Vrijdag 30/10/2020

Els Flour verzet zich met de vrouwenbeweging tegen de nieuwe keurslijven

Hoe minder kleren, hoe meer emancipatie?

Els Flour is bestuurslid van het Vrouwen Overleg Komitee (VOK).

Veertig jaar na mei 1968 en de seksuele revolutie staat op de Vrouwendag van komende dinsdag het lichaam centraal. De emancipatie is er sinds die tijd met rasse schreden op vooruitgegaan, maar nieuwe normen lijken die gewonnen vrijheid weer in te snoeren. De boodschap van Els Flour is klaar en duidelijk: 'We willen geen nieuw keurslijf en geen vermarkting van onze lusten.'

In de jaren zestig en zeventig vonden feministen dat de bevrijding van vrouwen niet zonder een ommekeer in de seksuele moraal kon. Ze wensten economische zelfstandigheid, lichamelijke zelfbeschikking, vrije seksualiteitsbeleving en meer: een nieuwe samenleving waarin mensen gelijk zouden zijn, van welk geslacht, welke klasse of afkomst ook. De hinderpalen waren legio: de traditionele man-vrouwrolverdeling, de ongelijkheid op de arbeidsmarkt, de dubbele moraal (van mannen werd meer seksuele vrijheid geduld), schoonheidsidealen, het verbod op abortus en op reclame voor anticonceptie, discriminatie van holebi's...

Sinds die jaren is er heel wat verworven. Anticonceptie is beschikbaar en abortus is mogelijk. Allerlei samenlevingsvormen zijn ruim aanvaard. Een hele rist problemen die het feminisme aankaartte, werden erkend: partnergeweld, ongewenste intimiteiten, discriminatie... Maatschappelijk veranderde er echter weinig. Het besef dat het persoonlijke politiek is, verdween naar de achtergrond. Of je kansen grijpt of niet wordt vandaag meer als een individuele zaak beschouwd. Er groeide een discours dat de vrouwen in het Vrije Westen voorstelt als volledig geëmancipeerd, in tegenstelling tot onderdrukte vrouwen in andere culturen. Meteen lijkt het ook alsof actuele feministische eisen in de westerse wereld niet meer ter zake doen. Toch zijn de oude problemen er nog, en nemen ze geglobaliseerde en dus vaak scherpere vormen aan. Denken we maar aan kinderporno op het internet of de link tussen de groeiende seksindustrie en vrouwenhandel.

Individueel genot vlot te koop

De beeldcultuur suggereert dat je de toegang tot individueel genot kunt kopen. Niet alleen worden willekeurige producten via borsten, billen en benen aan de man/vrouw gebracht, ons lijf en onze leden zijn zelf ook voorwerp van de markt: elk plekje van ons lichaam is slechts een paar producten of ingrepen verwijderd van de perfectie. Het zijn XXL-tijden voor de schoonheidsindustrie: afslankcentra, liposuctie, botoxinspuitingen, borstvergrotingen, ontkroezing en noem maar op. Maar de XXS-invulling van mooie lichamen is slaapverwekkend uniform. Gefotoshopte, geërotiseerde beelden van hyperslanke jeugdige lijven zijn alomtegenwoordig. Lichaamshaar en -vochten, oneffenheden in de huid, vetrolletjes, tekenen van ouder worden blijven vakkundig buiten beeld en worden haast een individueel falen. De schoonheidsnormen zijn bij uitstek westers, maar worden naar de hele wereld geëxporteerd: Chinese vrouwen laten hun benen verlengen, zwarte vrouwen gebruiken chemische huidbleekmiddelen en Aziatische vrouwen laten hun oogleden aanpassen. De boodschap dat persoonlijk geluk samenhangt met je uiterlijke verschijning werd nooit eerder op zo'n schaal en via zovele kanalen verspreid. Meer en meer ook bij mannen trouwens.

Man en vrouw: tegenpolen

Mannen en vrouwen worden daarbij voorgesteld als elkaars tegenpolen, met herkomst Mars of Venus. Die tweedeling wordt doorgetrokken in consumptiegoederen, waar zelfs tandpasta een mannelijke en vrouwelijke versie heeft. Pasgeborenen worden als minivrouw of -man benaderd, maar eens volwassen moeten vrouwen het liefst 'meisje' zijn. Die klemtoon op verschillen tussen vrouwen en mannen, meisjes en jongens is niet onschuldig. De druk van de verwachtingen hypothekeert het welbevinden van velen, niet het minst van holebi- en transgendermannen en -vrouwen.

We stellen ook vragen bij de normen voor seksualiteitsbeleving. Niet zelf genieten van seks, maar er sexy uitzien en conformistisch gedrag dreigen centraal te komen staan in de lichaams- en seksualiteitsbeleving van vrouwen. Dat beeld wordt al van jongsaf ingeprent. Wie tv of pc aanzet, stuit er al snel op: videoclips met kronkelende stoeipoezen aan de voeten van dominante mannen. De Amerikaanse Ariel Levy spreekt in dit verband van een bimbocultuur, waarin vrouwen zichzelf tot lustobject maken en dat zien als het toppunt van emancipatie. Op de Franse site Missbimbo.com (inmiddels ook in andere landen aanwezig) gamen 1,2 miljoen meisjes middels dieetpillen en borstvergrotingen mee naar de titel van Grootste Bimbo ter Wereld.

Diversiteit aan beelden

Sommige stemmen achten 'bloot' veeleer een teken van emancipatie en 'bedekt' (de hoofddoek) een bewijs van onderdrukking. Het spiegelbeelddiscours ziet 'bloot' als een teken van losbandigheid en normloosheid, en 'bedekt' als toonbeeld van zedigheid. Geen van beide visies laat plaats voor meisjes/vrouwen als volwaardige en autonome wezens. We willen geen nieuw keurslijf en geen vermarkting van onze lusten. Wel een diversiteit aan beelden en ervaringen, en ruimte voor meer vormen van man- en/of vrouw-zijn, wars van waardeoordelen.

Nationale Vrouwendag (thema: Over mijn lijf), 11 november, Lamotsite Mechelen.

Sommigen achten 'bloot' een teken van emancipatie en de hoofddoek een bewijs van onderdrukking. Het spiegelbeelddiscours bestaat evenzeer, maar geen van beide visies laat plaats aan meisjes/vrouwen als autonome wezens

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234