Woensdag 30/09/2020

En uiteindelijk kwamen ze samen, op de planken

Zij predikt hoop, hij vreest het afscheid. Over het einde van Achter de wolken, de allereerste voorstelling waarin Chris Lomme en Jo De Meyere samen op de planken staan, is dan ook druk gediscussieerd. 'Het was oefenen in wachten op u.'

Aan de glazen deur van Den Egger, het cultureel centrum van Scherpenheuvel, kleeft een affiche. Voor het dubbelconcert Brass A Musica. Op de bühne vormt zich een unieke harmonie. Van twee theatrale protagonisten echter: Chris Lomme en Jo De Meyere. Meer dan vijftig jaar carrière, nu pas voor het eerst samen op de planken in Achter de wolken, een voorstelling van Michael De Cock.

Lichten gaan uit, spots aan. De Meyere vat zijn minutenlange openingsmonoloog aan. Gefocust, kwiek en denderend. Met Chris in zijn lommer. Edoch. Plots volgt een stilte. Nauwelijks merkbaar, maar De Meyere hapert, staart heel even in het duister, zoekt de woorden. En krijgt ze toegefluisterd door Lomme. De rest van de voorstelling stoomt foutloos richting staande ovatie ("het was goed, hé" weerklinkt achteraf in alle hoeken van de foyer), maar de hapering smeult na. Niet bij het publiek, wel bij de perfectionist.

Tenminste, dat blijkt één dag later in de Mechelse gebouwen van 't Arsenaal. Chris Lomme laat even op zich wachten, Jo De Meyere kan een speelse vloek niet onderdrukken. "Ja, zijt doar mee getrouwd zeg!". In zijn terugblik op gisterenavond doorschijnt minder zonlicht. "Scherpenheuvel, zo'n rampvoorstelling!", zegt hij. "Temidden mijn openingsmonoloog kreeg ik plots een appelflauwte. Vermoeidheid, denk ik."

Lomme dartelt binnen. En werpt Michael De Cock een cadeau in de handen. Bad As Me, de nieuwe Tom Waits. In special deluxe edition. "Ik dacht 'oei, Jo die zijn tekst vergeet. Dat gebeurt normaal nooit'", pikt ze in. "Ik was bang. Ik dacht echt dat hij ziek werd. Gelukkig heeft het niet te lang geduurd."

In de gang van 't Arsenaal staan typemachines en scrabbleblokjes opgesteld. Wonderbaarlijke relieken uit een tijd dat dromen zich nog in sepia afspeelden, daar achter de wolken. Met lichtjes in de kop en benen in de lucht kronkelen Lomme en De Meyere voor de lens. Viel ook gisteren op: ze spelen graag. Dolgraag.

De Meyere: "Van nature hebben we allebei een hele grote spelvreugde ..."

Lomme: "... zeker met elkaar ..."

De Meyere: "... want ook al mag je dan misschien afzonderlijk goede acteurs zijn, je moet elkaar nog altijd vinden. Dat is niet zo simpel."

Lomme: "Want privé-menselijk zijn wij totaal anders ..."

De Meyere: "... ge moogt gerust zijn ..."

Lomme: "... maar op de scène is het eenheid. Wij spelen enorm graag samen, dat voelden we direct. En dat zal nooit meer een probleem zijn. Nooit."

De Meyere: "Vreemd eigenlijk dat wij, in het kleine Vlaanderen, nu pas zijn samengevallen. En op het juiste moment dan nog. In een voorstelling met een thema dat ons allebei erg aanbelangt. Wij hebben allebei onze partner verloren. We weten dus wat we aan het spelen zijn, en we kunnen dat heel authentiek vertolken. We moeten amper beroep doen op een artificiële verbeelding."

Centraal in Achter de wolken: twee mensen, oog in oog met hun niet-geleefde leven. Veertig jaar na de eerste inslag hakt hun verliefdheid er opnieuw flink in. Hij de weemoedige schrijver met het obligate sjaaltje, zij het eeuwige meisje met sprankelende lach in de ogen. "Het was oefenen in wachten op u", zegt De Meyere ergens. Allebei getekend door het leven, tegelijk hoopvol en nostalgisch. Kijk naar Achter de wolken, luister vooral, en voel: Lomme en De Meyere spelen niet. Ze zijn.

De Meyere: "Ik hoop het. Het doet mij veel plezier wanneer mensen dat zeggen."

Lomme: "Dat is mijn betrachting in alle stukken. Met wat je krijgt van een auteur in jezelf putten. De tijd is voorbij dat men de personages louter uiterlijk maakt. Gelukkig maar. Daarom hou ik ook zo van dit theater, omdat het een introverte zoektocht is."

De Meyere: "In die acteertechniek verschillen wij van elkaar. Zij sleurt zichzelf volledig mee in haar personage, terwijl ik altijd mijn eigen wereld weg tracht te duwen. Mezelf tracht ik zo veel mogelijk weg te cijferen uit mijn personage. Zoals ze in het Frans zeggen: zij is 'actrice', ik ben 'comédien'."

Lomme: "En eigenlijk komt het op hetzelfde neer. We kunnen alleen putten uit wat we hebben."

De Meyere: "En uiteindelijk komen we samen."

Lomme: "Absoluut."

De Meyere: "Alleen hebben we een andere zoektocht."

Kernzin in de voorstelling: "Terug 18, ja, dat zou ik wel willen." Kernwoord: verlangen. Goesting, ook.

De Meyere "Ik meen niet wat ik daar zeg. Ik zou niet terug 18 willen zijn."

Lomme: "Een nieuw leven beginnen, dat zou ik niet kunnen. Veertig, dat zou ik misschien nog terug willen zijn. Maar achttien, neen. Ik zat op straat toen."

De Meyere: "Niet dat het zo moordend was, maar ik zou mijn leven niet opnieuw willen leven. Het is goed geweest zoals het was. Wat mij echt bezighoudt, is afscheid nemen. Dagelijks denk ik daaraan. Als ik afscheid moet nemen van mijn kleinkinderen, denk ik telkens dat er een dag komt dat dat voorbij is. We moeten daar realistisch in zijn. Sinds de dood van mijn vrouw ben ik misschien vrij asociaal geworden. Maar als er vrienden in nood zijn, ben ik wel de allereerste die er staat."

Lomme: "Ik heb geen kinderen, en ik mis wel het feit dat ik geen mensen kan gaan bezoeken. Maar ik ben een tijdje buddy geweest voor aidspatiënten en nu begeleid ik een paar oude mensen. Het enige dat zij vragen is eens goed vastgepakt worden. Zonder woorden, want ze hebben toch niets te vertellen. Niets. Het doet hen gewoon goed om fysiek contact te hebben. Je hebt geen idee hoe belangrijk dat voor hen is."

Het gesprek waaiert uit. Richting Michael De Cock. Auteur en regisseur van Achter de wolken. Dat er in Vlaanderen niemand anders rondloopt die op zo'n jonge leeftijd zo'n sterke tekst kan neerzetten. En dat elke kritiek op hem ook hen persoonlijk raakt. Omdat hij hen heel goed heeft begeleid, de voorbije maanden. Kritisch, wel. Want, zo zegt De Meyere, zijn tekst is heilig. En dat heeft soms wel voor discussies gezorgd. Over het einde bijvoorbeeld.

Lomme: "Ik wou een open einde, Jo niet. Ik vind het nu een beetje te abrupt, ik wou dat er hoop was. Ik denk altijd positief, hij is een doemdenkend type. Ik kan niet zwartkijken. Echt niet."

De Meyere: "Ja, dat is wel waar. Ik heb dat geërfd van mijn vader, denk ik. Alles donker zien. Weinig hoop. Veel onzekerheid. Angst. Die zaken, die zijn mij eigen."

Lomme: "Dat is ook niet erg. Maar het is wel spijtig, want je maakt jezelf soms ongelukkiger dan nodig is."

De Meyere: "Al denk ik, en Chris zal dat wel beamen, dat ik niettegenstaande mijn doemdenkerij nog vrij veel humor heb."

Lomme: "Gelukkig maar. Hoe zeggen ze dat? Humor is de beschermer van droefheid."

Een komedie over ernstige zaken, zo luidt de ondertitel van Achter de wolken in de brochure. Lach naast traan. Met citaten als "maar de orgasmes, ze komen nog" naast "welke man ouder dan 60 kan zijn dromen onbeschaamd in de ogen kijken?" En daar ergens tussen: Johnny Cash. Met The first time ever I saw your face als eikenhouten catharsis.

De Meyere: "De eerste keer dat wij elkaar hebben ontmoet? In levende lijve? Daar vraag je me iets. Ik kende Chris natuurlijk al van toen ik jong was, van Schipper naast Mathilde. Maar live? Dat kan ik me echt niet meer herinneren."

Lomme: "Hard Labeur?"

De Meyere:"1985!"

Lomme: "Weet je nog dat feestje, in Zaffelare? Daar hebben we ons goed geamuseerd. We hebben nog samen staan dansen. Ik heb er zelfs nog een foto van liggen. Maar om nu te zeggen dat er direct een vonk was tussen ons, neen dat niet."

De Meyere: "Onze band is met het maken van deze voorstelling alleen maar versterkt. Elkaars gevoeligheden aftasten, met open vizier: ik vind dat zeer fijn. Maar zoals de boekskes schrijven, dat wij samen zijn, dat is uit den boze. Ik zie haar graag, als actrice en als mens. Maar wij zijn een theaterkoppel, laat het ons daar alsjeblieft op houden."

Herinneringen worden vanachter de wolken gehaald. Aan Chris' periode aan de Brusselse KVS, waar echtgenoot Nand Buyl jarenlang directeur was. Of aan Jo's samenwerking met Julien Schoenaerts. Vooruitblikken, dat doen ze ook. Uiteraard. Naar de voorstelling van vanavond. En de tachtig die nog volgen dit jaar, van Lanaken tot Gent. Stuk voor stuk uitverkocht.

De Meyere: "Eigenlijk is het een beetje Sartre: we zijn verplicht om maanden met elkaar op te trekken. Willen of niet, spanningen of niet: we moeten met elkaar leren leven." (lacht)

Lomme: "Ik maak mij daar geen enkele zorg over. Ik heb zelfs nu al spijt dat ik je erna opnieuw minder zal zien. Maar als je zelf al zoveel voorstellingen speelt, heb jij dan nog zin om naar het theater te gaan? Ik ga dan liever eens naar een concert. Naar de Ancienne Belgique of naar de Bozar! Of naar Flagey of naar het Kaaitheater."

De Meyere: "Ik ben onlangs naar Raymond gaan kijken. Na de rust heeft hij zelfs een liedje aan mij opgedragen. De rust, zeg ik nu (lacht). Zoals je hoort, heb ik het toch vooral voor voetbal. Mijn kleinzonen voetballen allemaal. En elke zondag probeer ik te gaan kijken naar Merelbeke. Ze staan tweede momenteel. Maar het seizoen is nog lang, hé."

Of zoals het in Achter de wolken klinkt: Wil. Je. Zien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234