Woensdag 27/10/2021

En nu is Spanje weer aan zet

Carles Puigdemont drijft de zaken dan toch niet op de spits. De Catalaanse minister-president heeft de onafhankelijkheid van de regio niet uitgeroepen en trekt enkele weken uit voor eventuele gesprekken. De bal ligt zo opnieuw in het kamp van de Spaanse premier Mariano Rajoy.

Niet alleen Spanje, maar heel Europa keek uit naar de toespraak van de Catalaanse premier. Maar tegen de verwachtingen, en de wensen van zijn radicaal-linkse coalitiepartner CUP in, riep Carles Puigdemont niet de onafhankelijkheid van Catalonië uit. Hij heeft voorgesteld om die boodschap "enkele weken" op te schorten om zo de kans geven aan verdere dialoog met de centrale regering in Madrid. "Het volk wenst de onafhankelijkheid van Catalonië. Ik wil hen volgen. Maar we doen vandaag een gebaar van verantwoordelijkheid ten gunste van verdere dialoog."

Wel stelde Puigdemont, die in een lange toespraak de recente Catalaanse geschiedenis behandelde, dat de centrale overheid elke eerdere vraag tot dialoog resoluut heeft afgewezen. Hij richtte zich in het Spaans tot de Spanjaarden. "Het antwoord was steeds een radicale weigering, gevolgd door de vervolging van de Catalaanse instellingen en hun leiders. Wij hebben niets tegen Spanje of de Spanjaarden, maar de relatie werkt niet meer en is onhoudbaar geworden. Wij zijn geen gekken, geen misdadigers en geen putschisten. Wij zijn normale mensen die willen stemmen."

Harde lijn

Zijn toespraak kwam na een door het Grondwettelijk Hof verboden en door hardhandig politie-ingrijpen ontsierd referendum van 1 oktober. Zo'n 90 procent van de stemgerechtigde Catalanen koos voor onafhankelijkheid, al bedroeg de opkomst wel 'slechts' 43 procent. Afgelopen weekend kwamen bovendien honderdduizenden Catalanen op straat om te betogen tegen een afscheuring van de regio. "Inzetten op dialoog is daarom het beste wat Puigdemont kon doen", zegt professor Europese Politiek Hendrik Vos (UGent). "Zo kan hij er op elegante wijze uit raken."

Het is maar de vraag of de Spaanse regering gesprekken wil opstarten. Premier Rajoy houdt tot nu een harde lijn aan en liet eerder al verstaan dat het een optie is om een beroep te doen op artikel 155 van de Spaanse grondwet. Als dat gebeurt, wordt een einde gemaakt aan de autonomie van Catalonië. Binnen de Spaanse regering valt nu te verstaan dat "deze impliciete onafhankelijkheidsverklaring ontoelaatbaar" is en neerkomt op een vorm van "chantage". Rajoy, die gisterenavond in het regeringspaleis Moncloa samenkwam met zijn vicepresident en de minister van Justitie, spreekt het Spaanse parlement vanmiddag toe en zal dan hoogstwaarschijnlijk reageren op de uitspraken van Puigdemont.

"Alle druk lag op Puigdemont, maar hij schuift die nu door naar Madrid", zegt politiek filosoof Luuk van Middelaar, een van de voornaamste waarnemers van de Europese politiek. "De informele Europese druk op Rajoy om tot een gesprek te komen zal toenemen. Hij verschool zich tot nu achter achterhaalde constitutionele argumenten, waarmee hij volgens mij een vergissing begaat. Puigdemont heeft nu een goede zet gedaan. Alleen ben ik er niet gerust op. Tijdens de eurocrisis ging Rajoy stug door met zijn besparingsplannen, ook tegen een groot deel van de publieke opinie in. Het is daarom een reëel gevaar dat hij ook nu niet van zijn lijn afwijkt. Ook omdat in Madrileense kringen deze zet kan worden gezien als een gebrek aan Catalaanse durf."

4

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234