Woensdag 21/04/2021

Emma Johansson, een echte vrouw op de fiets

undefined

De Morgen belde gisterenochtend in Zingem aan met een plan. De eerste tien minuten zou Emma Johnson het interview krijgen dat ze verdient. Over haar prestaties, over de dubbele winst in de Omloop, over ploegtactiek en oortjes. Over koers, dus. En niet over een vrouw die koerst. De neerslag was het volgende: “In de Omloop moesten de snelle vrouwen vooraan weg. Daarom ben ik gegaan op de Trieu. Als je daar doortrekt tot op de Paterberg, dan ligt het achteraan uit elkaar en kan het peloton niet organiseren. Ik moet zeggen: dat is goed gelukt. En in de sprint was ik de snelste.” Een renster spreekt dus niet anders over wielrennen dan een renner. De wedstrijden werken ook op dezelfde manier: “Wij rijden geen 60 per uur, maar de ploegentactiek is dezelfde.”

De Morgen volhardt in het genre ‘vragen die ook voor een man kunnen’. Of ze misschien eens kan vertellen hoe dat precies in zijn werk is gegaan? Van Solleftea in Zweden naar Zingem in Oost-Vlaanderen? Johansson vertelt: “Ik begon met langlaufen, zoals iedereen in Zweden. En soms gingen we fietsen als alternatieve training. Mijn broer deed ook mountainbike. En geleidelijk aan is het gevoel omgekeerd. Ik had meer plezier op de fiets dan op de latten. In Zweden heb je één school waar je studies en wielrennen kunt combineren. Ik heb me ingeschreven en ben naar daar verhuisd. Achthonderdvijftig kilometer verder. Zestien was ik toen. Mijn dagen waren gevuld: fietsen, eten klaar maken, kleren wassen, het huishouden, studeren. Het was redelijk druk.”

De vragensteller is opgelucht: er zijn tien minuten gepasseerd en het verhaal blijft uniseks. Thor Hushovd had net hetzelfde kunnen vertellen. Maar een interview met Hushovd, of met elke man met hetzelfde palmares als Johansson was ongetwijfeld anders geweest. Eén telefoontje voor de interviewafspraak? No way. Het glas fruitsap? Twijfelachtig. Een dubbele winnaar van de Omloop behorend tot het mannelijke geslacht zou ook niet wonen waar Johansson woont. In Zingem, op de bovenste verdieping van een bed and breakfast, net onder het dak. Heel gezellig, daar niet van, maar luxueus is iets anders. Bed, keuken, bureau, alles in dezelfde ruimte. Iets kopen in België lukte niet: de bank geloofde niet in de jobzekerheid van de wielervrouw. In Noorwegen, thuisland van Johanssons echtgenoot Martin Vestby kon het wel. Zo is het leven nu: het wielervoorjaar in het huurhuis in België, de winter in Scandinavië.

Gigantisch gat

Tussen de verdienste van man en vrouw gaapt in het wielrennen een gigantisch gat. En het ziet er niet naar uit dat het dichtgefietst zal worden. “Ik herinner me een Wereldbekerwedstrijd in Duitsland”, zegt Johansson. “Voor vrouwen is dat de allerhoogste competitie. Op hetzelfde moment was er iets verderop een categorie 2-wedstrijd voor heren. Het gezamelijke prijzengeld van de eerste twintig dames was minder hoog dan dat van de winnaar bij de heren.”

Er is nochtans al over nagedacht, over een businessplan voor het dameswielrennen. “We moeten naar de televisie”, zegt Johansson. “Alleen zo stap je naar de sponsor met een echt verhaal.” Echtgenoot Vestby pikt in: “Waarom kan de UCI geen verplichting opleggen? Elke topwedstrijd bij de mannen moet dezelfde race voor vrouwen inrichten. En de televisie moet minstens een halfuur uitzenden. Ik ben er zeker van dat het dan opgepikt wordt. Het dameswielrennen heeft momenteel interessante profielen: Emma in Zweden, Marianne Vos in Nederland, Emma Pooley in Groot-Brittannië, Grace Verbeke en Liesbet De Vocht in België.”

Gelukkig doet Johansson het niet voor het geld. “Neen, echt niet. Mocht dat zo zijn dan was ik al lang gestopt.” Maar ze is wel prof nu, of toch min of meer. “Ik ben prof, ja. Ik heb een salaris, met dank aan de sponsor en aan de Zweedse olympische federatie. Ik verdien nu genoeg geld om eten te kopen en de huur te betalen. Maar de dag dat ik stop moet ik onmiddellijk weer beginnen werken.”

Ze is de enige prof in haar team Hitec Products UCK. En dat wringt een beetje, ze heeft het gevoel dat ze zich moet verantwoorden voor zoveel luxe: “Ik heb hard moeten werken om geld te verdienen met het wielrennen. Keihard. Ik ben au pair geweest in Nederland, bij Dick Dekker, de broer van Erik. En ik heb in een restaurant gewerkt. Mensen hebben daar een heel verkeerd beeld van. Ze denken ‘je komt naar België om te fietsen. Dus je moet alleen maar fietsen.’ Maar zo werkt het niet. Ik was hier alleen. Koken, wassen, kuisen, fiets onderhouden, ik moest dat allemaal zelf doen. Terwijl papa en mama dat allemaal doen voor veel jonge renners.” Echtgenoot Vestby denkt er net zo over: “Een vrouw moet zoveel barrières overwinnen om carrière te maken in het wielrennen. ‘Papa, mama, ik ga naar België om te koersen.’ Als een zoon dat zegt, zijn de ouders fier. ‘Doen, jongen.’ Als de dochter zoiets zegt, is het ‘denk aan je school en aan een gezin. Hoe wil je dat allemaal combineren?’”

Voor Johansson is het wel echt een spreidstand. Kindjes of carrière, ook dat wringt een beetje. Johansson: “Kindjes kunnen niet met het leven dat ik nu leid. Constant op de baan, dat gaat niet met een gezin. Voor een man is dat anders. Die kan dat wel combineren. Ik denk niet dat ik een lange carrière zal hebben. Ik word geen nieuwe Jeannie Longo. Op mijn 32ste zou ik graag twee kindjes hebben.”

In de tijd die rest mag er nog één en ander bij op het palmares: een olympische titel en een wereldtitel bijvoorbeeld. Het zijn de hoogste onderscheidingen bij de dames. Johansson weet het uit ondervinding. In Peking 2008 werd ze tweede, zilver na de Britse Nicole Cooke. “Een leerrijke ervaring”, zegt ze. “Ik heb toen geleerd hoe ik met media-aandacht moet omgaan. Het is makkelijk om tegen iedereen ja te zeggen. Ik sliep na die zilveren medaille nog twee uur per nacht. Alle Zweedse media wilden me plots. Terwijl er drie dagen later nog altijd de tijdrit was. Nog nooit heb ik zo slecht gefietst als toen. De aandacht was overweldigend: ze hebben mijn jeugdvrienden gesproken, zelfs mijn oma van negentig jaar. Onvoorstelbaar. Martin heeft mij toen gevraagd of ik vroeger verkeerde dingen had gedaan. Naaktfoto’s of zo. Ze hadden die zeker gevonden. Maar ze bestonden dus niet. Ik ben altijd een braaf meisje geweest.”

En een meisje wil ze blijven. Ook op de fiets. “Ik voel me vrouw op de fiets. Op en top. Stijl vind ik belangrijk. De mensen moeten zien dat ik mooi op de fiets zit. Soms hebben ze me wel eens gezegd dat ik te mooi... (aarzelt, JPDV) Dat het raar is dat iemand als ik voor wielrennen heeft gekozen. Maar ik vind het wel iets vrouwelijks hebben. Ook al is het soms moeilijk: na de Omloop sprak ik voor de camera’s met modder op mijn gezicht en lippen die blauw waren van de kou. Soms hoort dat er ook bij.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234