Maandag 27/03/2023

NieuwsPortugal

En nu is Roman Abramovitsj ook een Portugees. Hoe is dat gebeurd?

Miljardair Roman Abramovitsj (midden) verlaat zijn superjacht Pelorus in Lissabon tijden het Europees kampioenschap voetbal in 2004. Nu is hij zelf Portugees.  Beeld Getty Images
Miljardair Roman Abramovitsj (midden) verlaat zijn superjacht Pelorus in Lissabon tijden het Europees kampioenschap voetbal in 2004. Nu is hij zelf Portugees.Beeld Getty Images

Roman Abramovitsj, de bekendste Russische oligarch, is ook een Portugees. Hoe dat in hemelsnaam kon gebeuren, is een vraag die de media in Portugal sinds de inval in Oekraïne nog meer bezighoudt.

Dion Mebius

Het schandaal begon met zoiets nobels als het rechtzetten van een historisch onrecht. In 2013 besloot Portugal om paspoorten toe te kennen aan de nazaten van de tienduizenden Joden die in 1496 door koning Emanuel I het land waren uitgejaagd, in een tijd waarin het antisemitisme op het hele Iberisch schiereiland oplaaide. Meegesleept door alle goede bedoelingen ging het Portugese parlement binnen anderhalve maand unaniem akkoord. Dit was een tijd om boete te doen, niet om kritisch parlementje te spelen.

Een simpel rekensommetje had volstaan om te zien tot welke chaos de wet zou leiden. In een half millennium kunnen zomaar twintig nieuwe generaties zijn geboren: een Portugese Jood die destijds werd verbannen en waarvan de nazaten gemiddeld twee kinderen kregen, heeft nu meer dan een miljoen nakomelingen. Daar komt bij dat aanvragers van het paspoort nauwelijks bewijs voor hun afkomst hoefden aan te leveren. Iets vaags als een ‘familieherinnering’ kon voldoende zijn voor de Joodse gemeenschappen in Porto en Lissabon, die de aanvragen moesten toetsen.

Knap speurwerk

Het resultaat: tot dit jaar maakten bijna 57.000 buitenlanders gebruik van deze route om een Portugees en dus EU-paspoort te krijgen. Slechts driehonderd aanvragen werden afgewezen. Ook Roman Abramovitsj kreeg een paspoort, werd in december duidelijk na knap speurwerk van krant Público. De scheidend eigenaar van voetbalclub Chelsea bleek al sinds april zo Portugees als Cristiano Ronaldo. Meteen zette de krant vette vraagtekens bij zijn Iberische wortels. Er was alleen iets over te lezen op de Wikipedia-pagina van de oligarch, in passages die pas in de loop van 2021 waren toegevoegd.

Sinds de Russische inval in Oekraïne is Abramovitsj een pijnlijk symbool geworden voor de manier waarop Portugal jarenlang de deur openzette voor rijke Russen, de ogen sluitend voor banden met het Kremlin. Het oligarchengeld was meer dan welkom. Vermogende buitenlanders kregen een ‘gouden visum’ als ze minstens een half miljoen euro investeerden in vastgoed. Van dat programma sloot Lissabon eind februari Russische staatsburgers uit, maar in tien jaar tijd hadden al 431 Russen zo’n gouden toegangsticket gekregen, zoals onlangs werd blootgelegd door persbureau Lusa.

Rabbijn gearresteerd

Público ging intussen verder met het leegscheppen van de beerput van de Joodse paspoorten. Van de aanvragen blijkt 90 procent goedgekeurd door de gemeenschap in Porto. Ook die van Abramovitsj. Leden van de gemeenschap streken vermoedelijk miljoenen euro’s op voor hun diensten. De rabbijn die de aanvraag van Abramovitsj goedkeurde werd op 12 maart gearresteerd, vlak voor een vlucht naar Israël.

Verdenkingen rijzen nu ook over politici: een van de toenmalige indieners van de paspoortwet, een prominent lid van de huidige regeringspartij Partido Socialista, is de nicht van een verdachte uit de Porto-gemeenschap. In een vlammend commentaar eiste Público-hoofdredacteur Manuel Carvalho politieke verantwoording voor de manier waarop zijn nationaliteit ‘handelswaar’ was geworden. “Was het medeplichtigheid, incompetentie of blindheid?”

Abramovitsj mag zijn Portugees paspoort voorlopig houden. De regering van premier Antonio Costa ziet geen juridische mogelijkheid om hem het burgerschap te ontnemen. En de leiding van de Joodse gemeenschap in Porto? Die bespeurt in de beschuldigingen een nieuwe golf van antisemitisme, vijf eeuwen na de duivelse beslissing van Emanuel I.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234