Zaterdag 19/06/2021

En waar blijft premier Michel in het migratiedebat?

Patrick Loobuyck:
Patrick Loobuyck: "De vraag rijst: waar blijft premier Michel? Zou hij, als regeringsleider, niet in staat moeten zijn om de particratie te overstijgen?"Beeld PHOTO_NEWS

Patrick Loobuyck is moraalfilosoof aan de universiteiten van Gent en Antwerpen.

Een publiek debat kent vaak verschillende fasen die elkaar circulair opvolgen. Er is het moment dat slechts enkelingen een probleem detecteren en ermee aan de slag zijn. Er is het moment dat het probleem 'populair' wordt door een gebeurtenis of een interessante dan wel provocerende uitspraak. En er is een derde fase waarin politieke en maatschappelijke stemmen zich in het debat mengen met uiteenlopende analyses, ideeën en (soms wilde) voorstellen. Soms volgt na dit hoogtepunt van deliberatieve democratie het echte politieke werk, maar heel vaak volgt gewoon de eerste fase tot er zich weer iets voordoet waardoor het debat - vaak met dezelfde inhoud - opnieuw oplaait. De media spelen in dit proces een belangrijke rol: niet enkel als forum, maar ook om het op de agenda te plaatsen of als megafoon van bepaalde stemmen.

U kunt dit schema toepassen op het debat over bedrijfswagens, klimaatopwarming, vermogenswinstbelasting, verdoofd slachten, cultuursubsidies, et cetera. Ook het debat over asiel en migratie verloopt cyclisch repetitief. We zitten nu duidelijk in de derde fase waarbij tal van opiniemakers en politici analyses en voorstellen naar voren schuiven waarbij het gros van de ideeën eigenlijk ook wel al te horen was in voorgaande debatten: quota voor vluchtelingen en/of economische migratie, het verdelen van de last onder lidstaten, asielcentra aan de buitengrenzen, resettlement-programma's, het terugsturen van migranten koppelen aan ontwikkelingssamenwerking, het toepassen van de Dublin-verordening die bepaalt dat asielzoekers in het eerste land van aankomst hun aanvraag moeten doen, meer of minder Europa, strengere (buiten)grenscontroles, et cetera.

Patrick Loobuyck. Beeld rv
Patrick Loobuyck.Beeld rv

Sommige discussies echter vergen wegens hun belang en impact de inbreng van maatschappelijke stemmen die het politiek gekrakeel en de vele meningen uit het Facebook- en Twitter-tijdperk overstijgen. Soms is de inbreng van iemand met moreel en maatschappelijk gezag noodzakelijk om het debat in de juiste plooi te laten vallen, om met redelijkheid de polarisering te overstijgen en zodoende de samenleving wat te oriënteren. Op politiek vlak vertaalt dat zich in de interventie van bijvoorbeeld een minister van staat, de premier of andere staatslieden die met gezag kunnen spreken. In het huidige debat wordt deze rol misschien nog het best opgenomen door Angela Merkel, die dapper aandringt op solidariteit met de vluchtelingen, maar ook tussen de lidstaten onderling om het vluchtelingenprobleem aan te pakken.

De Belgische politieke cultuur is nog niet zover. Op dit moment zijn het de politieke partijen die, vaak bij monde van hun voorzitter of gespecialiseerde parlementairen, elk naar electoraal goeddunken standpunten innemen. Hun discours mag fouten en inconsequenties bevatten, met losse eindjes aan elkaar hangen en uitblinken in oppervlakkigheid, dat doet er niet veel toe. Ook in tijden van de grootste vluchtelingencrisis sinds de Tweede Wereldoorlog dienen linker- en rechterflanken afgedekt te worden. Op regeringsniveau is het dan weer de staatssecretaris van dienst, Theo Francken (N-VA), die zich profileert. Maar met alle respect, hij heeft op dit moment niet de juiste functie en achtergrond om een stem te vertolken die echt boven de electorale en imagobekommernissen kan uitstijgen.

De vraag rijst: waar blijft premier Michel? Zou hij, als regeringsleider, niet in staat moeten zijn om te interveniëren en de particratie te overstijgen? Op crisismomenten als deze wordt echt staatsmanschap verwacht en een premier moet het verschil kunnen maken. Bovendien moet toch ook duidelijk worden welke stem België in het verdere Europese overleg zal vertolken. Iemand al iets substantieels gehoord?

We staan hoe dan ook voor een immense uitdaging van solidariteit. Iemand zal de bevolking daar toch op realistische wijze warm voor moeten maken, willen we niet onze eigen Europese fierheid verloochenen. Nogal wat (conservatieve) stemmen wijzen er nu graag op dat we eerst de verlichte Europese beschaving moeten beschermen tegen immigratie. Maar laten we dan ook niet vergeten dat solidariteit, medemenselijkheid en aandacht voor zij die het moeilijk hebben ook deel uitmaken van de humanistische en christelijke wortels waarop die Europese cultuur is gegrondvest.

Europa wordt op dit moment op haar eigen uitgangspunten bevraagd en de uitdaging vergt moed van elkeen. Het noopt tot concrete acties op het terrein, maar ook tot bevlogen politieke leiders die redelijkheid en solidariteit bewerkstellingen. Het eerste zien we hier al bottom-up ontstaan, van het tweede is nauwelijks sprake. Breek de stilte.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234