Zondag 15/09/2019

Wetenschap

Einstein Telescope onder drielandenpunt betekent ook jobs jobs jobs

Impressie van de zwaartekrachtgolvendetector.

Wetenschappers zijn deze week in Luik samengekomen om na te denken over een nieuw megaproject, waarvan ze hopen dat het over enkele jaren naar België komt: de Einstein Telescope. Met dit stuk wetenschappelijke spitstechnologie, dat zwaartekrachtgolven meet, zouden in ons land talloze banen gecreëerd worden in de technologische sector.

Zwaartekrachtgolven: pas twee jaar geleden werd het bestaan ervan effectief aangetoond, nu is het een van de meest beloftevolle takken van de wetenschap. Om die golven beter te kunnen waarnemen, hebben wetenschappers een erg fijngevoelige telescoop nodig en die zou mogelijk over enkele jaren onder het drielandenpunt gebouwd worden. 

Net als het CERN in Zwitserland, waar wetenschappers onderzoek doen naar kernreacties, zal de telescoop onder de grond liggen, op 200 meter diepte. Kostprijs: ongeveer een miljard euro. 

"De telescoop zou bestaan uit een driehoek waarbij elk been tien kilometer lang is", zegt Bert Vercnocke, onderzoeker aan de KU Leuven. "Via laserlicht dat met spiegels gereflecteerd wordt, kunnen we dan de afstand tussen elk hoekpunt meten. Als een zwaartekrachtgolf vanuit de ruimte de aarde passeert, zou dat een miniem verschil teweegbrengen in de afstand tussen de hoekpunten."

Goud en uranium

Europa wil tegen 2030 met het project van start gaan. Tegen 2020 moet de locatie bekend zijn. Waar de telescoop precies komt, is nog niet zeker, omdat ook plaatsen in Italië en Hongarije meedingen. Maar als hij naar onze contreien komt, zou de ondergrond onder het drielandenpunt, in de regio Luik-Aken-Maastricht, door zijn samenstelling een geschikte gastheer zijn. 

In Nederland heeft het onderzoek naar zwaartekrachtsgolven al tot belangrijke wetenschappelijke doorbraken geleid. 

Je kunt zwaartekrachtgolven vergelijken met een schokgolf die door de ruimte gaat als erg zware objecten met elkaar in contact komen. "Ze ontstaan bijvoorbeeld wanneer twee zwarte gaten om elkaar heen draaien, of wanneer twee sterren botsen", zegt professor Jo van den Brand, fysicus aan de Vrije Universiteit Amsterdam. 

Samen met Amerikaanse collega's ontdekte Van den Brand dat door de botsing van twee sterren goud, lood en uranium ontstaan. "Met een zwaartekrachtgolventelescoop zouden we ook botsingen kunnen waarnemen in sterrenstelsels ver buiten ons eigen melkwegstelsel", zegt hij. "Nu is dat nog niet mogelijk. Ook kunnen we dan zwaartekrachtgolven detecteren die ontstaan zijn bij de oerknal, waarmee we erg veel over het heelal zouden bijleren." 

Bedrijven

Telescopen voor het onderzoek naar zwaartekrachtgolven bestaan al in de VS en in Italië. Maar de telescoop onder het drielandenpunt zou een grote stap voorwaarts betekenen in de technologie. "De telescoop zou metingen kunnen doen die met factor tien gevoeliger zijn dan de huidige meetinstallaties", zegt Vercnocke. "Zo zouden we 100.000 van zulke golven per jaar kunnen registreren." 

Maar de nieuwe telescoop zou ook een pak jobs naar de regio brengen, zeggen de wetenschappers. En met de research die ervoor nodig is, kan de industrie haar voordeel doen. 

Nederlandse bedrijven zoals Shell hebben al interesse getoond, en ook Belgische bedrijven waren maandag op de conferentie in Luik aanwezig. "Het project zou duizenden banen creëren", zegt Van den Brand. "Zowel binnen de hoogtechnologische sector als daarbuiten. Dit gaat echt niet alleen over wetenschap."

Het bestaan van zwaartekrachtgolven werd al 102 jaar geleden al voorspeld door Albert Einstein, op basis van zijn algemene relativiteitstheorie. Op 14 september 2015 werden ze voor het eerst waargenomen, dankzij het Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory-project in de Verenigde Staten. Twee identieke detectoren, in Livingston (Louisiana) en Richland (Washington), bevestigden het bestaan op basis van directe waarnemingen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234