Dinsdag 27/07/2021

Franse politiek

En wat als Le Pen president wordt?

De overwinningsspeech van Le Pen in Hénin- Beaumont. Ze trekt steeds meer hoogopgeleide kiezers aan. Beeld © epa
De overwinningsspeech van Le Pen in Hénin- Beaumont. Ze trekt steeds meer hoogopgeleide kiezers aan.Beeld © epa

Tot voor kort gold als algemeen aanvaarde wijsheid dat Marine Le Pen nooit Frans president zou kunnen worden. Maar na de overwinning van het Front National bij de regionale verkiezingen zijn ook de kranten daar niet zo zeker meer van. 'Wie is in staat om haar te stoppen?'

'De schok', kopt Le Figaro in grote voorletters op de voorpagina. 'Het Front National voor de poorten van de macht', stelt Le Parisien. Het FN gaat op kop in zes van de dertien regio's. Als alle stemmen bij elkaar worden geteld, dan is het Front de grootste partij van Frankrijk, volgens de officiële uitslag met 28,4 procent van de stemmen, voor de Republikeinen en de centrumpartijen met 27 procent en de Parti Socialiste met 23,4 procent.

Het wordt tijd een aantal idées réçues over het Front National te herzien, schrijft columnist Guillaume Tabard in Le Figaro. De opmars van Le Pen gaat maar door, terwijl haar tegenstanders, president François Hollande en zijn voorganger Nicolas Sarkozy, een zwakke indruk maken.

Het FN breidt zijn invloed gestaag uit, ook in gebieden als Bretagne, waar de partij tot voor kort nagenoeg afwezig was. Le Pen is nog altijd het populairst onder lager opgeleiden, maar weet in toenemende mate andere kiezers te trekken.

In Noord-Frankrijk is Le Pen alomtegenwoordig en het Front National oppermachtig. Beeld © afp
In Noord-Frankrijk is Le Pen alomtegenwoordig en het Front National oppermachtig.Beeld © afp

Radicaal andere optie

Tabard rekent ook af met de gedachte dat FN-kiezers de gevestigde partijen willen 'waarschuwen' door een proteststem uit te brengen. "Ze willen, op een weloverwogen manier, een radicaal andere optie proberen", denkt Tabard.

Met Le Pen zijn ze tegen immigratie en tegen Europa, maar ook voor orde, voor veiligheid en vooral voor een natiestaat waar de Franse identiteit kan worden gecelebreerd, onbedreigd door indringers van buitenaf. "In het nationalisme zit een kant van 'zij, de anderen', maar ook een 'wij' dat moet worden bewaard', legt historicus Nicolas Lebourg uit in Libération.

Er zit veel nostalgie in het Front National. Naar de naoorlogse trente glorieuses, die met terugwerkende kracht een steeds grotere glans krijgen. De tijd van president Charles de Gaulle, toen de lonen stegen en de Fransen gelukkig waren met zichzelf, beschermd door een machtige staat.

Die naoorlogse wereld is de afgelopen decennia ondermijnd door immigratie, scherpere internationale concurrentie, bezuinigingen op de verzorgingsstaat en een toegenomen vrijheid die ten koste ging van orde. De woede hierover komt nu tot uitbarsting, meent Le Figaro: "Een wind van woede die dertig jaar heeft staan stoven op het vuur van de publieke onmacht."

Het programma van het FN is demagogisch en onrealistisch, zeggen economen. Le Pen belooft de pensioenleeftijd weer te verlagen tot 60 jaar. Le Monde spreekt van een gevaarlijke, reactionaire en xenofobe partij. Maar Le Pen verkondigt een ideaal dat haar aanhangers aanspreekt, waarbij het discours van de gevestigde partijen bleek afsteekt.

President Hollande voerde in 2012 een linkse campagne, maar bleek die absoluut niet te kunnen waarmaken. Sarkozy schoof op naar rechts om het FN de wind uit de zeilen te nemen, maar wordt nu geconfronteerd met het adagium van Jean-Marie Le Pen: "Mensen hebben liever het origineel dan de kopie."

Thema's als immigratie en onvrede over de politiek spelen in heel Europa. In Frankrijk wegen ze nog iets zwaarder, door de aanslagen, de aanwezigheid van de grootste moslimgemeenschap van Europa, de zwakke economie, de hoge werkloosheid en de zwakte van een politiek systeem dat nauwelijks vernieuwing toelaat.

De geest van Charlie

Zoals de zaken er nu voorstaan, zullen de gevestigde partijen in 2017 Hollande en Sarkozy naar voren schuiven voor het presidentschap. Twee mannen die hebben gefaald toen zij de kans kregen en die direct verantwoordelijk zijn voor de stagnatie van de afgelopen jaren. Het zegt veel over de Franse politiek dat de gematigde Republikein Alain Juppé als de meest belovende outsider geldt: een man van 70, die veroordeeld is wegens corruptie en in de vorige eeuw premier was onder Jacques Chirac.

In deze constellatie wordt een overwinning van Le Pen denkbaar, al zal zij nog heel wat weerstand moeten overwinnen. De zege van het Front National van zondag laat in elk geval zien dat er weinig is overgebleven van 'de geest van Charlie', een geest van nationale eenheid die de verdediging van de vrijheid van meningsuiting combineerde met tolerantie ten opzichte van gewone moslims.

Le Pen staat voor polarisatie, getuige een tweet van deze week: 'Als wij verliezen, dan zal de hoofddoek worden verplicht voor alle vrouwen, zal de sharia onze grondwet vervangen en de barbarij zich installeren.'

Socialisten trekken zich terug

De socialisten van president Hollande hebben zich teruggetrokken in Nord-Pas de Calais-Picardie en Provence-Alpes Maritimes-Côte d'Azur. Ze hopen dat hun kiezers hierdoor in de tweede ronde op de Republikeinen zullen stemmen, die een betere kans maken om het Front National in die regio's te kloppen. Toch blijft het FN er de grote favoriet. Lijsttrekkers Marine Le Pen en Marion Maréchal- Le Pen hebben een voorsprong van 16 procent op hun Republikeinse rivalen, wat normaal gesproken voldoende moet zijn. De lijsttrekker van de socialisten in de regio Alsace-Champagne-Ardennes-Lorraine weigert zich dan weer terug te trekken om het FN te dwarsbomen, tegen de orders van zijn partij in. Daardoor neemt de kans op een overwinning van extreemrechts in deze regio toe.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234