Dinsdag 26/10/2021

Analyse

En de regering, ze ploegde voort

null Beeld © belga
Beeld © belga

Fiscale rechtvaardigheid. Dat was net als vorig jaar het grote thema van de betoging. De massale opkomst herinnert vooral CD&V eraan dat het debacle van de tax shift nog niet verteerd is. Toch zal de politieke impact beperkt zijn.

Het beleid moet beter worden uitgelegd, was eind vorig jaar de analyse van de regering-Michel na zoveel sociaal protest. Er is nu een jaar uitgelegd en de onrust lijkt niet verdwenen. Met (volgens de politie) 80.000 mensen op straat overtreffen de bonden de verwachtingen. Zelf hebben ze het over 100.000, waarmee ze plots in de buurt komen van de ongeziene 120.000 van vorig jaar.

De voornaamste schuldige van het ongenoegen: de tax shift. Maandenlang was dat het zoethoudertje voor de vakbonden. ACV-voorzitter Marc Leemans en co. stemden in januari pas in om te ontwapenen, nadat premier Charles Michel (MR) een grote belastinghervorming had beloofd. Ook minister van Werk Kris Peeters (CD&V) profileerde zich als de grote voorvechter. Bij kritiek op bijvoorbeeld de indexsprong suste hij: "Er komt nog een tax shift".

Maar toen het akkoord deze zomer uit de bus kwam, strookte dat niet met wat er was 'uitgelegd'. In tegenstelling dat de ambities van Peeters kwam er geen duidelijke bijdrage van de grote vermogens. Gevolg: tax shift, het magische woord voor eerlijke belastingen, is voor de bonden verworden tot een scheldwoord. Terwijl in letterlijk elke betoging of manifestatie voor de zomer slogans te lezen waren pro tax shift, was nét het protest tegen die tax shift gisteren de grote mobilisator.

Sociaal overleg

Een kaakslag voor CD&V? Binnen de linkervleugel van de partij zit men stiekem te juichen bij zo'n grote opkomst. "Het rechtvaardigheidsgevoel wringt nog altijd, dat is wel duidelijk", zegt Kamerlid Stefaan Vercamer. "De regering heeft een duidelijk signaal, dat leeft in alle lagen van de bevolking, genegeerd."

Voorzitter Wouter Beke (CD&V) had enkele weken geleden nochtans geponeerd dat de bladzijde van de tax shift definitief moest worden omgeslagen. Het akkoord zou voluit worden verdedigd. Zijn woorden zijn duidelijk nog niet tot iedereen doorgedrongen. Voor Vercamer is het duidelijk: als er de nieuwe begrotingsingrepen komen, dan moeten die in de eerste plaats worden gedragen door de breedste schouders.

Ook ACV-voorzitter Marc Leemans voelt de gespletenheid bij de christendemocraten. "We zullen blijven drukken op de blauwe plek van de regering", zegt hij. "Misschien dat één coalitiepartner dat harder voelt dan de andere. Maar als er eentje slecht in zijn vel zit, dan weegt dat ook door op de anderen."

Alleen, de kans dat de Open Vld en N-VA zullen toegeven aan die druk, lijkt bijzonder klein. De grote lijnen van het tax shift-akkoord liggen vast, ook al zitten de topministers deze week samen om de laatste losse eindjes aan elkaar te knopen. Misschien dat er links en rechts een extra inspanning kan worden gedaan voor de laagste lonen, maar dat zal een pleister op een houten been zijn voor de bonden.

Een nieuwe belastinghervorming organiseren of het terugschroeven van grote sociaal-economische hervormingen is al helemaal uitgesloten. Ook de anders voluntaristische Peeters lijkt dat te beseffen. In een korte reactie zei hij begrip te hebben voor de verzuchtingen van de vakbonden en alles op alles te zetten "voor jobbehoud en jobcreatie". Over fiscale rechtvaardigheid repte hij, in tegenstelling tot in het verleden, geen woord.

Het is nu eenmaal zo dat het regeerakkoord de absolute leidraad is voor de ploeg-Michel. Daaraan tornen, zal de hele regering uit evenwicht brengen. Ook het voorbije jaar was de impact van de betogers minimaal: van de uitgetekende grondlijnen werd niet afgeweken. Open Vld en N-VA zijn daarom ook nu formeel: wij doen voort. Tekenend was ook dat de bonden na afloop van de betoging niet werden ontvangen door de regering, nochtans een traditie. Zoveel dedain zit bij de vakbondstoppers hoog.

Toch kunnen ze op een subtielere manier impact hebben: via het sociaal overleg. Dat wint door de betoging weer aan belang. De waaier aan onderwerpen is breed. Vandaag komt de Groep van Tien bijvoorbeeld al samen om te praten over de tweede pensioenpijler. Later dit jaar hebben ze het onder meer over werkbaar werk en de grote pensioenhervorming. Alleen, meer dan bijsturen van wat de regering al heeft beslist, zit er daar niet in.

Politieke keuze

De regering houdt met andere woorden vast aan haar ideologische lijn, en veel valt daar eigelijk niet aan 'uit te leggen'. Het is een politieke keuze geweest. Het uitgangspunt is dat tegen het einde van de legislatuur de economie weer aantrekt, er jobs bijkomen en meer welvaart zal zijn. Dan moeten de genomen maatregelen voor zich spreken. Een groot risico, want niet enkel de nationale politiek stuurt de economie van een klein land als België.

Eén ding staat wel vast: net zolang zullen de bonden actie blijven voeren en hun ongenoegen uiten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234