Zaterdag 08/08/2020

AchtergrondVervroegde Veiligheidsraad

En toen werd de Veiligheidsraad in allerijl vervroegd: ‘Een collectieve paniekaanval’

Primier Wilmès.Beeld EPA

Amper vier dagen na de vorige Veiligheidsraad roept premier Sophie Wilmès (MR) de raad maandag opnieuw samen om de coronaregels te verstrengen. Verontruste virologen, boze burgemeesters, een hashtag en een fors aantal nieuwe besmettingen hadden de druk onhoudbaar gemaakt. ‘Het leek op een collectieve paniekaanval.’

Donderdagmiddag klinkt federaal gezondheidsminister Maggie De Block (Open Vld) nog heel overtuigd op het VRT-journaal. “Ja, de experts hebben een advies gegeven (om de contactbubbel te verkleinen, adb). Maar dat advies is niet gevolgd.”

Amper 48 uur later klinkt De Block helemaal anders. De Nationale Veiligheidsraad moet nu zo snel mogelijk opnieuw samenkomen, zegt haar woordvoerder. “De minister is zeer ongerust, vooral over de situatie in Antwerpen.” Die zaterdagmiddag belt premier Sophie Wilmès (MR) met haar vicepremiers. Ze spreken af dat de Veiligheidsraad dan toch al maandag, in plaats van vrijdag, zal samenkomen om bijkomende maatregelen te nemen.

Primier Wilmès na afloop van de Veiligheidsraad op donderdag.Beeld Photo News

Dat de regering zo snel van koers wijzigde, komt niet uit de lucht vallen. Het leek al dagen alsof de ploeg van Wilmès de ernst van de situatie niet begreep, en dat ze de vele waarschuwingen van wetenschappers negeerde omdat ze bang was om onpopulaire maatregelen te nemen. De druk steeg dag na dag. “Het leek op een collectieve paniekaanval omdat we zogezegd niet voldoende maatregelen namen”, zegt een hooggeplaatste politieke bron.

Afgelopen vrijdag dreigde professor Erika Vlieghe met haar ontslag als voorzitter van het GEES-exitcomité. “Ik wil niet het schaamlapje van de politiek zijn”, zei ze in een interview met De Morgen. Ze kondigde aan dat ze niet meer in de Veiligheidsraad zou zetelen. Een zoveelste aanvaring met de politiek was de druppel te veel. In dit geval: een interview waarin Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) onterecht suggereerde dat ze akkoord ging om de sociale bubbel op 15 personen te houden.

Indekken

Terwijl Jambon de brokken probeerde te lijmen, trok de ene wetenschapper na de andere aan de alarmbel. Viroloog Marc Van Ranst, epidemioloog Pierre Van Damme, microbioloog Herman Goossens, biostatisticus Geert Molenberghs – allemaal waarschuwden ze dat het vijf over twaalf was. Ze vormden een niet-aflatende stroom aan breaking news. “Enorm vervelend”, klinkt het in regeringskringen. “Temeer omdat sommigen onder hen niet aan de zijlijn staan. Ze dekken zich gewoon in, mocht het fout gaan.”

Als Antwerps burgemeester en N-VA-voorzitter Bart De Wever in een interview met Het Laatste Nieuws verkondigt dat hij het niet inperken van de sociale bubbel “betreurt”, is de chaos compleet. Zat N-VA niet mee in de Veiligheidsraad? Ook andere burgemeesters van regeringspartijen, zoals Bart Tommelein (Open Vld) in Oostende en Jan Vermeulen (CD&V) in Deinze, dwingen hun nationale boegbeelden om strenger in te grijpen. Intussen gaat de hashtag #NVRnu, gelanceerd door UGent-rector Rik Van de Walle, viraal.

Waarom duurde het zo lang voordat de regering bijdraaide? De federale kopstukken, beducht voor gezichtsverlies, spreken liever niet van een bocht. Volgens hen is de situatie sinds donderdag grondig veranderd. “Uit laboanalyses die we zaterdag kregen, blijkt dat sommige covidpatiënten zeer besmettelijk zijn. Bovendien blijken er veel superverspreiders rond te lopen”, klinkt het in de omgeving van de premier. “Toen sprongen er vele lichten op rood.”

Experts bevestigen dat die labo-informatie nieuw is, maar ook dat het probleem van de superverspreiders al langer bekend is.

Kritiek op Wilmès 

Een andere reden die wordt aangehaald, is de crisis in Antwerpen. Aangezien men daar niet drastisch genoeg ingrijpt, klinkt het in regeringskringen, moet het maar op hoger niveau gebeuren. “Als Antwerpen in Duitsland lag, dan was de stad met deze besmettingscijfers al lang in lockdown geplaatst.” Een opvallende kritiek. Want terwijl De Wever het federale niveau aanmaant tot meer daadkracht, weerklinkt het verwijt dus ook in de omgekeerde richting.

Intussen wordt er ook kritiek gespuid op het vermeende gebrek aan leiderschap van premier Wilmès, die met haar minderheidsregering maar een beperkte slagkracht heeft. Dat we in deze kakofonie zijn terechtgekomen, is volgens sommigen enkel mogelijk omdat er geen duidelijke kapitein op het schip staat. “Iedereen zegt en doet maar wat.”

Blijft de vraag: moesten de ministers de heisa niet zien aankomen? Tussen neus en lippen erkennen sommigen dat de situatie uit de hand gelopen is na de vorige Veiligheidsraad. Dat de burgemeesters via een draaiboek extra macht kregen om de verspreiding van het longvirus in te dijken, was wel degelijk ingrijpend, klinkt het. Maar omdat enkele burgemeesters hun verstrengingen al eerder aankondigden, leek het alsof de beslissing van de Veiligheidsraad niet meer nodig was. “Daar is de perceptie fout gelopen.”

Los daarvan lijkt iedereen te beseffen dat de besmettingscijfers de jongste dagen ook echt de verkeerde kant uit gaan, en dat ze deze trend donderdag toch wat hebben onderschat. Een inschattingsfout die de politici in de Veiligheidsraad alleszins niet opnieuw willen maken. De drang bij de leden is groot om maandag een krachtig signaal uit te sturen. Een pakket aan maatregelen dat dus niet alleen het virus bestrijdt, maar ook het imago van de Veiligheidsraad weer oplapt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234