Donderdag 22/04/2021

El Simpático uit Beveren

Het fenomeen Jean-Marie Pfaff laat niemand onberoerd. De flamboyante ex-doelman van SK Beveren, Bayern München en de Rode Duivels groeide de laatste twintig jaar uit tot een Belgische mythe. Verguisd door de ene helft van de bevolking, in de hemel geprezen door de andere. En net nu het even stil was geworden rond zijn persoon, is hij er weer, enthousiaster dan ooit, dit keer als trainer van KV Oostende.

Erik RaspoetFoto's Dieter Telemans

Het was een zwoele nacht in juni 1986. Eigenlijk hoorde ik te studeren voor dat mondelinge examen. Maar wat zou ik met de neus in de boeken zitten terwijl de hele natie in de ban verkeerde van een veel belangrijker examen? Ver weg, in het bloedhete Mexico, speelden de Rode Duivels de achtste finale van de Wereldbeker tegen de veel sterker gewaande Sovjetunie, toen nog een reëel existerende socialistische grootmacht. Mijn stamkroeg in de Gentse Sint-Pieters-Nieuwstraat was in een heuse spionkop omgeturnd. Gezeten op de punt van onze stoel ondergingen we de thriller die in de annalen zou worden bijgeschreven als de spannendste match die de Rode Duivels na de laatste Wereldoorlog hebben gespeeld. Na negentig zenuwslopende minuten stond het 2-2. BRT-commentator Rik De Saedeleer trok een vers blik flauwe grappen open en de verlengingen konden beginnen. Keer op keer kwamen Belanov en zijn maats opzetten, maar in de Belgische kooi stond een man wiens naam die nacht van Aarlen tot Oostende werd gescandeerd. Jean-Marie, Jean-Marie. De kreet was destijds al even populair als olé, olé, we are the champions. "Waarlijk, hij was de zoon van God", zeiden de apostelen toen ze de grond onder het kruis van Christus zagen splijten. "Waarlijk, Jean-Marie is de beste keeper van de wereld", orakelde Rik De Saedeleer toen onze portier nog maar eens onvervaard in de voeten van een aanstormende Rus dook. De rest van het verhaal is vaderlandse geschiedenis. België versloeg de Sovjetunie met 4 tegen 3, knikkerde dankzij een door Jean-Marie Pfaff gestopte strafschop Spanje uit de kwartfinale en keerde gelauwerd met een vierde plaats en beladen met onsterfelijke roem uit Mexico terug. De thuiskomst zorgde voor een zelden geziene ontlading van nationale trots. Tienduizenden supporters vormden een erehaag van de luchthaven naar Brussel om bondscoach Guy Thys en zijn discipelen toe te juichen. Een kamerbrede grijns onder een reusachtige sombrero, Jean-Marie deed zijn roepnaam El Simpático alle eer aan. De finale op de Grote Markt leverde onvergetelijke plaatjes op. Volgens de legende heeft Jean-Marie vanop het balkon van het stadhuis zijn jasje in de tricolore menigte geworpen om zich minuten later voor het hoofd te slaan. Shit, zijn medaille zat nog in de binnenzak van het bewuste stuk textiel. "Kijk, dat is weer typisch", zegt Jean-Marie als ik hem in de lobby van een Antwerps hotel met de anekdote confronteer. "Eigenlijk was het Jackie Munaron die zijn medaille te grabbel heeft gegooid. Maar wat schreef de pers 's anderendaags? Dat Jean-Marie weer een stommiteit had uitgehaald. Sommige journalisten doen niets liever dan Jean-Marie belachelijk maken."

Nog verder terug in de tijd. September 1982, ik woonde nog onder het ouderlijk dak. Zaterdagavond werd er extra vroeg gegeten want om zes uur begon op de Duitse televisie de Sportschau. Eigenlijk was er die avond maar één match die ons echt interesseerde: Werder Bremen-Bayern München ofte het debuut van Jean-Marie Pfaff in de Bundesliga. De transfer van het bescheiden SK Beveren naar het machtige Bayern München was de sensatie van het sportjaar 1982. 25 miljoen plus een benefietmatch tussen koper en verkoper op de Freethiel, naar de normen van de tijd was het een smak geld. Jean-Marie zat al langer te popelen om zijn vleugels uit te slaan. Kampioenstitel, Beker van België, Gouden Schoen, in Beveren viel geen eer meer te rapen. Ook in de nationale ploeg was zijn positie onaantastbaar. Jean-Marie was erbij toen de Rode Duivels in Italië na een ijzersterk toernooi de finale verloren van ... Duitsland waar de prestaties van de Belgische goalie met stijgende belangstelling werden gevolgd. Adelbrieven genoeg, maar kon hij ze ook in de Bundesliga verzilveren? Onze nationale trots stond op het spel. De twijfels werden gauw weggenomen, Jean-Marie stond autoritair te keepen. Tot hij ergens diep in de tweede helft godbetert een inworp liet binnendwarrelen. Het doelpunt was zo knullig dat de beelden de hele wereld rondgingen. Een dergelijke flater is dodelijk voor het zelfvertrouwen van menig topvoetballer, maar Jean-Marie vocht terug. Twee weken later, op het veld van HSV Hamburg, demonstreerde hij zijn geheim wapen: het stoppen van strafschoppen, in casu een lel van elfmeterspecialist Manni Kaltz. Ronduit historisch was het interview dat de nog nahijgende Pfaff na de match voor de Duitse televisie ten beste gaf. "Ich habe in mein Lopfbahn al viele Elfmeter gestoft", klonk het half Duits, half Waaslands. "Nun habe ich gewoon die Recherhoek gekozen."

"Het was niet gemakkelijk", blikt Jean-Marie op zijn Beierse jaren terug. "Bayern telde al drie Duitse keepers die allemaal hun mannetjes hadden in het bestuur. En daar moest ik tegen opboksen, een Belg die nauwelijks een woord Duits sprak. Maar ja, goeie olie komt altijd bovendrijven. Die zes seizoenen in Duitsland waren fantastisch. Ik speelde met wereldsterren als Rummenigge, Augenthaler, Breitner en Matthäus. Ordnung en Disziplin, dat heb ik in Duitsland geleerd. Dat moest ook, want in de Bundesliga is iedere wedstrijd een topper. Ja, ik was erg geliefd bij de supporters. Weet je, Duitsers weten kwaliteit te waarderen, ze kennen het verschil tussen margarine en echte boter. Op een keer duwde iemand mij een pakje in de handen. Een kleine attentie, dacht ik, maar het bleek een uurwerk van een half miljoen te zijn. Dat zie ik in België niet gauw gebeuren. Als ik hier op café ga komen ze allemaal aan mijn mouw trekken. Jean-Marie trakteert, roepen ze dan, die is toch rijk genoeg. Hier zijn de mensen jaloers op succes."

Twee trainers hebben zijn loopbaan bepaald. Urbain Braems, de man onder wiens bewind SK Beveren zijn wonderjaren beleefde. Vele jaren later zouden de twee elkaar opnieuw vinden bij Trabzonspor, de Turkse ploeg waar Jean-Marie een exotisch fin de carrière beleefde. En dan is er natuurlijk Guy Thys, die Pfaff in 1976 in de nationale ploeg haalde, als opvolger van de legendarische Christian Piot. "Eigenlijk kende ik hem al veel langer", zegt de gewezen bondscoach. "Van 1966 tot 1969 was ik als trainer bij SK Beveren aan de slag. Ik herinner me hoe Jean-Marie als kadet naar de keeperstraining van de eerste ploeg kwam kijken. Hij was een duim groot en vroeg of ik een paar ballen naar hem wilde trappen. Typisch Jean-Marie, ook later in de nationale ploeg was hij maniakaal met zijn vak bezig. Voor mij was hij de onbetwiste nummer één, Custers en Preud'homme waren geen concurrenten."

Een keer heeft Guy Thys zijn pupil naar de invallersbank verwezen. Aanleiding: een van de talloze relletjes waarvan El Simpático het middelpunt vormde. Voetbal is net zoals politiek, een straffe verklaring in de pers en de poppen gaan aan het dansen. Als Franky Van der Elst een bal met zijn borst controleert, zo poneerde een geïnspireerde Pfaff, dan valt zijn rugnummer van zijn shirt. Waarmee hij maar wilde zeggen dat Guy Thys beter zijn voetbalbroer Danny Pfaff op Franky's stek kon zetten. Nooit meer goede vrienden geworden, Van der Elst en Pfaff. Vooral tijdens de Wereldbeker 1982 in Spanje liep Jean-Marie extra-sportief in de kijker. Er was het merkwaardige zwembad-incident met radio-journalist Jan Wauters. En natuurlijk de ongelukkige botsing met Eric Gerets tijdens België-Hongarije. Gerets bleef dapper doorspelen ondanks een hersenschudding, Jean-Marie werd naar een ziekenhuis afgevoerd waar hij bij aankomst kwansuis handtekeningen onder de verpleegsters begon te verspreiden. "''t Is een geval apart", erkent Guy Thys. "Jean-Marie stond nogal graag in de belangstelling, een camera in de buurt en hij is niet meer te houden. Ik zei dan altijd tegen de andere jongens: laat hem zijn gang gaan, zolang hij tijdens de match de ballen maar vangt."

De geblondeerde krullen, de zonnebankteint, de joviale glimlach, het icoon is weinig veranderd. Al zeven jaar gestopt met keepen en nog altijd mateloos populair. Zelfs in de lobby van dit hotel regent het schouderklopjes. Het logo van zijn privé-sponsor staat in stereo op de kraag van zijn hemd geborduurd. Ook dat typeert Jean-Marie Pfaff, pionier van de parasportieve bijverdiensten. Hij leende zijn bekende kop voor de opening van kapsalons, biljartzalen en slagerijen, gaf zijn naam aan een lijn keeperhandschoenen, brouwerij Maes Pils speelde met het idee een biersoort naar hem te noemen. Ober, doe ons nog eens vier Jean-Mariekes, het had een lijn uit een VTM-soap kunnen zijn. Na zijn keepersloopbaan stortte hij zich in de voetbalbusiness, maar over die epsiode kunnen we beter zwijgen. De naam van Pfaff viel zelfs in verschillende gerechtelijke onderzoeken. "Ik was naïef", zegt hij berouwvol. "Ik heb me door gangsters laten misbruiken." En nu is hij helemaal terug. Trainer van de noodlijdende eersteklasser KV Oostende, de voetbalpers reageerde met een mengeling van ongeloof en spot. "Laat ze maar lachen", zegt Jean-Marie. "Ik twijfel niet aan mezelf. KV Oostende is maar een begin. Mijn toekomst ligt in het buitenland. Italië, Duitsland, Spanje, er zijn aanbiedingen genoeg."

Jammer toch dat de film er wellicht nooit komt. De titel was nochtans goed gekozen. From zero to hero, of het waar gebeurde verhaal van een volksjongen die het letterlijk en figuurlijk ver heeft geschopt. In Hollywood was al een regisseur aangezocht, het budget van 450 miljoen frank al bijeengesprokkeld. Waar het is misgelopen met de Vlaams-Amerikaanse producent Johan Schotte, daar wil El Simpático vandaag niet op ingaan. In afwachting van de film moet hij de anekdote dan maar zelf vertellen. Hoe de Rode Duivels na hun thuiskomst uit Mexico linea recta naar het Koninklijk Paleis in Laken werden gevoerd. Volgens het protocol mogen gasten nooit zelf het woord tot de koning richten, maar dat was buiten Jean-Marie Pfaff gerekend. "Ik zei: 'Sire, het schijnt dat ge tijdens België-Spanje in uw salon pinnekesdraad hebt gespannen, zodat ge geen ruzie zou maken met uw Spaanse vrouw'. En weet ge wat? De koning snapte mijn grap niet eens. Pinnekesdraad, dat woord hadden ze in Laken nog nooit gehoord."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234