die buiten haar oevers trad

Filip De Bodt, van de lokale groene partij Leef!, was ooit één stuwende kracht achter het DenderAktieKomitee (DAK). De wat ouderwets aandoende ‘K’ zegt iets over de duur van de strijd. De Dender, twintig jaar geleden een stinkende poel waar wel eens schuimkoppen uit opstegen, is vandaag populair bij vissers. “Als je denkt aan toen en nu, kun je enkel blij zijn”, zegt De Bodt. “Alleen: is het geld zinvol besteed? Sinds begin de jaren negentig is meer dan 2,7 miljard euro gespendeerd aan het waterzuiveringsprogramma van Aquafin: aanvankelijk een publiek-private samenwerking, een PPS-constructie met de grote Britse waterzuiveraar Severn Trend (sinds enkele jaren is Aquafin opnieuw in overheidshanden, DDC). Wij hebben met het DAK jaren aan een stuk geageerd tegen de verspilling. Wat wilden de Britten? Véél beton, véél buizen, véél collectoren. Zij hebben de Vlaamse regering het idee aangepraat dat water onder alle omstandigheden zo snel mogelijk moet worden weggestuwd. Afvalwater én regenwater: allemaal snel weg door dezelfde pijpen.”

Het DAK is inmiddels financieel drooggelegd. De Vlaamse regering zag het nut niet in van een milieugroep die ijverde voor het zuiveren van een al gezuiverde rivier. Toch blijft De Bodt waakzaam. “Er staan in onze regio vier waterzuiveringsstations: in Geraardsbergen, Zandbergen, Ninove en Bambrugge. Om vuil water te kunnen zuiveren, moet het vuil zijn. En dat is wat wij, oudgedienden van het DAK, blijven doen bij de vzw ’t Uilekot: cijfers verzamelen over het biodynamisch zuurstofverbruik, afgekort BZV. Om water te kunnen zuiveren moet het een BZV-index hebben van minimaal 100. Wat zie je in het station in Geraardsbergen? Men blijft haperen bij 60 tot 70. Dat komt door de foute keuze van Aquafin destijds. Er gaat te veel regenwater door de rioolpijpen, waardoor de zuiveringsstations niets staan te doen. Regenwater is geen afval. Je hoort het te scheiden. Vandaag is iedereen het daarover eens, ook de Vlaamse Milieumaatschappij. Alleen: we zitten rondom de Dender met infrastructuur die is opgetrokken naar de wensen van een Brits bedrijf dat veel beton wou gieten.”

Hoe absurd kan het?

“Ik hoor politici nu aan weerszijden van de taalgrens kibbelen. Iemand riep: ‘Het is de schuld van de Walen.’ Niks schuld van de Walen. In 1975 is de Marke recht getrokken. Een beekje van twee meter breed, met allemaal molentjes, vernauwingen en weides die konden overlopen, werd recht getrokken en verbreed tot 15 meter. Daardoor stroomt er veel meer water veel sneller door de Dender. Meer en sneller: altijd hetzelfde idee. Maar dan verplaats je de overstromingen.”

De naam Dender is afkomstig van het Keltische ‘Tanera’, wat staat voor ‘de woelige’ of ‘de bruisende’. De rivier is voor 90 procent afhankelijk van regenval. Een folder van de stad Ninove zegt: “In de zomer, bij laag water, kon men de rivier op verschillende plaatsen te voet oversteken, in de winter deden zich regelmatig grote overstromingen voor.”

Als er in Vlaanderen één rivier was die met wat ontzag diende behandeld, dan vooral de Dender, vindt De Bodt: “Ik zeg niet dat het de schuld is van Aquafin dat de boel nog maar eens is overstroomd. Het zit ruimer, in dat hele idee van: ‘Wij, de ingenieurs, kunnen het beter dan moeder natuur.’ Ik woon in Evendael, bij Herzele. Op 200 meter van mijn woning staat er een collector die afvalwater verzamelt en oppompt naar het zuiveringsstation van Bambrugge. De pompinstallatie staat in een weide die vroeger dienst deed als overstromingsbekken. Hoe absurd kan het zijn? Bij de meeste huizen zie je het regenwater via de dakgoot mee afgeleid worden naar de collector. Bij mij zijn beide circuits gescheiden. Dat kostte me 1.700 euro, te betalen uit eigen zak. Het zal u niet verwonderden dat slechts een enkeling zo’n investering doet. Wat gebeurt er dan op een dag als zondag? Alles is gericht op veel water snel verplaatsen naar een andere plaats. Maar dan verplaats je de overstroming alleen maar.”

Meer dan eens kregen de gemeentebesturen van Erpe-Mere, Herzele en Geraardsbergen de voorbije jaren te horen dat de streek met alle aanwezige wachtbekkens, collectoren en rioolpijpen nog maar om de honderd jaar onder water kan komen te staan. “Voor de vijfde keer in vijftien jaar tijd gebeurde wat eens om de honderd jaar kan gebeuren”, zegt De Bodt. “Het Rampenfonds heeft al miljoenen euro’s moeten uitkeren. Wat te doen? We weten het allemaal. De natuur opnieuw haar werk laten doen. Het heeft veel geld gekost, maar twintig jaar waterzuivering en waterbeheer rondom de Dender heeft vooral aangetoond dat de natuur het beter kan dan de mens.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234