Zaterdag 10/04/2021

'En dan sturen ze nog een vrouw ook'

Vrouwen winnen stilaan veld in de politiek. Vooral op lokaal niveau en in landelijke, kleinere gemeenten speelt echter nog steeds een uitgesproken mannencultuur die sommige vrouwen afstoot. 'Vrouwen die wel verkozen zijn, haken daardoor vroegtijdig af', zegt Vera Claes (SP.A).

Brussel

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

'Ik ken niet veel leuke vrouwen in de politiek, ze zijn vaak ambitieuzer, meer geharnast, humorlozer, ze moeten altijd scoren. Met mannen kun je na een zakelijk conflict best een glas drinken, vergeet dat maar bij vrouwen", zegt het Nederlandse CDA-Kamerlid H. Hillen in het vrouwenblad Opzij van september 1998. Uit een rondvraag van De Morgen bij vrouwen die als groeiende maar nog steeds significante minderheid actief zijn in de lokale politiek blijkt dat net dat glas drinken een probleem kan zijn. Soms kun je ook niet anders dan een kloon van The Iron Lady worden om je in de machocultuur van de gemeentepolitiek overeind te houden.

Over de mentaliteit in de lokale politiek is nog geen onderzoek gevoerd en cijferanalyses van de laatste gemeenteraadsverkiezingen van 8 oktober 2000 weerspiegelen goed nieuws. Het aantal vrouwelijke vertegenwoordigers is sinds die dag gestegen met bijna 8 procent in vergelijking met de verkiezingen van 1994. Er is echter nog sprake van een fiks glazen plafond. Niet meer dan 30 procent van de mandatarissen in de gemeenteraad en slechts 18 procent van de leden van het schepencollege is een vrouw. In nog 33 procent van de 308 Vlaamse gemeenten zetelt een schepencollege waarin geen enkele vrouw zit. Van het totale aantal schepenen is 20 procent een vrouw, maar er zijn minder dan 10 procent burgemeesters. Volgens sommigen, onder wie de Nederlandstalige Vrouwenraad (NVR), is er evenwel meer aan de hand dan een historische numerieke achterstand. Wat opvalt, is dat in de lokale politiek niet beduidend meer vrouwen actief zijn dan in de nationale politiek, terwijl aangenomen kan worden dat de lokale politiek minder drempels en struikelblokken voor vrouwen inhoudt en bijvoorbeeld beter combineerbaar is met een druk beroepsleven en een gezin.

Op zich is de politiek met zijn avondlijke vergaderingen sowieso al afgestemd op mannen. Getuigenissen wijzen er verder op dat er in sommige gemeenteraden informele regels en praktijken heersen die vrouwen afstoten. "Er zijn laatst wel weer meer vrouwen verkozen, maar dat wil nog niet zeggen dat ze het zes jaar uithouden. Wij ondervinden dat vrouwen die het na een paar jaar in de lokale politiek voor bekeken houden, geen uitzondering zijn. Het gebeurt dat de lokale afdelingen niet voldoende vrouwen vinden. 'Kom ze dan zelf zoeken, ze zijn er niet', krijgen we dan te horen. In de steden en op nationaal niveau valt het beter mee omdat de mentaliteitswijziging daar al een feit is", zegt Claes. Christine Grauwels, die nu in het Vlaams Parlement zit voor Agalev en die zes jaar gemeenteraadslid was in Keerbergen, hield wel vol, ondanks het niet mis te verstane seksisme van de collega's.Grauwels: "Op mijn eerste gemeenteraad werd ik al meteen uitgescholden omdat ik oorspronkelijk uit Leuven kom. 'En dan sturen ze nog een vrouw ook', was het commentaar." Wat ook in veel verhalen van vrouwelijke gemeenteraadsleden terugkomt, is "die verdomde cafécultuur". "De beslissingen werden niet zozeer op de gemeenteraden genomen, maar altijd achteraf op café. Als jonge moeder kon ik echter maar zelden mee en als ik dat dan al deed, werd ik genegeerd", zegt Grauwels. Volgens Claes zorgen onder andere die cafébeslissingen ervoor dat het afvalpercentage bij vrouwen hoger ligt dan bij mannen. Claes: "Vrouwen willen concreet iets kunnen betekenen. Wie ziet dat de beslissingen achteraf aan de toog genomen worden, raakt dan snel gedemotiveerd." Zo niet Lilly-Anne Coppens (58), die voor de VLD in de gemeenteraad van Sint-Niklaas zetelt. "Ik ga gewoon mee tooghangen en ik voel me nooit minder en dat laat ik merken. Als je wilt, kun je echt wel je mannetje staan, maar ik heb dan ook geen kinderen." Coppens geeft wel toe dat "de mannen toch liever alles onder mannen zouden regelen." Sofie Brat (25) is gemeenteraadslid voor de CD&V in Mortsel, waar een vrouwelijke burgemeester verkozen is. Dat zorgt ervoor dat de gemeenteraden er vrouwvriendelijk verlopen. "Maar in de informele gesprekken, bij etentjes of aan de bar, krijg je dan wel vaak seksistische opmerkingen over je figuur of zo", zegt Brat. "Het verschil in vergadercultuur, waarbij mannen tegen elkaar opbieden en vrouwen meer overleggen, valt me trouwens op wanneer ik als een van de weinige vrouwen op vergaderingen van intercommunales zit", voegt ze daaraan toe. Naast de keuze voor een gezin en functies die directer aansluiten bij hun eigen leven, zorgt ook het gebrek aan een old boys network ervoor dat vrouwen zich terugtrekken uit de lokale politiek. Het informele kluwen van relaties waarin mannen steun en informatie vinden, zijn cruciaal in het politieke machtsspel. Claes, Grauwels en ook An Lobijn van Vlaamse Steden en Gemeenten bevestigen dat vrouwen daar nauwelijks over beschikken. Lobijn: "Als je als vrouw in kooklessen, oudercommités of vrouwenorganisaties zit, wordt het niet altijd op prijs gesteld dat je in de politiek actief bent. Dus zwijgen we over ons politieke mandaat in onze eigen verenigingen. Bij mannen is dat juist andersom. Op het werk, op café en in de sportclub praten ze daarover en is dat politieke mandaat nu juist een troef."

Een van de voornaamste handicaps voor vrouwen in de gemeentepolitiek is dat ze niet beschikken over een 'old boys netwerk'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234