Dinsdag 09/08/2022

Emancipatie van transseksuelen komt op gang

Dragqueens en freaks, zo worden transseksuelen voorgesteld. Een onderzoek naar de transgenderbeweging in Vlaanderen en Brussel van het Steunpunt Gelijkekansenbeleid geeft echter een heel ander beeld.

door Tina De Gendt

BRUSSEL l Sinds enkele jaren komt de emancipatiestrijd bij deze groep goed op gang. Vandaag ligt in de Senaat een wetsontwerp op tafel dat geslachtsverandering moet vereenvoudigen, maar ook strikter maakt.

De transgenderbeweging in Vlaanderen staat nog in de kinderschoenen en is relatief klein. Nochtans is het aantal mensen dat zijn geslacht laat veranderen niet min: naar schatting één op de 11.900 mannen en één op de 30.000 vrouwen laat ooit een geslachtsverandering uitvoeren. "Dat is meer dan andere problemen waar veel meer aandacht voor is", voegt Joz Motmans, onderzoeker aan de universiteit van Antwerpen eraan toe.

Maar dat transgenderisten nog altijd in een hoekje worden geduwd is volgens Motmans zeker niet alleen te wijten aan het taboe. Vooral transseksualiteit is min of meer geaccepteerd in ons land. "Transseksuelen kunnen vaak op meer sympathie rekenen dan holebi's. Dat idee van 'gevangen zitten in een ander lichaam' wekt bij veel mensen een soort medelijden op dat ze niet kunnen opbrengen voor holebi's."

De transgenderbeweging kwam samen met de holebibeweging op in de jaren zestig in de Verenigde Staten, maar in de jaren zeventig en tachtig distantieerden de holebi's zich almaar meer van die 'freaks en dragqueens'. Ze wilden ernstig genomen worden en de transgenderisten pasten niet in dat plaatje. In de jaren negentig waren er in de Verenigde Staten al 150 goed georganiseerde transgenderorganisaties. Ondertussen moest het werk in Vlaanderen nog beginnen.

Franjepoot is de enige organisatie met een geschiedenis (ze wordt 25 dit jaar), alle andere zijn nog geen vijf jaar oud. "Het zijn meestal privé-initiatieven die erg lokaal zijn", zegt onderzoeker Joz Motmans. "En omdat het privé-initiatieven zijn, hebben ze ook af te rekenen met persoonlijke twisten."

Dat de transgenderbeweging niet sterk staat heeft er volgens Motmans vooral mee te maken dat mensen die hun geslacht laten veranderen niet lang in de vereniging blijven. "Je ziet dat mensen vlak voor hun operatie vaak wel actief zijn in de beweging, maar daarna willen ze eigenlijk vooral een normaal leven uitbouwen en verlaten ze de beweging. Daardoor is er weinig continuïteit in de groeperingen en is het moeilijk iets te bereiken."

Het wetsontwerp dat vandaag in de Senaat besproken wordt, is van groot belang voor de beweging. Het stelt dat de naam- en geslachtsverandering van een transseksueel administratief mogelijk moet zijn en een recht wordt in plaats van een gunst van de minister van Justitie. Tot nog toe moet een transseksueel nog altijd een lange en kostelijke gerechtelijke procedure opstarten om officieel zijn sekse te laten wijzigen.

Hoewel allen opgetogen zijn over het langverwachte wettelijk kader, zijn sommigen minder te spreken over een heikel punt in het wetsontwerp: de verplichte sterilisatie van transseksuelen. In Spanje en het Verenigd Koninkrijk oordeelde men dat de wetgever niemand kan verplichten tot een medische ingreep, in Nederland en Zweden is die wel in voegen. Ook in België zal dit wellicht zo zijn.

Motmans: "De meeste transseksuele vrouwen gaan wel voor zo'n operatie, maar voor een man ligt het wel anders: bij vrouwen die zich man voelen is het innemen van testosteron en een borstamputatie meestal genoeg om een sociaal leven als man te kunnen uitbouwen. Het is eigenlijk niet nodig de baarmoeder en eileiders weg te halen en bovendien is er nog volop discussie over de effecten voor de gezondheid op lange termijn."

De wet zou er tegen het voorjaar van 2007 moeten zijn.

www.steunpuntgelijkekansen.be

Joz Motmans:

Transseksuelen kunnen vaak op meer

sympathie rekenen dan holebi's

n In Transamerica vertolkt Felicity Huffman een transseksueel die spaart voor zijn allerlaatste operatie tot vrouw.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234