Maandag 06/04/2020

Elk jaar 700 kinderen betrokken in fietsongeval, toch wil fietsbond helm niet verplichten

Beeld David Legreve

Zestig procent van de Belgen is voorstander van de verplichting van de fietshelm voor kinderen onder de 14 jaar. Dat zegt het BIVV (Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid) op grond van een enquête bij een representatief staal van de bevolking. Aanleiding voor het onderzoek is het grote aantal jonge fietsslachtoffers in het verkeer: elk jaar raken meer dan 700 kinderen betrokken in een fietsongeval. Meer dan de helft van de kinderen die in het ziekenhuis belanden na een fietsongeval, werd gewond aan het hoofd. Toch is de fietsbond tegen de helmplicht.

Volgens de enquête van het BIVV staan de Walen (74 procent ) en Brusselaars (68 pct) er positiever tegenover dan de Vlamingen (50 procent). De helft van de ondervraagden is overigens gewonnen voor een algemene verplichting van de fietshelm. Ook daar zijn de Walen (67 procent) en Brusselaars (61 procent) meer voorstander van een verplichting dan de Vlamingen (40 procent).

Risico's
Jaarlijks raken ongeveer 700 kinderen jonger dan 14 jaar betrokken bij een verkeersongeval als fietser. Een 50-tal daarvan raken daarbij dodelijk of ernstig gewond. Voor jonge fietsers is het risico op zware of dodelijke verwondingen het grootst tussen 6 en 14 jaar. Op die leeftijd lopen ze bijna 2 keer zoveel risico als tussen 15 en 17 jaar en 2,5 keer zoveel risico als tussen 18 en 24 jaar.

Hoofdletsel voor één op drie
Uit een studie van het BIVV op de spoeddiensten van een aantal ziekenhuizen blijkt dat een derde (32 pct) van alle fietsers die werden opgenomen, hoofd- of hersensletsels had. Bij kinderen tussen 0 en 14 jaar gaat het zelfs om meer dan de helft (53 pct). Wanneer je een helm draagt, loop je 70 pct minder risico op een hoofdletsel, aldus nog BIVV. Volgens een telling van het Fietsobservatorium Brussel blijkt dat 7 op de 10 kinderen in Brussel al een helm dragen, signaleert BIVV nog.

Een dozijn lidstaten van de Europese Unie hebben al een fietshelmverplichting ingevoerd voor jongeren, al verschilt de leeftijd per land van jonger dan 10 tot jonger dan 18 jaar.

Beeld Repro David Legreve

Voorkomen is beter dan beschermen
De Fietsersbond is tegen de helmplicht. "Wel raden we de helmdracht aan bij jonge kinderen waarbij de rijvaardigheden nog in volle ontwikkeling zijn", zegt Roel De Cleen, woordvoerder van de Fietsersbond vzw in een reactie op de enquête van het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV).

"Een helm beschermt bij ongevallen", aldus de Fietsersbond. "En een veilige omgeving voorkomt ongevallen. Er moet dus gewerkt worden aan een veilige fietsomgeving. De aanleg van onder meer goede en veilige conflictvrije fietsinfrastructuur: fietspaden, fietsstraten en fietssnelwegen is noodzakelijk. Het rijgedrag van vele automobilisten brengt fietsers in gevaar. Door betere ordehandhaving wordt het rijgedrag bijgestuurd."

Het standpunt van de Fietsersbond is hier na te lezen. Ook daar wordt expliciet gesteld: "Het dragen van een fietshelm is niet verplicht in België en de Fietsersbond staat erop dat dit zo blijft. Voor specifieke groepen zoals kinderen, ouderen en wielertoeristen is een fietshelm wel aan te raden."

Minister Weyts volgt advies van verkeersorganisaties
"Ik volg het advies van het Vlaams Huis voor de Verkeersveiligheid en kies dus níet voor een verplichting, want dan zullen minder mensen kiezen voor de fiets", zegt Vlaams minister voor Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) in antwoord op de enquête over fietshelmen van BIVV. "Wel blijf ik de fietshelm promoten op een positieve manier", voegt de Vlaamse minister daar nog aan toe.

"Het probleem situeert zich niet bij kinderen onder de 14 jaar", vindt de minister. "Op die leeftijd hebben de ouders nog iets te zeggen aan hun kinderen: zij kunnen de verplichting invoeren in hun eigen huis - en vele ouders doen dat ook. Ik spreek ook uit eigen ervaring. Eenmaal wat ouder laten veel jongeren de fietshelm en de goede raadgevingen van hun ouders achterwege."

Een en ander betekent niet dat de minister ongevoelig is voor het leed dat de verkeersslachtoffers in vele gezinnen teweegbrengt. "Ik vecht op alle fronten tegen de schande van 400 verkeersdoden op 1 jaar tijd", zegt minste Weyts in dat verband. "De verplichting van een fietshelm was voor mij geen taboe. Ik heb de vraag open voorgelegd aan het Vlaams Huis voor de Verkeersveiligheid, waarin alle partners die meestrijden voor een veiliger verkeer verzameld zijn. Met het engagement om het advies van het Vlaams Huis te respecteren."

Het Vlaams Huis heeft in dit dossier quasi unaniem negatief geadviseerd. "De reden is dat de verkeersveiligheidsorganisaties vrezen dat een verplichting ervoor zal zorgen dat minder jongeren zullen fietsen. Dat betekent: meer files, meer luchtvervuiling en minder lichaamsbeweging. Een verplichting van de fietshelm zou hoogstens kunnen zorgen voor minder letsels, maar niet voor minder ongevallen."

CD&V-Kamerlid Jef Van den Bergh: "Geen verplichting opleggen"
"Ik ben er voor te vinden om fietsers te stimuleren om een helm te dragen, want dat verhoogt hun veiligheid, maar een verplichting om de helm op te zetten bij het fietsen, vind ik te ver gaan." Dat zegt CD&V-Kamerlid Jef Van den Bergh, die zich bezighoudt met mobilieitskwesties.

"Als je zo een beperkte maatregel voorstelt voor een beperkte groep, dan zul je in een enquête altijd snel een meerderheid voor die maatregel vinden", zegt Van den Bergh. "En al ga ik ervan uit dat een helm dragen een goede zaak is, toch ben ik niet gewonnen voor een verplichting. Die kan een averechts effect hebben. Zo is in Nieuw-Zeeland en Australië al gebleken dat het invoeren van de helmplicht ertoe geleid heeft dat het fietsgebruik met 30 procent is gedaald, en dat kan toch ook niet de bedoeling zijn."

Van den Bergh ziet meer in campagnes die de fietsers stimuleren om de helm te dragen. "Voorts kunnen nieuwe 'hippe' modellen van helmen er ook voor zorgen dat de helm meer 'in de mode' komt. Net zoals bij de fluo hesjes. Die werden eerst ook gemeden door de jongeren, terwijl je ze er nu meer en meer mee ziet rondrijden."

De enige doelgroep die voor een draagplicht zou kunnen in aanmerking komen, zijn de fietsers (op racefietsen en mountainbikes) die met hun schoenen aan klikpedalen vastzitten. "Maar van die fietsers draagt sowieso al 99 pct een helm, denk ik. Het is nog de vraag of je die ene overblijvende percent van niet-helmdragers met een verplichting zo ver zou krijgen om de helm op te zetten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234