Dinsdag 31/03/2020

En plots staat je kunst op een app

Illustrator Gilles Vranckx zag een van zijn tekeningen opduiken op de populaire filter-app Prisma. Zonder toestemming wordt zijn Heisenberg-portret én zijn stijl gebruikt. Maar protesteren is moeilijk. Van het eerste heeft hij niet het recht, van het tweede bestaat er geen.

Volgens de laatste cijfers is de foto-app Prisma al 55 miljoen keer gedownload. Via die toepassing kunnen foto's er plots uitzien als een schilderij van Picasso of Van Gogh. De populairste van die filters heet Heisenberg, naar het personage Walter White in Breaking Bad. De bijbehorende tekening in de app is van de hand van de Vlaamse illustrator Gilles Vranckx (41). Toch is hem nooit iets gevraagd.

"Ik heb die tekening niet in opdracht gemaakt", vertelt hij. "Ze is ook nooit officieel gepubliceerd. Ik heb ze gewoon gepost op sociale media en mijn blog. Het waren vrienden die me erop wezen dat mijn tekening in de app werd gebruikt." Aanvankelijk heette de filter 'Heisenberg by Gilles Vranckx', maar na enkele weken is dat simpelweg 'Heisenberg' geworden. Wel staat de handtekening van de illustrator nog in de afbeelding.

"Prisma heeft me nooit om mijn toelating gevraagd", zegt hij. "Natuurlijk is het mooie reclame, dankzij mijn handtekening hebben heel wat mensen nu mijn verdere werk online gevonden. Maar ik vind het niet oké dat mijn stijl via die filter wordt gekopieerd. Ik werk al heel mijn leven aan die stijl."

Er zit geen groot bedrijf achter de app: hij is ontworpen door één kerel, de Rus Alexey Moiseenkov. Misschien is hij zich van geen kwaad bewust. Maar nu hij Prisma wil verkopen aan Facebook, lijkt er plots wel veel geld mee gemoeid. Toch heeft Vranckx de ontwikkelaar nog niet zelf gecontacteerd. "Dat is me afgeraden," zegt hij. "Dan zou hij waarschijnlijk gewoon mijn tekening verwijderen en doen alsof er niets aan de hand is."

Probleem van portretrecht

Toch is het niet zeker dat Vranckx zijn slag thuishaalt, mocht hij een zaak tegen het bedrijf Prisma Labs starten. Zo kunnen er problemen opduiken bij het commercialiseren, zegt advocaat Jeff Keustermans, gespecialiseerd in auteursrecht. "Omdat de tekening is gebaseerd op iets bestaand, een foto of beeld uit de tv-reeks, kan hier hetzelfde gebeuren als de zaak van die fotografe tegen Luc Tuymans. Dan spreken we van een auteursrechtelijke inbreuk op de rechten van de fotograaf of cineast, waarop de tekening is gebaseerd."

Dat is mogelijk niet het geval, omdat Vranckx' tekening niet een op een van een bestaand beeld is afgeleid, maar een geheel aan research van het personage uit Breaking Bad.

Maar ook dan blijft het probleem van portretrecht overeind. Zo vroeg Vranckx geen toestemming aan acteur Bryan Cranston of hij hem wel mocht afbeelden. "Dat de acteur een publiek figuur is, helpt dan niet", zegt Keustermans. "Die man verdient zijn kost met zijn uiterlijke verschijning, dus blijft het portretrecht van kracht. In Vlaanderen is er een precedent, van Kim Clijsters wier gezicht plots op T-shirts werd gedrukt. Dat mag dus niet."

Voor Vranckx gaat het ook niet in de eerste plaats over het mogelijk verkopen van zijn tekening aan Prisma. "Ik wil hier niet per se rijk mee worden, maar ik wil wel een rechtvaardige deal", zegt hij. "Met die filter imiteren ze mijn stijl, en stijl is niet auteursrechtelijk beschermd. Maar de stijl waarin ik de 'Heisenberg'-tekening heb gemaakt, is wel mijn handelsmerk."

Volgens Keustermans heeft Vranckx in principe wel recht op naamsvermelding als auteur van de tekening, want dat betreft een moreel auteursrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234