Dinsdag 18/05/2021

AchtergrondPolitiek

En toen werd de professor ‘toevallig’ ontslagen na kritiek op minister Wouter Beke

Jan De Maeseneer is professor huisartsgeneeskunde. Beeld © Stefaan Temmerman
Jan De Maeseneer is professor huisartsgeneeskunde.Beeld © Stefaan Temmerman

Een wetenschapper die zich in de media negatief heeft uitgelaten over minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) en zijn beleid is enkele dagen later geruisloos verdwenen uit de Vlaamse Stuurgroep Contactonderzoek. ‘Beke laat niet zien dat hij begrijpt waarover contactonderzoek gaat’, verklaarde professor Jan De Maeseneer (UGent). Vijf dagen na die uitspraak werd hij vervangen. Een politieke afrekening?

“Contactonderzoek is niet alleen een logistiek maar ook een politiek probleem. De ziekenfondsen die het contactonderzoek organiseren, willen hun macht blijkbaar niet afgeven. Er is ook een contract met de overheid van 100 miljoen euro, dat is voor de ziekenfondsen een belangrijk financieel aspect. En we zitten met een minister die geen blijk geeft dat hij begrijpt waar het over gaat.”

Met die snedige passage in Knack luidde emeritus professor Jan De Maeseneer (UGent) begin augustus zonder het te beseffen zijn einde in als lid van de Vlaamse Stuurgroep Contactonderzoek. In die werkgroep is hij sinds april actief namens VIVEL, een netwerkorganisatie voor eerstelijnszorg. Vijf dagen na het interview verving VIVEL hem in de werkgroep. Alles wijst erop dat die wissel er niet zomaar kwam.

Puur toeval

“We spraken bij VIVEL af dat ik geen commentaar zou geven.” Professor Jan De Maeseneer (68) is kort als we hem vragen naar de reden waarom hij deze zomer plots verdween uit de Stuurgroep Contactonderzoek. In dat overlegorgaan buigt De Maeseneer zich al sinds april met andere experts, consultants, kabinetsleden en vertegenwoordigers van zorgorganisaties over het contactonderzoek in Vlaanderen. Verscheidene leden van de werkgroep bevestigen dat de professor zijn functie erg serieus nam. Het abrupte einde? “Dat heeft niks te maken met zijn kritische uitspraken in Knack enkele dagen eerder”, verzekert Caroline Verlinde. Als directeur bij VIVEL spreekt ze over een toevallige samenloop van omstandigheden. “Diezelfde week was beslist dat het contactonderzoek voor een deel ook lokaal zou gebeuren, dat was iets waar De Maeseneer namens VIVEL maanden op gehamerd heeft. Die ‘slag’ was binnengehaald, zeg maar. Dus konden we hem vervangen door iemand die dichter bij het operationele niveau staat.” Verlinde nam zelf plaats in de stuurgroep. Opvallend: Verlinde is jarenlang adjunct-kabinetschef van Jo Vandeurzen (CD&V) geweest, Bekes voorganger.

Politieke manoeuvres

Toch zijn er vragen. Want er zijn in de week voor die beslissing politieke manoeuvres geweest. Zo belde Beke op woensdag 5 augustus – de dag dat het interview gepubliceerd werd – meteen de professor op. “Ik wou weten waarom hij die uitspraken gedaan had”, zegt Beke. “Er zijn onduidelijkheden uitgepraat en we hebben dat gesprek op een normale manier afgerond.” Beke zegt dat hij toen niet aan De Maeseneer vroeg op te stappen. De professor beaamt dat. Toch verschijnt op vrijdag 8 augustus in het verslag van de werkgroep dit: “Vraag van Minister Beke aan VIVEL om zich intern te beraden over haar afvaardiging binnen deze stuurgroep.” Op maandag 11 augustus besliste VIVEL De Maeseneer te vervangen.

“In het bewuste artikel liet professor De Maeseneer zich heel negatief uit over contactopsporing, daarop vroegen we of VIVEL hetzelfde standpunt deelde”, klinkt het op het kabinet. Als dat het zo zou geweest zijn, dan kwam het zitje van VIVEL in het gedrang. Dat bevestigt het Agentschap Zorg & Gezondheid. “Als zij de kritiek deelden, dan kon de vraag gesteld worden of VIVEL het opportuun achtte om in de stuurgroep aanwezig te zijn.” De organisatie had dus de keuze: of afstand nemen van De Maeseneers woorden, of ophoepelen. Op het kabinet zien ze dat anders. “Wij vroegen niet aan VIVEL om de professor te vervangen. Dat hebben zij beslist.” Dat er politieke druk was, kan niemand ontkennen. Het is uitzonderlijk dat een minister persoonlijk naar een kritisch lid van een stuurgroep belt en nog uitzonderlijker dat om twee dagen later aan de organisatie van het kritisch lid te vragen om zich te ‘beraden’ over haar toekomst.

Maar kwam de druk van Beke? Van een strekking op zijn kabinet? De kritiek van De Maeseneer richt zich vooral op de ziekenfondsen. Zij hebben een zeer sterke connectie met het kabinet-Beke. Adjunct-kabinetschef Katrien Van Kets komt van de CM en de adviseur contactonderzoek Michiel Callens is een CM-werknemer. Die laatste is ook Bekes vertegenwoordiger in de stuurgroep waar De Maeseneer moest vertrekken. CM-voorzitter Luc Van Gorp is eveneens lid van die stuurgroep. Was voor hen de maat vol? In de Stuurgroep Contactonderzoek werd er alleszins al langer gesakkerd dat er te veel kritiek was in de media. In meerdere verslagen werd gehamerd op ‘positieve communicatie’. Vooral De Maeseneers verwijzing naar “het contract van 100 miljoen euro” waar de ziekenfondsen zich aan zouden vastklampen, lag gevoelig.

De Maeseneer gaat niet in op onze vragen. “Ik ben al lang blij dat er nu ook lokaal contactonderzoek op poten gezet wordt. Ik kan dit plaatsen. Alleen vind ik het jammer dat mijn exit op deze manier verlopen is. Een beetje meer respect was aangenaam geweest.” Bij de oppositie in het Vlaams parlement klinkt het scherper. “Als het klopt dat Beke een van de meest gerenommeerde gezondheidsexperts uit de stuurgroep contactonderzoek heeft laten zetten omwille van zijn kritische houding, dan vraag ik mij af waar de minister het meest bezorgd om is: zijn ego of de gezondheidscrisis?”, zegt Hannes Anaf van Sp.a. “Dit moet uitgeklaard worden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234