Woensdag 08/07/2020

En nu weer bezuinigen

Alexis Tsipras ontwaakte de ochtend na zijn overwinning met een gigantische bui boven zijn hoofd. De linkse leider moet zich nu gaan richten op de toekomst. De campagne is voorbij, het bezuinigen nog lang niet.

Waarnemers wachten zenuwachtig af. De dissidenten uit Syriza zijn door de verkiezingen uit het parlement geveegd en Tsipras heeft samen met zijn coalitiepartner genoeg zetels om de bezuinigingen door te voeren uit het akkoord waarmee een Grieks faillissement deze zomer op het nippertje werd vermeden. Maar zijn eerste boodschap aan het Griekse volk was dat zij synoniem stonden voor verzet en trots. En tijdens zijn campagne zei de 41-jarige politicus al dat er nog vele strijden zouden worden gestreden, te beginnen bij de kwijtschelding van de staatsschuld.

Gaat Tsipras de komende maanden braaf bezuinigen of kunnen we meer oproer in Europa verwachten? En is de linkse leider wel in staat de bezuinigingen, privatiseringen en hervormingen door te voeren waar hij zelf niet in gelooft?

Kredietbeoordelaar Fitch was er maandagochtend nog niet zo zeker van. Volgens de kredietbeoordelaar is de kans dat het bezuinigingsakkoord het haalt nog zeer klein. "De regering staat niet volledig achter het programma en haar onderhandelingspositie blijft onvoorspelbaar", oordeelde Fitch.

Gekke partij

De waarschijnlijke coalitiepartner stelt ook niet gerust. Voorzitter van het Europese Parlement Martin Schulz verklaarde maandag op de radio dat hij Tsipras had opgebeld met de vraag waarom hij opnieuw een coalitie wilde vormen met "deze gekke, extreem rechtse partij". Een van de weinige overeenkomsten tussen Syriza en Onafhankelijke Grieken is hun afkeer van bezuinigingen. Dat klonk nog enigszins logisch toen Syriza in januari begon te onderhandelen, maar veroorzaakt onrust nu de regering net moet gaan bezuinigen.

"Het grootste probleem voor Tsipras is dat hij zo snel mogelijk moet bezuinigen, omdat eind oktober al een evaluatie plaatsvindt", zegt Aristides Hatzis, hoogleraar rechten en economie aan de Universiteit van Athene. Alleen na een positieve evaluatie wordt het eerste deel van de noodlening beschikbaar en alleen na een succesvolle evaluatie zal een discussie beginnen over schuldverlichting. "Maar de nieuwe maatregelen zijn heel zwaar", zegt Hatzis. "Het pensioenstelsel moet worden omgegooid en de belasting voor boeren gaat omhoog. Hun reactie zal een woeste zijn."

Hervormen is niet eenvoudig in Griekenland, waar sommige belangengroepen zo goed georganiseerd zijn dat hun leden zelf zetels hebben in het parlement. De regering van Nieuwe Democratie verzette zich niet tegen de door de geldschieters geëiste maatregelen, maar slaagde er toch niet in ze door te voeren. "Ze durfden de confrontatie niet aan te gaan", zegt Stathis Kalyvas, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Yale. "Ze stemden wel over wetten, maar voerden de decreten die daaruit voortvloeiden niet uit. Alleen naar het aantal doorgevoerde wetten kijken is dus niet genoeg. Maar ik denk dat de Europese instanties dat inmiddels wel hebben geleerd, alleen verdwaal je gemakkelijk in het bureaucratische doolhof."

Dankzij de verkiezingen maakt Tsipras meer kans, denkt Kalyvas. "De Grieken hebben voor dit programma gestemd", zegt hij. "Misschien zullen ze hem een kans geven. Alleen weet ik niet of hij de juiste mensen op de bank heeft zitten. Zijn team bestaat vooral uit hoogleraren, maar met ons publieke stelsel heb je duidelijke leiders nodig. De sturing moet van bovenaf komen en ik weet niet of die er is. Mijn hoop is de ambitie van Tsipras. Hij wil graag regeren en weet dat hij in Europa geen ruimte meer heeft om te manoeuvreren. Die tijd is voorbij en gelukkig hebben we het overleefd."

Maar het lukt alleen als Tsipras snel aan de slag gaat, benadrukt zijn collega Hatzis. "In oktober worden de repercussies van de kredietcontroles al voelbaar, met ontslagen en faillissementen.' Daar komen de geplande bezuinigingen nog bij. De goodwill van de Grieken zal niet lang blijven duren."

Na veertien keer eindelijk prijs

Na veertien mislukte pogingen is het dan gelukt: 23 jaar na de oprichting van zijn partij mag Vassilis Leventis (63) eindelijk plaatsnemen in het Griekse parlement. De 3,4 procent van de stemmen die zondag naar de conservatieve Unie van Centristen gingen zijn duidelijke stemmen van onvrede. De Grieken zien Leventis al jaren als een grap. Ze groeiden op met zijn tv-tirades, waarin hij corrupte en cliëntelistische politici kanker toewenste. Terwijl 44 procent van de potentiële kiezers niet ging stemmen en de dissidenten uit Syriza de kiesdrempel niet haalden, mag Leventis met negen zetels het parlement in. Hij moet er zelf nog een beetje aan wennen. "Alle ogen zijn ineens op mij gericht", zei hij in The Irish Times. "En ik wil mijn kiezers niet bedriegen."

Maar meteen is hij in een schandaal verwikkeld. Om zijn lijst gevuld te krijgen had hij zowel een broer als een nicht gevraagd. Hij had zich nog ingehouden, probeerde de politicus zich te verweren. "Ik heb nog een broer die hoogleraar rechten is, die heb ik niet op de lijst gezet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234