Maandag 17/06/2019

Elio Di Rupo

Hij oogt gelukkig, de premier. Straalt zelfs. Verkwikt na een vakantie en op de drempel van een nieuw werkjaar neemt Elio Di Rupo in zijn statige herenhuis in Bergen ruim de tijd voor een goed gesprek. Over leven en overleven, succes en genot. 'Ja, ik kan nog altijd huilen. Zelfs bij een film.'

Het is de ochtend op de dag van de crematie van Guy Spitaels en de vrijlating van Michelle Martin. In zijn statige herenhuis in Bergen, vol licht en design, overpeinzen Elio Di Rupo en ondergetekende de bokkensprongen van het leven.

De premier is hartelijk en ontspannen. Zij het ook hier, in de intimiteit van zijn huis, een dandy: smetteloos wit hemd, strakke zwarte jeans, de schoenen tot een spiegel opgepoetst. Hij ziet er gelukkig uit, stralend zelfs. Hij loopt zelfs dansend naar het koffiezetapparaat. Humor heeft hij ook.

Maar voor we de diepte induiken over leven en overleven, wil hij mij eerst in de hoek van de kamer twee foto's aan de muur laten zien. "Dit is de enige foto van mijn vader die ik nog heb. Hij is in mijnwerkerstenue, met zaklamp en zakdoek in de hals. Ik was een jaar oud toen hij door een vrachtwagen werd geschept. Hij was op weg om kippen te kopen voor de bruiloft van zijn oudste zoon.

"Naast zijn vader, in een gemillimeterd parallellisme, de foto van zijn moeder. "Zie je hoe sterk die vrouw was? Hoe zorgzaam en joyeus ook. Haar hart was nog groter dan haar mooie ronde hoofd.

"Ik was een moederskindje. Mijn oudere broers werden naar het weeshuis gestuurd, drie kilometer verderop, omdat het niet anders kon. Mijn moeder leefde van een bescheiden uitkering. De atlas voor mij kocht ze op krediet. Zelfs die luttele 300 frank kon ze niet ineens betalen. Maar op feestdagen en verjaardagspartijen kwamen wel altijd gesuikerde sandwiches op tafel. Ze kookte er vanillepudding bij. De geur van vanillepudding ben ik nooit meer kwijtgeraakt.

"O ja, en er was veel warmte in huis. Heel veel warmte."

Als jongste van zeven werd Elio geboren in een barak in Morlanwelz met een dak van roofing en een vloer van aangestampte aarde. Zijn vader Nicola arriveerde kort na de oorlog met een kartonnen koffer op het station van Namen om in de mijnen te gaan werken. Hij had zijn zonnige dorpje San Valentino in de Abruzzen verlaten op zoek naar werk en geld voor zijn gezin. In 1948 kwam Maria met de kinderen over. Drie jaar later werd Elio geboren. In die troosteloze barak.

Monter zegt hij: "Ik heb een gelukkige jeugd gehad. Toen ik zeven was, nam ik al de tram om boodschappen te doen voor mijn moeder. Ik hielp haar ook met geldzaken. Dat anderen met een auto reden en ik met de tram heeft mij nooit gestoord. Ik wist dat wij geen geld hadden, maar ik was wel gelukkig. Geen droevig kind. Droevig was ik alleen op de dag dat mijn moeder is gestorven.

"De gemeenschap waarin ik opgroeide was nog vrij van jaloezie. Er was solidariteit, ook al werd dat woord toen nog niet uitgesproken. Mijn zus en broers hielpen me, toen ik later ging studeren. Ze gaven me zelfs een deux-chevaux die 120.000 kilometer op de teller had staan, om naar de cursus op de universiteit te gaan.

"Ik ben nooit een man van blingbling geweest. Dure auto's spraken niet tot mijn verbeelding. Soms wil ik in de verkeerde auto stappen omdat ik het verschil tussen een Mercedes en een Audi niet zie. Wat me meer boeide was de technologie van die gemotoriseerde voertuigen. En dan vooral van motoren.

"Als ik de keuze heb tussen een Grote Prijs F1 en eenMotoGP,dan ga ik naar de motorrace kijken. Het ingenieuze van die machines is van een verbijsterende verhevenheid."

Van een barak naar dit mooie herenhuis, waar de muren dansen om de geordende schoonheid van het meubilair, om het esthetische modernisme, om de adem van een oase. "Trots is niet het juiste woord, maar ik ben wel gevoelig voor een zekere esthetiek in het leven. Daarom waak ik over mijn lichaam. Fietsen, een paar keer gymnastiek in de week, heel voorzichtig zijn met eten. Ik kies de restaurants uit in functie van de kwaliteit van de producten, van groenten en vis. Bij de McDonald's kom ik niet. Dan is het binnen de kortste keren weer foutu met het lichaam.

"Als kind was ik dik. Met dat zelfbeeld kon ik niet leven. Ik ben fanatiek gaan sporten. Ik moest mij echt inspannen om te vermageren. Die inspanning heb ik vandaag nog steeds nodig. Ik laat mijn lichaam opvolgen door specialisten. Het is niet dat ik een fobie heb om zo nodig de mooie jongen te zijn, zoals u misschien denkt. Ik wil gewoon goed in mijn vel zitten. Natuurlijk is geluk ook fysiek. Mensen die zich goed voelen zijn veel aangenamer in de omgang. Het gaat niet om dik of dun zijn, het gaat om harmonie van lichaam en geest. In mijn geval betekent dat ook dat ik niet wil uitzakken."

Ça doit bouger

"Ik heb vrienden die in hun vrije tijd alleen maar lezen. Ik heb het nodig om in beweging te blijven, noem het de koorts van actie. Laatst was ik in Italië met vakantie. Na drie dagen had ik het wel gehad. Ik begin me dan te vervelen, wil weer eens iets doen. Ça doit bouger. Ik kan me niet herinneren dat ik tien dagen onafgebroken vakantie heb genomen. Als ik in Italië ben, zoek ik, naast de hartelijkheid van familie, ook wel de schoonheid. Deze zomer ben ik met een vriend naar de Pietà van Michelangelo gaan kijken. Een bijna onbenoembaar kunstwerk. Niet voor de symboliek, voor de artistieke bravoure. Ik heb daar met mijn gsm wel een kwartier lang foto's staan nemen, als een puber."

Het gevoel nuttig en dienstbaar te zijn voor anderen zit in hem gebakken, zegt hij. "Het leven is een eenrichtingsweg. Van enige retour is geen sprake. In niks. De vraag is niet waar we vandaan komen en waar we heengaan, de vraag is: doe je iets met je leven? Kun je er zin aan geven? Pas dan zit je lekker in je vel. Die zingeving is voor mij de politiek geworden. Ik laat me helemaal opslorpen door de publieke zaak. Als een spons zelfs. Politiek is 100 procent of niks. Het is in of out. Meerderheid of minderheid.

"Ik ben jaloers op de tijd. Met moeite slaag ik erin om elke dag nog een paar momenten voor mezelf te reserveren. Als ik 's avonds om half elf thuis ben, mag ik al blij zijn. Als minister, als partijvoorzitter, nu als premier: ik stond en sta er voor de volle 100 procent in. En ja, persoonlijke levenskwaliteit boet daar gedeeltelijk bij in. Maar zinvol kunnen bezig zijn voor een samenleving is ook geluk. Wel slopend geluk."

Ik vraag naar de grote kortsluitingen in zijn leven naar wat hem gestempeld heeft om de man te zijn die hij vandaag is.

Nu spreekt de wetenschapper, de doctor in scheikunde. "Vooreerst is er de biologie. Mensen zijn allemaal anders. De hormonale activiteit kan een karakter helemaal overhoop gooien. Vaak tegen de wil van de mens in. We vergeten nogal gemakzuchtig dat ieder mens een eigen biologische achtergrond heeft. Het verlangen naar plezier en geluk heeft een chemische zelfkant. Ik had een fantastische medewerkster. Top. Extreem professioneel. Tot ze een crisis kreeg, dan ging ze schreeuwen. Dat heb je met mensen. Nee, ik denk niet dat mijn omgeving mij als een schreeuwer ziet.

"Wat stempelt een mens? U vroeg daarnet of mijn streven naar succes in de maatschappij plaatsvervangend was voor het droeve leven van mijn vader. Ik heb daar vaak over nagedacht, maar ben er niet uit geraakt. Als je zestig bent, kijk je anders naar je leven dan als je achttien bent. Op jonge leeftijd rol je vaak onbewust ergens in. Zeker is dat ik me wou losmaken van une certaine condition sociale, zeg maar. Zij het in volle respect voor le milieu des manuels. Ik wou verder gaan, dieper, onafhankelijker. Veel berust op toeval. Ik ben doctor in de scheikunde geworden omdat ik op affiches had zien staan dat scheikunde de toekomst garandeerde. En ook omdat ik op de middelbare school door mijn leraar scheikunde bij de hand ben genomen.

Wel seks, geen drugs

"Als student kwam ik er gauw achter dat ik iets van een leider in me had. Ik was een studentenleider, voerde actie. Sommigen noemden me de lokale Cohn-Bendit. Als studentenleider werd ik in de raad van bestuur gekozen. Ik las Bakoenin, dweepte met Herbert Marcuse, maar het voornaamste: ik zocht vrijheid. Vrijheid van intellect en debat, vrijheid van lichaam.

"Ook seks, drugs en rock-'n-roll? Seks natuurlijk wel, rock-'n-roll ook wel een beetje. Drugs helemaal niet. Ik heb niets met drugs en drank. Ik was al de veertig voorbij toen ik mijn eerste glas wijn dronk."

Het toeval regeert. "Ik ging naar de lagere school waar de kinderen van het weeshuis ook zaten. Zo was ik dichter bij mijn broers die ik verschrikkelijk miste. Die kinderen waren uiteraard bestemd voor beroepsonderwijs. Ik werd naar de vijfde klas B gestuurd. Door mijn broer raakte de directeur geïnteresseerd in mij. Na een gesprek stuurde hij mij alsnog naar 5A. Zonder die switch had ik hier vandaag misschien niet gezeten als premier.

"Op de middelbare school is het twee jaar misgegaan. Ik kon de afwezigheid van mijn vader niet meer dragen. Mijn moeder die niet kon lezen en schrijven is toen naar de prefect gegaan. Hij gaf me nog een kans met de woorden: 'Ik doe het voor je moeder hoor, niet voor jou.' Dat mijn ongeletterde moeder het lef had om out of the blue de schooldirectie op te zoeken om mij voort te helpen, ontroert me tot de dag van vandaag."

Na zijn doctoraatsthesis kreeg hij een telefoontje van PS-minister Robert Urbain. "We kenden elkaar al langer. Hij zei dat er een plaats vrij was op het kabinet van de Waalse minister-president Jean-Maurice Dehousse. Ik kon net op dat moment naar de universiteit van Berkeley. Mijn vliegtuigticket naar Californië was geboekt. Ik vroeg bedenktijd, ook om met mijn vriendin te overleggen. Nou, ik kreeg drie dagen.

"Dehousse was een rare snuiter. Hij draaide de dag om. 's Avonds ging hij eerst naar de bioscoop. Vervolgens ging hij dineren. Om 12 uur begon hij te werken tot 6 uur 's morgens. Wilde je iets getekend krijgen, moest je midden in de nacht bij hem langs.

"De partijbonzen van de federatie in Mons accepteerden me niet. Ik werd aan alle kanten geboycot door de oude garde. Dankzij Guy Spitaels ben ik toch nog op een Europese kieslijst geraakt. Mijn voorkeurstemmen deden de rest. Ik was gelanceerd, in de gemeente en in de partij. Van in het begin was mijn motto: vernieuwen. Stads- vernieuwing, een andere cultuur in de PS, fatsoen in de federaties. Ja, het socialisme was me dat gevecht waard. Het was als een état d'âme die je niet helemaal kunt uitleggen."

Ik zeg dat hij ook had kunnen kiezen om de Belgische Jack Lang te worden. Als geen ander bevleest hij een esthetische ervaring. Handen in de lucht: "Wat u nu zegt is een analyse a posteriori. Cultuur is pas laat in mijn leven gekomen, eigenlijk pas na mijn doctoraatsthesis. Als puber las ik wel de gedichten van Rimbaud, maar ik begreep er helemaal niets van. Mijn kennis van literatuur en kunst was pover. Muziek? De klassieke Franse chansons uit die tijd. Klassieke muziek ben ik pas later gaan appreciëren. Op een avond ging ik met een vriend in Brussel luisteren naar het Luikse symfonieorkest. Ze speelden een concerto van Mozart. Ineens liepen de tranen me over de wangen. Toen ik voorzichtig naar mijn vriend keek, zag ik dat hij ook huilde. Ja, ik kan nog steeds huilen. Zelfs bij een film.

"Mijn eerste politieke jaren waren een gevecht op leven en dood. Tegen het stalinisme van de zittende klasse in de federatie van Mons. Tegen de slonzige handel en wandel van sommigen van de oude garde die zich onrechtmatig probeerden te verrijken. Tegen de vooroordelen die vooral in Vlaanderen heersten over de PS als pure machtspartij. Het socialisme dat ik voorsta kent het delirium van macht en status niet. Het kent alleen het delirium van rechtvaardigheid en gelijkheid in de samenleving."

Hij werd minister van Onderwijs in de Waalse regering. "Gelukkige jaren. Wat is er mooier dan te kunnen werken aan de constructie van een persoonlijkheid waar jonge mensen naar op zoek zijn. Dat is toch het essentiële in een mensenleven, een gevormde persoonlijkheid. De vakbonden maakten het me vaak moeilijk, maar als ik een doel heb, ga ik rechtdoor."

Vervolgens werd hij vicepremier in de regering van Jean-Luc Dehaene en later de onomkeerbare voorzitter van de PS. De machtigste man van Wallonië, en gedurende een zekere tijd ook van België. Nog steeds wordt met lof gesproken over zijn tijd als vicepremier, toen hij dapper meewerkte aan een snoeiharde bezuinigingsoperatie. Niet vanzelfsprekend voor een Waalse socialist. Maar Di Rupo was een slimme communicator en was uiterst loyaal aan de partners in de regering.

Of er in de politiek ook zoiets bestaat als intellectueel genot? "In het grote werk weinig. In de rand van het politieke bedrijf kom je het soms tegen. Genot in de politiek is per definitie kortstondig. Je werkt dagen en nachten aan een wet en vervolgens wordt ze in een split second gestemd. Op naar de volgende uitdaging.

"Het genot ontstaat een enkele keer, als je resultaten hebt bereikt. Als je het kleinste gat voor een compromis hebt gevonden. Maar meestal kom je in de politiek niet verder dan een soort voldoening. La jouissance is te hoog gegrepen. Wat ik wel heb is: plezier in wat ik doe. En politici hebben het privilege dat ze af en toe kunnen balen als iets tegenzit. Die ruimte is er. Gewone mensen hebben het moeilijker om uit hun krammen te schieten."

Dat had ik niet mogen zeggen, dat hij zo'n rationeel type is, altijd maar wikken en wegen. Gespeelde boosheid: "Hoe komt u erbij? De functie verplicht tot een zekere rationaliteit, dat is waar. Het is de consequentie van verantwoordelijkheden nemen. Maar ik ben helemaal geen rationeel mens. Ik ben een emotionele man. Het hele leven is irrationeel. In liefde, relatie, vriendschappen al helemaal. Waarom lukt het met de ene wel en met de andere niet? Het netwerk van menselijke relaties heeft altijd iets irrationeels. Maar dus: genot in de politiek is gevorderde voldoening - verder kom je zelden."

Waar hij verschijnt, kijk je naar hem om. Ik zag hem vroeger in Antwerpen wel eens een brasserie binnenkomen. Lang voor hij premier was. Hij zoog de blikken naar zich toe, van mannen en vrouwen. De smaak van het kleden, de gratie van zijn loopje, de karbonkels van ogen ook. Het volkomen maniërisme, ongewild wellicht, maar altijd opvallend. Ook de timide blik bij het naderen van een kleine menigte. Dat hele scala als velours van geheimzinnigheid. Elio Di Rupo heeft hoe dan ook de rive gauche aan zijn kont, niet als intellectuele sloddervos, als de perfect gestileerde intellectueel.

Afgaand op zijn uiterlijke verschijning zou je denken: een vrije man zonder al te veel complexen.

"De vrijheid is mij lief. Ook nu als premier probeer ik er het maximum aan vrijheid uit te halen. Ik wil zo normaal mogelijk leven. In België kan dat nog. Ik fiets door de stad, doe boodschappen, ga 's avonds een glas drinken: daar kunnen de meeste Europese collega's alleen maar van dromen. Zij leven meer in een keurslijf. België is in vele opzichten een prachtig land. Wonderlijk soms. Dat vrijheidsgevoel komt de Italiaanse premier in zijn land niet tegen. Natuurlijk moet ik voorzichtig zijn in uitspraken, zeker als het over gevoelige materies gaat. En ja, er is de eenzaamheid van degene die alleen in laatste instantie moet beslissen. Eenzaamheid is geen vijand. Uiteindelijk ben je als premier alleen met je geweten."

Verzinsels worden nachtmerrie

In het midden van de jaren negentig roept premier Dehaene zijn vicepremier naar zijn huis in Vilvoorde. Het is middernacht voorbij als Elio voor Dehaene zit. Celie was weggestuurd. Daar hoort hij van een pv dat tegen hem is opgesteld in verband met vermeende pedofilie. Di Rupo wordt lijkbleek, maar zegt dat hij nooit een minderjarige heeft misbruikt. Later herhaalt hij zijn onschuld op het kernkabinet. Dehaene en Herman Van Rompuy geloven hem. Maar Het Nieuwsblad had bloed geroken en was gretig in de publicaties. De liberaal Herman De Croo scherpte vanuit de oppositie de verdachtmakingen nog wat aan. Ook de ratten uit de PS-federatie van Mons die door Di Rupo uit hun chromen macht waren weggesleept, voelden het uur van de wraak naderen. Uiteindelijk bleek dat de beschuldigingen kwamen van een fantast, ene Olivier Trusgnach. De verloren eer van Elio Di Rupo werd gauw teruggedraaid. Maar de smeerlapperij van insinuaties is dat ze onherstelbaar zijn.

Hij zegt nu: "Het was een nachtmerrie. Vergeven kan ik niet, maar ik heb de bladzijde omgedraaid. Ik leef niet op wraak en rancune. Maar dat ik toen diep gewond ben geraakt, zult u wel begrijpen. Die Trusgnach was de nuttige idioot, het farfelue instrument van duistere machten die uit waren op mijn politieke dood. Naast de mensen achter de beschuldigingen hebben sommigen bij justitie hun werk niet gedaan, zoals procureur-generaal Van Oudenhove en magistraat Eliane Liekendael. Het hele verzinsel was van een ongekende schande. Een ondraaglijke vernedering bijna. Hoe kun je als gebrandmerkte pedofiel nog over straat lopen? Als frontliner in de politiek is dat geheel ondoenbaar. Ik heb in die dagen aan de rand van zelfmoord gestaan. Alleen mijn koppige karakter heeft me door deze hel heen gesleept.

"Na die affaire ben ik wel een ander mens geworden. Ik heb zo dicht bij de catastrofe gestaan dat je het leven automatisch anders gaat zien. Uit die verschrikkelijke blessure is een andere Elio Di Rupo ontstaan. Tot vandaag accepteer ik niet dat een simpele beschuldiging volstaat om iemand aan het kruis te nagelen. Helaas wordt het oordeel van rechters vaak niet eens meer afgewacht. Wat een procureur roept of opschrijft, is niet noodzakelijk de waarheid. Sinds mijn hachelijke ervaring ben ik justitie met enige afstand gaan bekijken.

"We zijn allemaal product van alles wat we beleefd hebben. Ik heb ervaren dat leed een mens meer herstructureert dan vreugde."

Over de vrijlating van Michelle Martin wil hij kort zijn. "Ik heb een dubbel gevoel. Ik begrijp de verontwaardiging van de betrokken families. Ik heb me wel eens afgevraagd of ik dezelfde waardigheid had kunnen opbrengen als het mijn kinderen waren geweest. Ik ben er niet zeker van. Anderzijds leven we in een rechtsstaat. Het is aan de rechters om te oordelen, niet aan politici. Het treurige voor de ouders is: het leed zal altijd terugkomen, in flarden en in beelden."

De Wever is intelligent

Hoe zou België er over tien jaar uitzien, vraag ik. Moeilijke vraag, zegt hij. "Veel zal afhangen van de stembusuitslag van 2014. Men kent de objectieven van N-VA: splitsing. Het verbaast me dat daar zo weinig over wordt gesproken. Alsof dat de normaalste zaak is. Ik begrijp dat niet. Het gaat allang niet meer om de keuze links/rechts. Het gaat nu om de existentie van het land. Onder Franstaligen heerst unanimiteit over de eenheid van het koninkrijk.

"De vraag is hoevelen na 2014 het afscheidingsdiscours nog zullen volgen. Ik hoop dat de Vlaamse kiezer zal beseffen dat deze regering diepgaande hervormingen op de agenda heeft. Het land zal straks een ander land zijn. Het gesegmenteerde verhaal noord-zuid is niet meer de sleutel van de toekomst. Alleen, de kans op een verenigd federaal land moet wel gegrepen worden. Dat veronderstelt een 'redelijke' meerderheid in Vlaanderen."

In zijn commentaar op Bart De Wever blijft de premier voorzichtig. Althans, hij hanteert de hakbijl niet. "De man is intelligent. Ik heb met hem momenten gekend die intellectueel zeer interessant waren. Er was wederzijds respect. Ik heb bij hem geen arrogantie of misprijzen gevoeld. Ik wou absoluut tot een akkoord komen om het land te stabiliseren.

"Als leider van een radicale partij moest De Wever afhaken. Hij had binnen zijn partij te maken met mensen die nog radicaler waren dan hij. Ik moest tijdens mijn gesprekken met De Wever soms denken aan de Ier Michael Collins. Naar Londen gestuurd om te onderhandelen over een autonome Ierse staat waardoor een einde kon worden gemaakt aan het geweld. Maar een autonome republiek was niet genoeg, men wou een onafhankelijke republiek. Uiteindelijk is de goede man gedood, wellichtdoor de zijnen, en vervolgens is de burgeroorlog in alle hevigheid losgebarsten.

"In een radicale partij wordt elk compromis gezien als verlies lijden. N-VA was niet te verenigen met een compromis. Tja, dan sta je in dit land nergens. België wordt door internationale instanties juist gezien als laboratorium van het compromis. Het compromis à la Belge is daar een begrip."

Terloops, hij denkt niet dat de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen zijn regering zal paralyseren. "Als we het onderscheid niet meer kunnen maken tussen het communale en het federale is alles foutu. Misschien ontstaat enige zenuwachtigheid in sommige partijen, maar je kunt van twee beleidsniveaus geen hutspot maken."

Di Rupo houdt van Vlaanderen en al veel langer dan vandaag. Incognito kon je hem jaren geleden al zomaar in Gent of Antwerpen tegengekomen. Maar zou hij ook de ziel van de Vlaming hebben begrepen?

"De Vlaming bestaat niet, dus zijn ziel ook niet. Ik zeg nooit les Flamands, ik zeg altijd dat er verschillende soorten Vlamingen zijn.Radicale, met nostalgie naar het verleden, maar ook vele andere: genereus, solidair, innovatief, warm en tolerant. De mensen om me heen zijn van de tweede categorie. Ja, de Franstaligen hebben lang het land gedirigeerd en de Vlamingen uitgebuit. Maar wie zijn dé Franstaligen? Zijn ze van Antwerpen en Gent, van Brussel en Luik, van Charleroi? Ook de Walen zijn door sommigen uitgebuit.

"Vlaanderen is de rijkste regio van Europa en dus van de wereld. Ook nog enorm creatief. Hulde daarvoor. De Vlamingen zijn in dit land ook nog majoritair en toch gedragen sommigen zich vaak als een minderheid. Dat stoort soms. Ik ben vaak in Vlaanderen geweest, heb nooit een gevoel van misprijzen over me heen gekregen. Ik was altijd opgelucht als ik in Gent of Antwerpen was. Van een vijandige publieke opinie heb ik nooit iets gemerkt."

Overal populisme

Elio Di Rupo wil zich als premier ook manifesteren in de internationale gremia. "Dat maakt deel uit van de functie. Ook de Walen moeten aan een internationale visie dokteren. Te lang werd Frankrijk gezien als hun enige verlengde universum. Terwijl Vlamingen de boot namen en de wereld afschuimden. Je kunt als politicus vandaag niet anders dan internationaal denken.

"Niet dat het in het buitenland zo veel beter is. Overal steekt populisme de kop op. Televisie, kranten en internet zijn nu bepalend voor het karaat van burgerschap. Meer dan de politiek an sich. Er heerst een klimaat van algemene onvrede en dat wordt door sommige leiders briljant uitgebuit. Een simplistisch discours slaat makkelijk aan. Overigens, ook de rijken zijn ontevreden.

"U zegt nu dat het socialisme geen afdoend antwoord meer biedt op het populisme. Maar wat zijn vandaag de grote denkpatronen? Kijk naar de financiële markten die geheel gerobotiseerd zijn tot een universum zonder ziel. Kun je dat het socialisme kwalijk nemen? Die kille logica is door de markten zelf gecreëerd, niet door socialisten. Europa kon ze niet beheersen en de wereld ook niet. Sinds 2008 voelen de financiële markten zich nog superieurder. Het is bijna pervers. Mede door die hautaine houding is solidariteit aan het verdampen tot een pot verdriet."

Ach, Europa.

"Op Europese vergaderingen zie je dat Europa vandaag een verzameling is geworden van nationale belangen. Ik zie weinig leiders die nadrukkelijk verlangen naar een wat hogere, gemeenschappelijke ruimte. Naar universeel humanisme." Ratingbureaus die de politiek dirigeren: Elio vindt het een gruwel. "Als de politiek het belang voor de samenleving laat liggen, is er niets meer. De markten interesseren zich niet voor de samenleving. Wat telt is maximaal profijt. De zorg voor jongeren, ouden van dagen, zieken kan hun gestolen worden. De Moody's van deze wereld zouden niet weten hoe een sociaal hart eruitziet.

"Ja, Griekenland is een schandaal. Niemand die goed bij zinnen is, kan hopen dat de Grieken uit de eurozone stappen. Wat er dan gebeurt, weet niemand. De financiële markten interesseert het niet eens: hun grote operaties lopen toch via de computer en daar zit geen geweten in. Griekenland loslaten zou een groot verlies aan Europese credibiliteit beteken.

"Ik heb in Athene de miserie op straat gezien. Die mensen hebben niemand iets misdaan. De Grieken zijn niet verraden door Papandreou, ze zijn in de steek gelaten door conservatieve regeringen en door Goldman Sachs. Ze moeten natuurlijk hun begroting op orde krijgen, maar als een premier een beetje uitstel vraagt, moet dat kunnen. Belangrijker is dat de euro overeind blijft en dat mensen niet nodeloos lijden. Een rigide timing heeft in Athene wel enige rek nodig."

Overtuigend zegt hij: "Ja, ik wil best op een dag naar Kinshasa. Ik sluit een bezoek aan Congo zeker niet uit. Het is ook belangrijk op humanitair vlak. Onze historische relatie met Congo verplicht ons, meer dan andere landen.

"Als land heeft België invloed maar we moeten wel actief en briljant zijn. We moeten ideeën laten zien. We zijn van een middelbare taille, maar daarom nog niet sprakeloos. Ik heb de Britse premier David Cameron nog nooit het woord Europa horen uitspreken. Hij heeft het alleen over single market. Zo bekrompen zijn wij niet. Zowel Dehaene als Verhofstadt hebben een voorname rol gespeeld in Europa. Als het mij gevraagd wordt, zal ik graag in hun voetsporen lopen."

De premier wil mij nog absoluut het stadhuis laten zien. Een combinatie van oude eeuwen en modernisme. " Ziet u deze moderne fresco's in de trouwzaal?" Trots op het geheel gerenoveerde marktplein is hij ook. "Ik heb zelf de fontein getekend die u daar ziet."

Terwijl hij rondloopt groet hij iedereen. Ook twee hangjongeren die zitten te roken op een vensterbank. Ineens man van het volk. Dus zeg ik: burgemeester tot de dood? "Ik heb in mijn leven nooit carrièreplannen gemaakt. Niet om voorzitter te worden en ook niet om minister en premier te worden. Maar ik moet toegeven: het burgemeesterschap van Mons is me dierbaar."

Elio Di Rupo was zestien toen hij voor de eerste keer de zee zag. Hij was buitengewoon verbaasd dat de zee overging in de horizon.

Verwondering is ook vandaag nog zijn grote charme. De onverwachte schoonheid van een tegel, een gevel of een regenboog maakt zijn hele dag goed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden