Donderdag 04/03/2021

Elke Neuville tussen 'Ten oorlog' en 'Manneken Pis' 'Ik ben geen niche-mens'

Ze noemt zich een Bond zonder Naam-figuur, de grootst mogelijke optimist. Drieëndertig is ze, ex-eindredacteur van 'Man bijt hond', en vandaag een van de trekkers van productiehuis De Chinezen. Ze tekende voor het bejubelde 'Ten oorlog', en moet nu bevestigen met 'Manneken Pis'. Ze belooft een tv-programma waarin de zon meer dan ooit zal schijnen. Ondanks de gitzwarte wolk die haar het zonlicht zopas benam.

Aperitieftijd in Leuven, het café Hungaria. De klanten druppelen een voor een binnen. Ze worden zonder uitzondering hartelijk begroet door Elke Neuville, een mensenvriend en mensenmagneet, de zachtjes stralende zon in het universum van de Chinezen, het nog jonge productiehuis dat drie verdiepingen boven de Hungaria zijn thuisbasis heeft.

Over die Chinezen is het voorbije jaar bovenmatig veel goeds verteld. Voor hun eerste grote productie, Ten oorlog, was er niets dan lof, zoals je ook over de kijkcijfers niemand hoorde klagen.

Een droomdebuut dus, al weet u ook hoe dat met droomdebuten gaat. Vaak leggen die de lat meteen zo hoog dat het haast onmogelijk wordt om er bij een volgende gelegenheid overheen te raken.

Elke Neuville is zich van dat gevaar bewust, en niet zo'n beetje.

"Ik ben echt héél bang voor de reacties. Op twee tweets na is er over Ten oorlog alleen maar goeds verteld. Mijn grootste schrik is dat ze Manneken Pis met Ten oorlog gaan vergelijken. Terwijl het twee totaal andere programma's zijn. De serieux die Ten oorlog door zijn historische laag van zichzelf al heeft, die heeft Manneken Pis niet. Manneken Pis is lichter van toon, het zweeft wat meer alle kanten uit en is daarom misschien wel een iets makkelijkere prooi voor kritiek.

"En kritiek relativeren, dat is echt niet mijn beste kant. Ik kan het zelfs moeilijk aan als mensen er een andere mening op nahouden dan ik. Misschien dat ik in de loop der jaren wel wat eelt op mijn ziel zal kweken, maar die eelt is er nu absoluut nog niet.

"Godzijdank ben ik daarnaast ook de meest positief ingestelde mens die je je kunt voorstellen. Als alles tegenzit, zal ik toch nog altijd proberen er iets goeds in te ontdekken. Dat ondanks alles het zonnetje is blijven schijnen, bijvoorbeeld. Mijn Bond zonder Naam-gehalte krijgen ze er met geen stokken uitgeklopt. Als Manneken Pis straks met de grond gelijk wordt gemaakt, zullen het de BZN-spreuken zijn die mij zullen redden."

Mogen we een licht Bond zonder Naam-gehalte ook een constante in je werk noemen? Je was een jaar of acht eindredacteur voor wijlen Man bijt hond, een programma dat de wereld wel eens net iets vriendelijker wilde voorstellen dan hij is.

"Dat is zo. Ik heb mezelf er onlangs nog op betrapt toen we een portret aan het maken waren voor Manneken Pis. Terwijl we aan het werk waren dacht ik: die man is in werkelijkheid niet zo goed als wij hem in ons portret voorstellen. Het is in dat soort keuzes dat je de hand van de maker herkent."

Het is een hand die jou net iets geschikter maakt voor Eén dan voor Canvas?

"Misschien. Ik ben in elk geval geen niche-mens. Ik heb altijd al willen werken voor een groot publiek."

Wat meteen verklaart waarom je je carrière begon bij de meest gelezen krant van het land.

"Dat was eigenlijk toeval. Ik was op dat ogenblik 22, en net afgestudeerd als politiek en sociaal wetenschapper. Een vriendin van me werkte bij de regio-editie van Het Laatste Nieuws in Leuven en vertelde me dat er nog een plekje vrij was.

"Ik heb dat krantenwerk heel graag gedaan, maar ik wist ook al snel dat de serieuze journalistiek niks voor mij was. Als ik een verhaal hoor, dan vertel ik dat gewoon door. Zonder te checken, én met de neiging om het verhaal naar mijn hand te zetten.

"Toen ik voor de eerste keer Man bijt hond zag, wist ik het meteen: voor dit programma wil ik ooit werken. Dit was het eerste programma dat ik zag waarin je als journalist je eigen draai kon geven aan het nieuws. Die vorm van journalistiek sloot en sluit nog altijd veel beter aan bij wie ik ben. Als ik naar een persconferentie moest, had ik bijvoorbeeld vaak minder oog voor het nieuws zelf dan voor de setting. Het gevecht met de micro's, bijvoorbeeld, en welke zender erin slaagt om de beste plek te versieren. Dat soort verhalen interesseert me dikwijls meer dan het echte nieuws.

"Daar komt nog bij dat ik heel graag met mensen praat. Voor Iedereen beroemd hebben we de rubriek 'De lift' bedacht. Het idee daarvoor zijn we niet ver gaan zoeken. Arnout (Houben, JdP) en ik zijn van het curieuze type dat mensen in de lift aanspreekt. Uit pure nieuwsgierigheid. Ik ben altijd al verschrikkelijk nieuwsgierig geweest naar mensen. Ik had eigenlijk net zo goed in de roddeljournalistiek kunnen belanden. Gelukkig is het human interest geworden."

Wat is het verschil tussen die twee genres?

"Daar heb ik al vaak over nagedacht. De grens ligt volgens mij ergens in de buurt van de plek waar het begint te wringen, voor jezelf, of voor de persoon die je aan het woord laat. Als je voelt dat je op een plaats zit waar ze zich niet goed voelen, dan zit je fout. Ik heb er geen enkel probleem mee om met iemand over heel intieme dingen te praten, en die vervolgens te tonen op tv. Zolang ik maar niet het gevoel heb dat die mens naar een plek gaat waarvan ik denk: beter niet doen."

Heb je ooit items gemaakt waar je achteraf spijt van had?

"Ik denk het niet, nee. Natuurlijk heb ik vaak fouten gemaakt. Maar ik kan me niet zo onmiddellijk een Man bijt hond-item herinneren waarover ik me tot vandaag schaam."

Niet iedereen die jullie bij Man bijt hond portretteerden vond dat een prettige ervaring. Een berucht voorbeeld was Eugène, een bejaarde man die een prachtige oplossing had bedacht om z'n autootje te parkeren in zijn te kleine garage. Achteraf toonde hij zich ongelukkig over die aandacht.

"Ik weet het, maar toch sta ik tot vandaag achter dat item. Het was echt niet als uitlach-tv bedoeld. We hebben toen trouwens heel goed met elkaar samengewerkt. Alleen is zijn verhaal na de uitzending helemaal ontploft. Plots wou iedereen hem hebben. Met Man bijt hond had zijn ontevredenheid niets te maken."

Twee jaar geleden liet je plots je droomjob schieten om zelf met een productiehuis te beginnen. Waarom?

"Omdat ik - en ik niet alleen - vond dat Man bijt hond thuishoorde op Eén. Die zender gaf ons de garantie op een groot publiek, en Eén zorgde er ook voor dat we na het Journaal stonden geprogrammeerd. Die verbondenheid met het Journaal vond ik essentieel. Man bijt hond was met het Journaal verweven, het was er een antwoord op. Naar mijn gevoel kon het een niet zonder het ander."

De geschiedenis heeft je gelijk bewezen. Man bijt hond bleek in de VIER-biotoop niet levensvatbaar. Heb je wel eens vaker zulke visionaire invallen?

"Constant. (lacht) Nee, serieus. Ik heb toen gewoon mijn buikgevoel gevolgd. Dat doe ik eigenlijk altijd."

Hoe gelukkig was Wouter Vandenhaute met jullie vertrek?

"Ons afscheidsgesprek heeft drie kwartier geduurd. Dat was niet het allerleukste onderhoud, maar bon, wat betekenen drie kwartier in een mensenleven?"

"We hebben nog altijd een goede verhouding met elkaar. De vrienden van toen zijn vandaag nog altijd mijn vrienden. Vanavond ga ik trouwens nog iets eten met iemand van Woestijnvis. Ik zou het heel raar vinden, dat we plots niet langer vrienden of fans van elkaar zouden kunnen zijn omdat we ondertussen ook concurrenten zijn geworden."

Heb je soms heimwee naar Woestijnvis?

"Toch wel, ja. Maar niet alleen naar Woestijnvis. Ik heb bijvoorbeeld ook wel eens heimwee naar de periode dat ik met mijn BMX door onze wijk in Bertem reed, en dat mijn enige echte bezorgdheid was: maken dat ik voor donker thuis ben."

Bij Woestijnvis zat je in een veilige haven. Hoe bevallen je de woeste baren van het eigen ondernemerschap?

"Ik heb dat allemaal geweldig onderschat. Sinds we met De Chinezen begonnen zijn, heb ik nauwelijks vijf minuten stilgezeten. Als we ook nog maar heel even de boel de boel laten, krijg ik soms het gevoel dat er een failliet boven ons hoofd hangt.

"Had ik op voorhand geweten wat er bij dat ondernemerschap allemaal kwam kijken, dan had ik dit misschien wel nooit gedaan. Je moet weten: ik ben van nature een lui mens, met een grote voorkeur voor de kortste en de gemakkelijkste weg. Ik mag niet zeggen dat ik van nature een echte ondernemer ben."

Waarom doe je jezelf dit dan aan?

"Er staat iets prachtigs tegenover. De programma's die we maken, die zijn echt van ons. Over elke halve seconde hebben we mee mogen beslissen. Dat doet wel iets met een mens."

Je lijkt me een nogal onorthodoxe ondernemer. Zo zijn nogal wat van je medewerkers oude vrienden. Slecht idee, zeggen de handboeken over ondernemerschap.

"Ik ken de theorie. Wie met zijn vrienden onderneemt, verliest of de vriendschap, of de onderneming. Maar dat is dus de theorie. In werkelijkheid heb ik daar nog nooit enig nadeel van ondervonden. Integendeel, de mensen met wie ik privé het best overweg kan, blijken meestal ook de mensen met wie ik het best kan werken. Dus zijn er twee mogelijkheden: ofwel ben ik een raar wezen, ofwel slaat die theorie helemaal nergens op. Ik ben zo vrij om het laatste te geloven.

"Ik ken trouwens nog veel meer theorieën die volgens mij helemaal nergens op slaan. Ken je die van de boterham met choco, die altijd met de choco-kant naar beneden valt? Volgens mij is dat onzin. Bij mij is het in elk geval altijd omgekeerd."

Omdat je, net als je zus Maaike, een geluksmagneet bent.

"Dat kan ik heel moeilijk tegenspreken. Alles wat ik op professioneel vlak wilde, heb ik gekregen. Bij Maaike is het niet anders. Ze wilde op haar vijfde al actrice worden."

Zou het kunnen dat jullie opvoeding dat professionele geluk in de hand heeft gewerkt?

"Dat kan zeker. Onze ouders hebben ons altijd veel vrijheid gegeven. Ook de vrijheid om te dromen. Ze zijn er altijd vanuit gegaan dat het met ons wel goed zou komen. Het kan niet anders dan dat die mentaliteit invloed heeft gehad op wie we later geworden zijn. Als je zo veel vertrouwen krijgt, ga je als vanzelf met veel vertrouwen aan het leven beginnen." Geluksmagneet, onverbeterlijke optimist en grote mensenvriend. Wie niet beter zou weten, zou denken dat in het leven van deze jonge vrouw de zon altijd aan het schijnen is.

Maar dat is niet zo. In april vorig jaar verloren de Neuvilles hun moeder, op veel te jonge leeftijd. Het drama voltrok zich terwijl ze op reis was in Zuid-Afrika, zonder enige aankondiging.

Eerder toevallig en terloops komt de dood van hun moeder straks ook ter sprake in Manneken Pis. In een van de afleveringen trekt Maaike naar Mexico, waar ze door een gezin wordt uitgenodigd om de befaamde dodendag of Día de los Muertos bij te wonen. De jongste Neuville gaat op de uitnodiging in, en wordt gevraagd of ze zelf een dode wil herdenken.

"Voor mij hoefde het verhaal over de dood van ons mama zeker niet de wijde wereld in", zegt Elke Neuville. "Toen ik de beelden zag die Maaike uit Mexico had meegenomen, heb ik even getwijfeld. Maar al snel heb ik mijn bezwaren laten varen. Het verhaal past perfect in de reportage. Het zit er echt heel natuurlijk in."

De vroegtijdige dood van je moeder, het is niet iets wat je in een half jaartje kan verwerken. "Het feit dat ze zo plots, zonder enig voorteken, is vertrokken, maakt het verwerken natuurlijk niet makkelijker", zegt de oudste Neuville. "Soms denk ik: stel dat ze kanker had gekregen, dan was het anders geweest. Dan had ik tijd gekregen om afscheid te nemen en te wennen aan de gedachte. Maar zoiets mag je natuurlijk niet denken. Ons mama is dertig jaar te vroeg vertrokken maar ze is wel tot op het laatste moment van haar bewuste leven supergelukkig geweest.

"Van de eerste twee maanden na haar dood kan ik me nauwelijks nog iets herinneren. Het lijkt alsof ik in een soort waas heb geleefd. Het was alsof mijn geest de waarheid niet helemaal wilde onderkennen. Een vorm van psychische zelfverdediging, denk ik. De werkelijkheid doet zoveel pijn, dat je ze niet in één keer kunt pakken. En dus probeer je haar stukje per stukje te verwerken.

"Soms vergeet ik dat ons mama er niet meer is. Dan denk ik, ik moet ze nog eens bellen. Het gebeurt ook dat ik haar plots tegenkom in een mail die nog in mijn computer zit. Of dat ik haar handschrift zie staan op een kruidenpotje dat ik van haar gekregen heb. Die onverwachte confrontaties zijn de momenten waarop het het meeste pijn doet.

"Of het mij radicaal veranderd heeft? Of het mijn levenshouding heeft veranderd? Ik denk dat het nog te vroeg is om dat al te weten. Ik zit nog volop in de verwerking. Voorlopig voel ik niet de drang om plots alleen nog programma's over dood, afscheid en lijden te maken. Maar ik kan me ook niet voorstellen dat een zo heftige gebeurtenis helemaal geen invloed op mij zal hebben. Ik ben van nature geen grote piekeraar, maar ik heb me de afgelopen maanden wel al een paar keer afgevraagd voor wie ik het nog allemaal zou doen.

"Ons mama was mijn grootste fan, ook als het over mijn tv-werk ging. Veel van wat ik heb gemaakt, is voortgekomen uit dezelfde drive als die van een vijfjarig kind dat voor mama een tekening maakt. Zo'n kind dat zegt: 'Kijk, mama, zelf gemaakt!".

"Een grote plannenmaker ben ik nooit geweest. Ik kan nogal goed in het nu leven. Ik vermoed dat dat talent ondertussen alleen nog maar verder is aangescherpt. Overmorgen kun je gewoon dood zijn. Als ik al ooit enige drang tot plannen maken had, dan is die wel helemaal kapotgeslagen."

Wat voorlopig niet helemaal kapotgeslagen lijkt, is dat grote optimisme van haar. Zou het kunnen, dat haar mama nog verderleeft in een soort hiernamaals? Is er leven na de dood? "Ik ben niet gelovig," zegt ze, de lach weer in de mondhoeken. "Maar je weet natuurlijk nooit. Ik wil heel graag geloven dat ons mama er op de een of andere manier nog is. En het is natuurlijk niet omdat ik dat niet in geloof dat het onmogelijk is. Dus praat is soms wel eens tegen haar. Al was het maar voor de zekerheid.

"Stel je maar eens voor dat ze hier nog ergens hangt, hierboven, en smeekt van: 'Toe, Elke, kijk toch eens naar boven, en praat nu toch eens tegen die sterren'."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234