Dinsdag 22/09/2020

En dan nu: het Mooiste Gedicht der Nederlandse Taal

Kader Abdolah is schrijver van onder meer Spijkerschrift, Het huis van de moskee en Salam Europa!

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal (zeg ik het zo goed?) is afgeschaft. Heeft dat dictee me ooit beziggehouden? Het eerlijke antwoord is ja. Heb ik het leuk gevonden? Het eerlijke antwoord is nee, nooit naar gekeken. Nooit interesse getoond.

Heb ik er ooit aan gedacht om er een keertje aan mee te doen? Ja, maar ik hoopte dat het nooit zou gebeuren. Want ik was er zeker van dat ik honderden schrijffoutjes zou maken en dan met een gebogen hoofd van schaamte de Eerste Kamer zou moeten verlaten.

Ik wil iets zeggen en ik bedoel het helemaal goed: ik vond dat Groot Dictee helemaal niets.

Lees dit eens, uit een van de dictees, als u wilt: 'Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand in haar karmozijnrode gewaad, een drupje Elixir d'Anvers op het ovale bijzettafeltje, liet heeroom tijdens zijn congé sigarenrook de kamer in kringelen.'

In godsnaam, wie gaat zulke dingen bedenken waar geen Nederlandse of Vlaamse koe naar om wil kijken. Ik draag geen hoed, maar ik licht mijn pet voor hen die van zulke spelletjes van de taal genieten. Ze moeten niet teleurgesteld raken, ze kunnen best een nieuwe vereniging in het leven roepen, genre 'Vrienden van het Nederlands Dictee', en ze kunnen ongelooflijk moeilijke en rare constructies bedenken, welke ze ook willen.

Ik weet niet wie zo'n show ooit heeft bedacht, maar wie het ook was, hij of zij heeft een rare draai gegeven aan de Nederlandse taal. Ik ben nu minstens vijfentwintig jaar met deze taal bezig, maar ik ben nog geen enkele van die gestileerde woorden en mechanische zinnen tegengekomen.

Laten we het gedicht Gierzwaluwen van Guido Gezelle samen nog een keertje lezen, hieronder een deel daarvan:

"Zie, zie, zie,

zie! zie! zie!

zie!! zie!! zie!!

zie!!!"

tieren de,

zwaluwen,

twee- driemaal

drie,

zwierende en

gierende:

"Niemand, die...

die

bieden den

stiet ons zal!

Wie, wie? wie??

wie???"

Er zit niets moeilijks in dat gedicht, maar toch is het zo levendig. Vergelijk de zinconstructie van Gezelle met deze levenloze zinnen van een van de dictees: 'Met anglicismen als boobytraps wordt alsnog een talig Angelsaksisch Gemenebest gecreëerd.' Of deze: 'Aldus kan ten langen leste de te steile helling naar een uitgebeende nationale stijl geslecht worden.'

De twee bovengenoemde citaten klinken als een soort Mars-taal, de taal der nog niet ontwaarde bewoners van die mooie rode planeet.

Nieuwe oorden komen niet tijdens een dictee tot leven, ook niet in de overheidsinstituten. Taal ontwikkelt zich eerst op straat.

Nieuwe sprekers hebben de Nederlandse taal de afgelopen decennia veel nieuwe impulsen gegeven. In de dicteeteksten was er geen spoor van die nieuwe geluiden te bekennen.

We hebben zo'n dictee niet nodig gehad om de Nederlandse taal te bekrachtigen. Het was inderdaad een kijkspel dat de mensen niet meer interesseerde.

Laten we in plaats van dat dictee een jaarlijkse gedichtenwedstrijd in het leven roepen: het Mooiste Gedicht der Nederlandse Taal, bijvoorbeeld.

Dan wordt het elk jaar een tijd van plezier, net als de tijd die je steekt in een gouden gedicht als dit:

Ach, m'n ziel is louter klanken

In dit uur van louter kleuren;

klanken, die omhoog ranken

In een dolle tuin van geuren.

Dit keer is het misschien de honderdste keer dat ik dit gedicht herlees en citeer. Gewoon simpel, maar krachtig op de manier waarop Paul van Ostaijen dat kon en wat nooit in zo'n dictee terecht kon komen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234