Vrijdag 22/11/2019

En ineens gooide de nationale ploeg van Australië het cleane imago van cricket aan diggelen

De Australische cricket-kapitein Steve Smith is geschorst nadat een schandaal rond een gemanipuleerde bal uitbrak. Beeld REUTERS

Heel Australië staat in rep en roer, en de cricketwereld reageert al even gechoqueerd. De reden is een bal, meer bepaald een gemanipuleerde cricketbal, waarmee het Australische nationale team het cleane imago van de sport aan diggelen gooide. Een bedroefde premier Malcolm Turnbull: "Dit is niet te geloven."

In Australië wordt weleens gezegd dat kapitein van het nationale cricketteam de tweede belangrijkste baan in het land is. Het is een rol die de sport overstijgt, en die een zeker moreel gezag met zich meebrengt. In de voorbije 30 jaar hebben drie kapiteins van het nationale cricketteam de Australian of the Year Award in de wacht gesleept.

De kans is klein dat Steve Smith, de kapitein van het huidige nationale cricketteam en een van de beste spelers uit de Australische geschiedenis, het ooit tot Australiër van het jaar zal schoppen. Zaterdag gaf hij toe dat hij een plannetje had bedacht om met de cricketbal te knoeien tijdens een wedstrijd in Zuid-Afrika, om zo een oneerlijk voordeel te hebben. Het was een bekentenis die de cricketsport, die nooit om morele grootspraak verlegen zit, op haar grondvesten deed daveren.

Australisch premier Malcolm Turnbull. Beeld AFP

De onthulling bracht het nationale team in verlegenheid. De supporters en de cricketgemeenschap waren met verstomming geslagen, zelfs de Australische premier uitte zijn verontwaardiging. Het lijdt geen twijfel dat het schandaal verstrekkende gevolgen zal hebben voor het team en de spelers.

Grof

Smith gaf toe dat hij na gesprekken met enkele spelers Cameron Bancroft, zijn minst ervaren ploeggenoot, had gevraagd de bal te manipuleren met behulp van een stuk gele plakband en wat grind en zand. Door de bal aan één kant grover te maken, gaat hij minder voorspelbaar bewegen, waardoor het moeilijker is voor de batsman van de tegenpartij om hem goed te raken.

De handelingen van Bancroft waren goed te zien op beelden die gemaakt werden tijdens de derde dag van de vijf dagen durende belangrijke testmatch tegen Zuid-Afrika. Cricket Australia, de nationale cricketbond, nam Smith prompt zijn kapiteinsband af, een ongeziene gebeurtenis in de nationale cricketgeschiedenis. De International Cricket Council, de wereldcricketbond, trok ook zijn premie in en schorste hem voor één testmatch.

De Australische bond stuurde meteen een onderzoeksteam naar Zuid-Afrika om de zaak tot op de bodem uit te spitten. Het is zeer de vraag of Smith zijn land nog ooit zal kunnen aanvoeren.

“Dit is choquerend. Het is totaal fout”, zei Malcolm Turnbull, de Australische eerste minister. Hij merkte op dat cricketspelers hoger geacht worden dan politici. “Onze cricketspelers zijn rolmodellen, en cricket staat voor fair play”, zei Turnbull. “Hoe kan het dat ons team zo valsspeelt? Het is niet te geloven.”
Volgens Adam Gilchrist, een voormalige Australische international, is het Australische cricketteam momenteel de risee van de hele sportwereld.

Valsspelen toegeven zou in elke sport opmerkelijk zijn. Maar in het cricket, traditioneel een moreel baken in de sportwereld, is het ronduit schokkend. In de inleiding tot de officiële reglementen staat: “Cricket is een spel dat veel van zijn unieke aantrekkingskracht haalt uit het feit dat het niet alleen volgens zijn reglementen gespeeld moet worden, maar ook naar de geest van het spel.” De notie ‘de geest van het cricket’ wordt op alle niveaus van het spel regelmatig aangehaald. De International Cricket Council reikt in het licht van de notie zelfs een prijs uit om bijzondere blijken van sportiviteit te belonen.

Mythe

Het is misschien een mooi imago, maar het is ook een mythe. Cricket heeft altijd zijn gok- en omkoopschandalen gehad, en dat van bij zijn prille ontstaan in de achttiende eeuw. Fraude bij spelers en wedstrijdleiding blijft de sport achtervolgen, en menigeen maakt zich zorgen over  dopinggebruik en wangedrag bij spelers.

Ook geknoei met de bal is allerminst nieuw. Het idee erachter is dat je het baloppervlak aan één kant wat ruwer maakt, zodat het traject van de bal minder voorspelbaar wordt. Beschuldigingen van geknoei met de bal gaan minstens terug tot 1921, toen de kapitein van Engeland, J.W.H.T. Douglas, ermee dreigde zijn Australische opponent Arthur Mailey aan te geven omdat die hars had gebruikt om een betere grip op de bal te hebben. Mailey zou daarop geantwoord hebben dat Douglas de bal met zijn vingernagel had bewerkt.

In de voorbije 25 jaar werden internationale cricketspelers wel vaker gestraft omdat ze met de bal geknoeid hadden. Ze gebruikten modder die ze in een broekzak hadden zitten, keelpastilles, of schuurden de bal tegen de rits van hun broek aan. Sommigen beten zelfs in de bal, zoals de Pakistaanse kapitein Shahid Afridi, die daar in 2010 voor veroordeeld werd.

Ook muntjes en zoete snoepjes kunnen snode doelen dienen. In 2005 won Engeland de Ashes, een wedstrijd tussen Engeland en Australië. Achteraf gaf de Engelse speler Marcus Trescothick toe dat hij speeksel aan één kant van de bal had aangebracht, nadat hij op muntjes had gezogen. Het traject zou ook beïnvloed worden door de bal aan één kant glanzender te maken.
En toen Australië in 2016 thuis tegen Zuid-Afrika speelde, werd de Zuid-Afrikaanse kapitein Faf du Plessis er eveneens op betrapt op muntjes te zuigen om daarna speeksel op de bal te doen. Hij moest later zijn wedstrijdpremie inleveren.

Grijze zone

De incidenten tonen aan hoe moeilijk het is om geknoei met de bal uit de wereld te helpen. Het is ook aartsmoeilijk om het te bewijzen – speeksel op de bal doen is toegestaan, maar niet als je vooraf op muntjes hebt gezogen. Sommigen stellen daarom voor om de wetten te wijzigen en bepaalde manieren om de bal te behandelen die je moeilijk kunt controleren, te legaliseren. Zoals speeksel aanbrengen na het zuigen op snoepjes of muntjes.

Het is een grijze zone. Toch wordt wat Bancroft deed – en zeker wat Smith hem deed doen – beschouwd als flagrant bedrog. Erger wellicht is wat het vertelt over het team en zijn bereidheid om de regels te overtreden om een goed resultaat te behalen. Toen Australië onlangs de Ashes tegen Engeland won, kreeg het team zware kritiek voor wat in het cricket sledging wordt genoemd – het verbaal intimideren van de tegenstander – en voor de korte pitches, waarbij de bal bewust hard en kort geworpen wordt zodat hij in de richting van het hoofd van de batsman botst.

James Sutherland, de CEO van Cricket Australia, zei: “Alle Australiërs willen antwoorden.”

David Richardson, de CEO van de International Cricket Council, vond dat leiders van het Australische team “duidelijk tegen de geest van het spel” hadden gehandeld en dat het bedrog “de integriteit van de wedstrijd, de spelers en de sport aanzienlijke schade heeft toegebracht”.

Voor de betrokkenen kunnen de financiële gevolgen en de morele verontwaardiging nog jaren aanslepen. Smith kondigde maandag aan dat hij niet langer kapitein van de Rajasthan Royals zal zijn, een club in de Indiase eerste klasse waarmee hij onlangs een contract sloot dat hem 2 miljoen dollar per jaar zou opleveren.

Flagrant, dom en onvolwassen

Maar niet alleen de spelers dragen de gevolgen van het schandaal. Ook Cricket Australia betaalt wellicht het gelag. Toen beelden van het geknoei van Bancroft zich begonnen te verspreiden, roerden ook de sponsors zich. Sanitarium, een voedingsbedrijf en de hoofdsponsor, noemde het incident “een beschamende episode voor de Australische sport”. De timing is heel ongelukkig, aangezien Cricket Australia op dit moment onderhandelt over de uitzendrechten van het Australische cricket voor de komende vijf jaar.

Misschien kwam de scherpste reactie wel van Jim Maxwell, die beschouwd wordt als de stem van het Australische cricket. Toen hij tijdens de testwedstrijd live commentaar aan het geven was, moest hij zijn tranen bedwingen. “Ik stoor me alsmaar meer aan de arrogantie van de spelers en de manier waarop ze zich gedragen”, zei hij. Het geknoei met de bal noemde hij “zo flagrant, zo dom, naïef en onvolwassen”.

De vernedering van het bedrog werd nog wat groter door het resultaat van de wedstrijd. Australië verloor met 322 runs en staat 2-1 achter met nog één wedstrijd te gaan. Voor Australië staat er straks in Johannesburg veel meer dan een gelijkspel op het spel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234